Disk yırtığının endoskopik yolla götürülməsi sinir kökünü sıxan disk fraqmentlərinin təxminən 1 sm-lik kəsikdən, videoendoskop nəzarəti altında çıxarılmasıdır. Əməliyyat ayağa yayılan ağrını, keyiməni və zəifliyi aradan qaldırmağa yönəlib, diskin sağlam hissəsi isə saxlanılır. Ümumi narkoz altında aparılır, stasionarda adətən 1 gün qalırsınız.
- Giriş
- Endoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 30–45 dəqiqə
- Stasionarda
- 1 gün
- Bərpa
- 1,5–2 ay
- Qiymət
- 4 500 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- endoskopik diskektomiya
- perkutan endoskopik diskektomiya
- transforaminal endoskopik diskektomiya
- interlaminar endoskopik diskektomiya
- onurğa yırtığının endoskopik əməliyyatı
- PELD
Əməliyyatın təsviri
Fəqərələrarası disk fəqərələr arasında amortizator rolunu oynayır: içində jeleyəbənzər nüvə, xaricində isə möhkəm lifli halqa var. Yaşla və ağır yüklənmədən halqa çatlaya bilər, nüvənin bir hissəsi onurğa kanalına qabarır — bu, disk yırtığıdır. Yırtıq sinir kökünü sıxdıqda beldən ayağa yayılan ağrı, keyimə, soyuqluq hissi, əzələ zəifliyi, bəzən axsama yaranır.
Hər yırtıq əməliyyat tələb etmir: çox vaxt dərman müalicəsi, fizioterapiya və məşqlər kömək edir. Böyük yırtıqlar bəzən şikayətsiz olur, kiçikləri isə güclü ağrı verə bilər — ona görə qərar şəkilə görə yox, simptomlara görə verilir.
Endoskopik əməliyyatda cərrah kiçik kəsikdən borucuq — endoport yeridir və onun içindən kamera ilə alətləri diskə çatdırır. Görüntü böyüdülmüş şəkildə monitora verilir. Yalnız sinirə təzyiq edən fraqmentlər götürülür, əzələlər və bağlar geniş kəsilmir.
Giriş variantları:
- Transforaminal — yan tərəfdən, sinir dəliyi vasitəsilə;
- İnterlaminar — arxadan, fəqərə qövsləri arasından.
Variantı neyrocərrah yırtığın yerinə və ölçüsünə görə seçir.
Əməliyyatın nəticəsi
Ayağa yayılan ağrı çox vaxt narkozdan ayılandan dərhal sonra azalır. Ağrı səbəbindən yaranmış məcburi duruş və axsama düzəlir, keyimə tədricən keçir. Çanaq orqanlarının və cinsi funksiyanın sıxılma ilə bağlı pozğunluqları bəzi hallarda yaxşılaşır.
Uzun sürmüş sıxılmada keyimə və zəiflik tam bərpa olunmaya bilər. Həmin və ya qonşu səviyyədə yırtığın təkrarlanması mümkündür. Yekun nəticə reabilitasiya bitdikdən sonra, nəzarət baxışında qiymətləndirilir.
Üstünlüklər
Açıq diskektomiya ilə müqayisədə endoskopik əməliyyat yırtığı təxminən 1 sm-lik kəsikdən götürməyə imkan verir.
-
Kəsik 1 sm-ə qədər
Endoport kiçik kəsikdən yeridilir, əzələlər və bağlar geniş kəsilmir.
-
Endoskopik nəzarət
Cərrah böyüdülmüş görüntü altında işləyir və sinirlər az zədələnir.
-
Qısa hospitalizasiya
Stasionarda adətən 1 gün qalırsınız, yataq rejimi cəmi bir neçə saat çəkir.
-
Kiçik çapıq
Kəsik kiçik olduğu üçün çapıq az nəzərə çarpır.
Göstərişlər
Əməliyyat aşağıdakı hallarda tövsiyə olunur:
- yırtıqla bağlı ağrı və nevroloji şikayətlər 2 ay dərman müalicəsinə baxmayaraq keçmir;
- ayaqda əzələ zəifliyi güclənir, hissiyat getdikcə pozulur;
- sidiyin qeyri-iradi sızması və ya kisənin çətin boşalması — təcili müraciət tələb edir;
- sinir sıxılması ilə bağlı ereksiya pozğunluğu;
- ayaqlarda ağrı, soyuqluq və keyimə gündəlik həyatı məhdudlaşdırır.
Ağır fiziki işlə məşğul olanlara və onurğada degenerativ dəyişiklikləri olanlara vaxtaşırı müayinə tövsiyə olunur.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Alternativlər və üsulun seçimi
Disk yırtığının əksəriyyəti əməliyyat olmadan sakitləşir: bir neçə həftə ərzində dərman, fizioterapiya, məşqlər və aktivliyin düzgün tənzimlənməsi kifayət edə bilər, bəzən sinir köklərinə dərman yeridilir. Cərrahi variantlar arasında mikroskopla aparılan mikrodiskektomiya, açıq diskektomiya və qeyri-stabillik olduqda fiksasiya əməliyyatı var. Endoskopik üsul 1 sm-ə qədər kəsiklə aparılır və sinirə yaxın işləməyə imkan verir, lakin yırtığın yerindən asılı olaraq hər xəstəyə uyğun olmaya bilər.
Üsulu cərrah müayinədən sonra seçir: yırtığın yeri, ölçüsü və istiqaməti, sinir zədələnməsinin dərəcəsi, yaşınız, ümumi vəziyyətiniz və əvvəlki əməliyyatlar nəzərə alınır. Seçim sizinlə müzakirə olunur, istəyiniz də qiymətləndirilir.
Əks göstərişlər
Ümumi cərrahi əks göstərişlərdən başqa, endoskopik girişin kifayət etmədiyi hallar da nəzərə alınır.
Mütləq əks göstərişlər
- ürək, ağciyər, böyrək və ya qaraciyər xəstəliklərinin dekompensasiyası, narkozun mümkün olmaması;
- kəskin infeksiyalar, əməliyyat nahiyəsində dəri infeksiyası;
- qanın laxtalanmasının korreksiya olunmayan pozğunluqları.
Nisbi əks göstərişlər
- onurğanın qeyri-stabilliyi, kanalın ifadəli sümük daralması, çox iri və ya uzağa yerdəyişmiş disk parçası — başqa üsul seçilə bilər;
- həmin səviyyədə əvvəlki əməliyyatdan sonra çapıq dəyişiklikləri;
- nəzarətsiz şəkərli diabet, ağır piylənmə;
- qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- hamiləlik.
Əməliyyat barədə son qərarı neyrocərrah baxış və müayinələrin nəticələrinə görə verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər cərrahi müdaxilə və anesteziya müəyyən risk daşıyır. Əməliyyat qrupu bu riskləri azaltmaq üçün əvvəlcədən hazırlıq görür və prosesi diqqətlə izləyir.
- qanaxma, sinirin ətrafında qan yığılması
- yırtığın təkrarlanması
- onurğa beynini örtən qişanın zədələnməsi və beyin-onurğa mayesinin sızması
- sinir kökünün zədələnməsi, keyimə və ya zəiflik — çox nadir
- ağrının qalması — sinirin sağalması vaxt tələb edir
- disk və ya yara nahiyəsində infeksiya
- ayaq venalarında tromb əmələ gəlməsi
- anesteziyaya qarşı reaksiya
Fərdi riski artıran amillər: siqaret, artıq çəki, şəkərli diabet, ağır fiziki əmək, diskin tez-tez zədələnməsi, yaş. Bunları həkim əməliyyatdan əvvəl qiymətləndirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 3–7 gün
Onurğanın MRT-si, analizlər, EKQ, fluoroqrafiya və anestezioloq baxışı.
-
Əməliyyat 30–45 dəqiqə
Ümumi narkoz altında, 1 sm-lik kəsikdən endoskopla aparılır.
-
Bərpa 1,5–2 ay
2 saatdan sonra ayağa qalxırsınız, ertəsi gün evə yazılırsınız.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada neyrocərrah nevroloji statusu yoxlayır və girişi planlaşdırır. Adətən bunlar tələb olunur:
- onurğanın MRT-si, lazım olduqda KT və funksional rentgen şəkilləri;
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, koaquloqramma;
- sidiyin ümumi analizi, infeksiyalara testlər;
- EKQ, fluoroqrafiya;
- terapevt və anestezioloq baxışı.
Əməliyyatdan 8 saat əvvəl yemək, 2 saat əvvəl su içmək olmaz. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanların qəbulunu əvvəlcədən həkimlə razılaşdırın. Özünüzlə MRT diskini və rəyini, rahat geyim və ayaqqabı götürün.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Ümumi narkoz verilir, siz qarın üstə uzanmış vəziyyətdə olursunuz.
- Nişanlama. Rentgen nəzarəti ilə lazımi disk səviyyəsi və giriş nöqtəsi dəqiqləşdirilir.
- Giriş. Dəridə 1 sm-ə qədər kəsik edilir, toxumalar tədricən genişləndirilərək endoport diskə çatdırılır.
- Yırtığın götürülməsi. Endoskop nəzarəti altında cərrah sinir kökünü sıxan disk fraqmentlərini götürür, sinirin azad olduğunu yoxlayır. Diskin qalan hissəsi saxlanılır.
- Tamamlama. Sahə yuyulur, alətlər çıxarılır, kəsiyə bir tikiş qoyulur.
Əməliyyat adətən 30–45 dəqiqə, bəzən bir qədər uzun çəkir.
Stasionarda qalma
Adətən 1 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Əməliyyat ümumi anesteziya altında, təxminən 1 sm-lik kəsikdən endoskopla aparılır. Ayıldıqdan sonra ayaqların hərəkəti, hissiyyatı, sidik funksiyası və ağrı yoxlanılır. Ağrıkəsici verilir, yaraya kiçik sarğı qoyulur.
Bir neçə saatdan sonra qalxıb yeriməyə başlayırsınız. Fizioterapevt düzgün oturub-durma və hərəkət qaydalarını göstərir. Ağrı nəzarətdədirsə, ayaqlarda yeni zəiflik yoxdursa, sidik sərbəst axırsa və yeriyə bilirsinizsə, ertəsi gün evə buraxılırsınız. Çıxarkən yazılı tövsiyələr verilir: yaraya qulluq, aktivlik və yükə məhdudiyyət, məşqlərə başlama vaxtı.
Bərpa dövrü
Əməliyyatdan sonra cəmi 2 saat yataq rejimi lazımdır, sonra ayağa qalxa bilərsiniz. Ertəsi gün həkim baxışından sonra evə yazılırsınız. Ofis işinə adətən 1–2 həftədən sonra qayıtmaq olur, tam bərpa 1,5–2 ay çəkir.
- ilk 2–3 həftə 30–40 dəqiqədən çox fasiləsiz oturmayın;
- hər gün mülayim tempdə gəzin;
- 4–6 həftə ağır əşya qaldırmayın, kəskin əyilmə və burulmadan çəkinin;
- həkimin icazəsi ilə müalicəvi bədən tərbiyəsinə və fizioterapiyaya başlayın;
- sürücülüyə adətən 1–2 həftədən sonra qayıtmaq olar.
Reabilitasiyada nevroloq, reabilitoloq və müalicəvi bədən tərbiyəsi mütəxəssisi iştirak edir.
Yadda saxla!
Ağrının tez keçməsi diskin artıq sağaldığı demək deyil: lifli halqa təxminən 6 həftəyə bərpa olunur və bu dövrdə ağır yük təkrar yırtıq riskini artırır. Ağırlığı ayaqları büküb, belinizi düz saxlayaraq qaldırmağı vərdiş edin.
- Ayaqda qəfil zəiflik, aralıq nahiyəsində keyimə və ya sidik saxlamamazlıq olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Kəsik nahiyəsində qızartı, axıntı və ya hərarət infeksiya əlaməti ola bilər — həkimə göstərin.
- Ağrı yenidən ayağa yayılmağa başlayarsa, gecikmədən neyrocərraha müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- Onurğalararası disk yırtığının endoskopik yolla götürülməsi 4 500 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Ağrı 6–8 həftə düzgün müalicəyə baxmayaraq keçmirsə, əməliyyat məsələsini neyrocərrahla müzakirə etmək vaxtıdır. Ayaqda zəiflik artırsa, gözləmək olmaz. Sidik və ya nəcis saxlamamazlıq isə təcili əməliyyat tələb edən vəziyyətdir.
Bəli, həmin diskdə təkrar yırtıq kiçik bir qrup pasiyentdə, daha çox ilk aylarda yaranır. Risk ağır yük, uzun oturma və artıq çəki ilə artır. Bel əzələlərini gücləndirən məşqlər və düzgün hərəkət vərdişləri bu riski azaldır.
Endoskopik üsulda kəsik təxminən 1 sm olur, əzələlər kəsilmir, ağrı və qan itkisi azdır, evə ertəsi gün gedirsiniz. Lakin hər yırtığı bu yolla götürmək mümkün deyil: çox iri, uzağa yerdəyişmiş parçalarda və qeyri-stabillikdə açıq və ya mikrocərrahi əməliyyat daha uyğundur. Seçimi neyrocərrah MRT-yə görə edir.
Kiçik giriş riski azaldır, amma tam aradan qaldırmır: nadir hallarda qanaxma, infeksiya, sinir kökünün qıcıqlanması və ya beyin qişasının zədələnməsi mümkündür. İlk həftələrdə ayaqda yanma hissi ola bilər, adətən keçir. Hər hansı yeni şikayət barədə həkiminizə xəbər verin.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
