Cerebral ischemia

Baş beynə qanın, onunla birlikdə oksigen və qlükozanın kafi miqdarda çatmaması — kəskin (insult, TİA) və ya xroniki, ocaqlı və ya yayılmış ola bilər.

Sinonimlər: Beyin işemiyası

Serebral işemiya beyində qan axınının neyronların normal işi üçün lazım olan səviyyədən aşağı düşdüyü vəziyyətlər üçün ümumi anlayışdır. Beynin enerji ehtiyatı yoxdur, buna görə qan təchizatının hətta qısa müddətli dayanması funksiyaların pozulmasına, uzun müddət davam etməsi isə hüceyrələrin ölümünə (beyin infarktına) səbəb olur.

Növləri

Kəskin ocaqlı — ayrıca arteriyanın tutulması: işemik insult və ya tranzitor işemik ataka.
Qlobal — bütün beyin əziyyət çəkir: ürəyin dayanması, ağır hipotenziya, şok, ağır hipoksiya.
Xroniki — kiçik damarların xəstəliyi və ateroskleroz zamanı tədricən zədələnmə (beynin xroniki işemiyası).

Səbəblər və risk amilləri

Aterosklerotik düyüncük üzərində tromboz, ürəkdən (xüsusən qulaqcıqların fibrillyasiyasında) və ya yuxu arteriyalarından emboliya, hipertoniya və diabet zamanı kiçik arteriyaların zədələnməsi, boyun arteriyalarının disseksiyası, vaskulitlər, qanın laxtalanma pozuntuları. Risk amilləri — yüksək təzyiq, siqaret çəkmə, diabet, yüksək xolesterin, piylənmə, az hərəkətlilik, spirtli içkilərdən sui-istifadə.

Simptomlar

Kəskin ocaqlı işemiya qəfil başlayır: üz asimmetriyası, bir tərəfdə ətraflarda zəiflik və ya keyimə, nitqin, görmənin, tarazlığın pozulması. Qlobal işemiyada sürətlə huş itir. Xroniki forma yaddaşın və diqqətin tədricən zəifləməsi, yeriş pozğunluqları ilə özünü göstərir.

Diaqnostika

Kəskin işemiyada dəqiqələr həlledicidir: baş beynin KT və ya MRT-si, KT və ya MR-angioqrafiya, qlükozanın təyini, koaquloqramma, EKQ. Sonra səbəb axtarılır — boyun arteriyalarının dupleks skanlanması, exokardioqrafiya, ritmin uzunmüddətli monitorinqi.

Müalicə

Kəskin dövrdə ixtisaslaşdırılmış mərkəzdə qan axınının bərpası mümkündür: məhdud “terapevtik pəncərə” ərzində trombolizis və ya iri arteriya tutulduqda mexaniki trombektomiya. Sonra göstərişə görə antiaqreqantlar və ya antikoaqulyantlar, statinlər, təzyiqə nəzarət, erkən reabilitasiya. Qlobal işemiyada əsas məqsəd qan dövranını və tənəffüsü bərpa etməkdir. Bütün dərmanları və üsulları həkim seçir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Üz asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitq pozğunluğu — simptomlar keçməyə başlasa belə, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Görmənin qəfil itməsi, gözlərdə ikiləşmə, dayanıqsızlıqla kəskin başgicəllənmə.
İnsan huşunu itirib və normal nəfəs almır — 103-ə zəng edin və ürək-ağciyər reanimasiyasına başlayın.

Üst termin: İşemiya

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Nevroloq

Serebral işemiya