Transient ischemic attack MKB-10: G45

Beynin bir sahəsində qan axınının müvəqqəti dayanması nəticəsində infarkt yaranmadan baş verən qısamüddətli nevroloji pozuntu epizodu; insultun yüksək riski barədə siqnaldır.

Sinonimlər: TİA, Mikroinsult

Tranzitor işemik ataka (TİA) baş beynin, torlu qişanın və ya onurğa beyninin bir hissəsini qidalandıran damarın qısa müddətə tutulması və sonra qan axınının bərpa olunması vəziyyətidir. Simptomlar insultdakı kimidir, lakin adətən bir neçə dəqiqəyə keçir, MRT-də isə beyin infarktının əlamətləri olmur. “Mikroinsult” adı yanıldıcıdır: TİA yüngül xəstəlik deyil, xəbərdarlıqdır. İnsult riski epizoddan sonrakı ilk günlərdə xüsusilə yüksəkdir.

Səbəblər və risk amilləri

Yuxu və vertebral arteriyaların aterosklerozu, yuxu arteriyasının stenozu.
Ürəkdən gələn emboliya — ilk növbədə qulaqcıqların fibrillyasiyası zamanı.
Arterial hipertenziya, şəkərli diabet, dislipidemiya, siqaret çəkmə, piylənmə, az hərəkətlilik, yaş.

Simptomlar

Qəfildən üz asimmetriyası, bir tərəfdə qolda və/və ya ayaqda zəiflik və ya keyimə, nitqin və ya onu başa düşmənin pozulması, bir gözdə görmənin itməsi, gözlərdə ikiləşmə, tarazlıq və koordinasiyanın pozulması yaranır. Əlamətlər bir neçə dəqiqədən sonra keçə bilər — lakin bu, evdə qalmaq üçün səbəb deyil.

Diaqnostika

Müayinə ilk sutka ərzində aparılmalıdır: baş beynin MRT-si (və ya KT), boyun damarlarının dupleks skanlanması, EKQ və lazım olduqda qulaqcıqların fibrillyasiyasını axtarmaq üçün Holter monitorinqi, exokardioqrafiya, qlükoza, lipidlər, koaquloqramma analizləri. Həkim təkrar hadisə riskini qiymətləndirir və xəstəxanaya yerləşdirmə məsələsini həll edir.

Müalicə

Məqsəd insultun qarşısını almaqdır. Antiaqreqant terapiya (məsələn, asetilsalisil turşusu, klopidoqrel), qulaqcıqların fibrillyasiyasında antikoaqulyantlar, statinlər tətbiq edilir, arterial təzyiq və qlükoza nəzarətdə saxlanılır. Yuxu arteriyasının simptomlu ağır stenozunda karotid endarterektomiya və ya stentləmə nəzərdən keçirilir. Dərmanları və dozaları yalnız həkim seçir.

Profilaktika

Siqaretdən imtina, müntəzəm fiziki fəallıq, duz və doymuş yağlar məhdudlaşdırılmış qidalanma, çəkinin azaldılması, təyin olunmuş dərmanların fasiləsiz qəbulu və təzyiqə nəzarət.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Üz asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitq və ya görmə pozğunluğu qəfil yarandıqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın — simptomların özü-özünə keçib-keçməyəcəyini gözləməyin. Başlanğıc vaxtını qeyd edin: insult inkişaf edərsə, təcili müalicənin mümkünlüyü bundan asılıdır. Hər şey artıq keçibsə belə, həmin gün tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.