Daşın sidik axarında yerləşdiyi və böyrəkdən sidik axınını poza bildiyi sidik daşı xəstəliyi forması.
Sinonimlər: Sidik axarında daş
Ureterolitiaz — sidiyi böyrəkdən sidik kisəsinə aparan boru, yəni sidik axarında daşın olmasıdır. Adətən daş böyrəkdə əmələ gəlir və sonra aşağı yerini dəyişir. Sidik axarının dar yerlərində ilişib qalaraq böyrək sancısı yaradır və kasacıq-ləyən sisteminin genişlənməsinə (hidronefroz) səbəb ola bilər.
Səbəblər və risk amilləri
- az maye qəbulu, isti iqlim;
- qidada həddindən artıq duz və heyvan zülalı;
- maddələr mübadiləsinin pozulması: hiperurikemiya, hiperkalsiemiya, oksalatların artıq ifrazı;
- podaqra, piylənmə, 2-ci tip şəkərli diabet;
- sidik yollarının quruluş anomaliyaları, xroniki infeksiyalar;
- keçmişdə və ya yaxın qohumlarda daş olması.
Simptomlar
Bel nahiyəsində bir tərəfli, qasığa, cinsiyyət orqanlarına və ya budun daxili səthinə yayılan tutmaşəkilli şiddətli ağrı tipikdir. Xəstə narahat olur, rahat vəziyyət tapa bilmir, ürəkbulanma və qusma, sidikdə qan qarışığı müşahidə olunur. Daş sidik kisəsinə yaxınlaşdıqca tez-tez sidik ehtiyacı və sidik ifrazı zamanı kəsici ağrı yaranır.
Diaqnostika
Ən dəqiq üsul kontrastsız kompüter tomoqrafiyadır. Həmçinin böyrəklərin ultrasəs müayinəsi (sidik durğunluğu əlamətləri), ümumi sidik analizi, qanda kreatinin, qızdırma olduqda iltihab göstəriciləri və sidiyin əkilməsi aparılır.
Müalicə
- ağrının aradan qaldırılması — QSİƏP qrupundan dərmanlar, kifayət etmədikdə digər analgetiklər;
- kiçik daşlar çox vaxt öz-özünə düşür; sidik axarının aşağı üçdə birindəki daşların keçməsini sürətləndirmək üçün həkim alfa-adrenoblokator (məsələn, tamsulozin) təyin edə bilər;
- daş düşmürsə, böyükdürsə və ya ağırlaşma varsa — kontakt litotripsiya ilə ureteroskopiya və ya distant zərbə-dalğa litotripsiyası;
- tıxanma ilə infeksiya birlikdə olduqda — stent və ya nefrostoma ilə böyrəyin təcili drenajı.
Profilaktika
Kifayət qədər maye qəbulu (sutkada ən azı 2–2,5 litr sidik ifraz olunsun), duzun məhdudlaşdırılması, daşın tərkibinə uyğun pəhriz, mübadilə pozğunluqlarının müalicəsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sancı 38 °C-dən yüksək qızdırma və titrəmə ilə müşayiət olunursa, ağrıkəsicilərlə keçmirsə, sidik ifrazı dayanıbsa və ya insanın tək böyrəyi varsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Sidik axarının tıxanması fonunda qızdırma sürətlə sepsisə gətirib çıxara bilər.
Üst termin: Sidik daşı xəstəliyi
Əlaqəli terminlər
- Sidik daşı xəstəliyi
- Böyrək sancısı
- Litotripsiya
- Hidronefroz
- Hematuriya
- Kompüter tomoqrafiya
- Pielonefrit
- Sidik axarı
