Keramik restavrasiyalar dişin formasını və rəngini bərpa etməyə imkan verir. Məqalədə onların hansı növlərinin olduğu, adi plomblardan nə ilə fərqləndiyi və hansı hallarda seçildiyi izah edilir.
Son onilliklərdə stomatologiya xeyli irəliləyib və dişlərin bərpasında yüksək estetik nəticə verən yeni texnologiyalar meydana çıxıb. Bunlardan biri keramik restavrasiyalardır: bunlar diş texniki laboratoriyasında fərdi hazırlanan, metal karkassız, möhkəm keramik materialdan düzəldilən inleylər, onleylər və vinirlərdir.
Keramik restavrasiyalar dişin zədələnmiş hissəsini bərpa edir, formasını, funksiyasını və təbii görünüşünü qaytarır. Bəzi hallarda dişi tacla örtmək əvəzinə daha qənaətcil yanaşma ilə daha çox sağlam toxuma qorunur. Üsulun uyğunluğunu həkim müayinədən sonra müəyyən edir.
Keramik restavrasiya nədir
Keramik restavrasiya dişin itirilmiş hissəsini bərpa edən və laboratoriyada götürülmüş qəlib əsasında hazırlanan konstruksiyadır. Ənənəvi plomb həkim tərəfindən birbaşa ağızda formalaşdırılır, keramik konstruksiya isə laboratoriyada fərdi ölçülərə görə hazırlanır, sonra dişə xüsusi yapışdırıcı materialla bərkidilir.
Əvvəllər dişin böyük hissəsi dağıldıqda, adi plomb yükə tab gətirmədiyi üçün metallokeramik tac təklif olunurdu. Tacın hazırlanması çox vaxt dişin daha geniş işlənməsini, bəzən isə sinirin çıxarılmasını tələb edirdi. Keramik inley və onleylər isə daha qənaətcil yanaşma olaraq, bir çox hallarda belə geniş müdaxilənin qarşısını almağa imkan verir.
Keramik restavrasiyaların növləri
Restavrasiyanın növü qüsurun ölçüsündən, yerləşməsindən və dişin vəziyyətindən asılıdır:
| Növ | Nə üçün istifadə olunur | Xüsusiyyət |
|---|---|---|
| İnley | Çeynəmə dişlərində çeynəmə səthinin daxili boşluq qüsurları | Boşluğun içinə yerləşdirilir, dişin tündünü qoruyur |
| Onley | Daha geniş zədələnmələr, tüber (dişin qabarıq hissələri) bərpası | Çeynəmə səthinin bir hissəsini örtür |
| Vinir | Ön dişlərin forma, rəng və estetik qüsurları | Dişin ön səthinə yapışdırılan nazik keramik lövhə |
| Keramik tac | Dişin geniş dağılması | Dişin tacını tam örtür, adətən daha geniş işləmə tələb edir |
Keramik restavrasiyaların üstünlükləri
Keramik konstruksiyalar adi plomblara və metallokeramik tac konstruksiyalarına nisbətən bir sıra üstünlüklərə malikdir:
- fərdi hazırlanma sayəsində dişin anatomik formasını və qonşu dişlərlə kontakt nöqtələrini dəqiq bərpa edir;
- kənar uyğunluğu dəqiq olduqda təkrar kariesin riskini azaldır;
- geniş rəng çeşidi sayəsində təbii dişlərə uyğun rəng və parlaqlıq verir;
- laboratoriyada cilalandığı üçün hamar səthə malikdir, ərp daha az toplanır;
- ağızda rəngi dəyişməyə daha az meyllidir;
- fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri dişin bərk toxumasına yaxın olduğu üçün yük daha bərabər paylanır;
- bir çox hallarda dişin sinirini çıxarmadan bərpa etməyə imkan verir.
Xidmət müddəti ağız gigiyenasından, çeynəmə yükündən, həkim nəzarətindən və materialdan asılıdır. Keramik restavrasiya adətən plombdan daha uzun müddət xidmət edir, lakin dəqiq müddət fərdi dəyişir.
Göstərişlər və əks göstərişlər
Hər pasiyent üçün keramik restavrasiya uyğun olmaya bilər. Yekun qərarı həkim müayinədən sonra verir.
Göstərişlər
- çeynəmə dişlərində geniş kariyes qüsurları;
- plombun tez-tez qopması və ya çatlaması;
- ön dişlərdə forma, ölçü və rəng qüsurları;
- dişin mina və dentininin aşınması;
- travma nəticəsində tacın qismən sınması.
Əks göstərişlər
- aktiv və müalicə olunmamış karies, diş əti xəstəlikləri;
- ağır bruksizm (dişləri sıxma və ya qıcırtma) nəzarətsiz olduqda;
- dişin həddindən artıq dağılması, dayaq toxumasının çatışmazlığı;
- pis ağız gigiyenası;
- materialın tərkibinə allergiya.
Prosedur necə keçir
Keramik inley və ya vinir üçün adətən iki qəbul lazım olur. Ümumi mərhələlər aşağıdakı kimidir:
- Müayinə və planlaşdırma. Həkim dişləri və diş ətini müayinə edir, rentgen şəkli çəkir, uyğun üsulu və rəngi seçir.
- Dişin hazırlanması. Yerli anesteziya altında zədələnmiş toxuma təmizlənir, dişin forması konstruksiyaya uyğun hazırlanır.
- Qəlibin alınması. Dişin dəqiq qəlibi və ya rəqəmsal skan götürülür, müvəqqəti qoruyucu plomb qoyulur.
- Laboratoriya mərhələsi. Diş texniki restavrasiyanı fərdi ölçülərə və rəngə görə hazırlayır.
- Fiksasiya. İkinci qəbulda həkim restavrasiyanı sınaqdan keçirir, dişləmə ilə uyğunlaşdırır və xüsusi yapışdırıcı materialla bərkidir.
- Yekun mərhələ. Artıq material təmizlənir, səth cilalanır, qulluq tövsiyələri verilir.
Bərpa və qulluq
Keramik restavrasiya sonrası bərpa dövrü qısadır, lakin ilk günlərdə diqqətli olmaq tövsiyə olunur. Aşağıdakı müddətlər ümumi çərçivədir:
- Prosedurun günüAnesteziya təsirini itirdikdən sonra dişdə və diş ətində yüngül həssaslıq ola bilər. Anesteziya təsir edənə qədər çeynəməkdən çəkinin.
- İlk günlərÇox bərk, yapışqanlı və çox soyuq/isti qidalardan çəkinmək məsləhətdir. Dişləmənin rahat olduğunu yoxlayın.
- Növbəti həftələrHəssaslıq adətən azalır. Dişləmə narahatlığı davam edərsə, həkimə bildirin ki, restavrasiya düzəldilsin.
- Uzunmüddətli qulluqGündəlik gigiyena, diş ipi, vaxtaşırı peşəkar təmizlik və həkim baxışı konstruksiyanın xidmət müddətini uzadır.
Mümkün problemlər
Keramik restavrasiyalar etibarlıdır, lakin istənilən müdaxilə kimi bəzi problemlər ola bilər:
- müvəqqəti həssaslıq və ya dişləmə zamanı narahatlıq;
- çox bərk əşyaları dişləməkdən restavrasiyanın çatlaması və ya qopması;
- kənar uyğunsuzluq və ya yapışma pozulduqda təkrar karies;
- diş ətinin qıcıqlanması və qızarması;
- gecə dişləri sıxan şəxslərdə daha tez aşınma.
Diqqət!
Keramik restavrasiyaların uzun xidmət etməsi üçün gündəlik gigiyena, bruksizm olduqda gecə kapası və müntəzəm həkim baxışı lazımdır. Bərk əşyaları (qoz-fındıq qabığı, buz, qələm) dişləməyin.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Restavrasiyadan sonra yüngül həssaslıq normaldır. Lakin bəzi əlamətlər həkimə müraciət tələb edir.
Həkimə müraciət edin
- dişdə güclənən və ya uzun müddət keçməyən ağrı;
- dişləmə zamanı narahatlıq, restavrasiyanın “hündür” olması hissi;
- restavrasiyanın qopması, çatlaması və ya kənarında boşluq;
- diş ətinin qızarması, şişkinliyi, qanaxması;
- soyuq və ya isti zamanı güclü, uzun sürən həssaslıq.
Keramik restavrasiya ilə plombun müqayisəsi
Bərpa üsulunun seçimi dişin vəziyyətindən, qüsurun ölçüsündən və pasiyentin gözləntilərindən asılıdır. Aşağıdakı cədvəl ümumi fərqləri göstərir.
| Meyar | Adi plomb | Keramik restavrasiya |
|---|---|---|
| Hazırlanma yeri | Birbaşa ağızda, bir qəbulda | Laboratoriyada, adətən iki qəbul |
| Dəqiqlik | Həkimin əl bacarığından asılı | Qəlibə görə fərdi və dəqiq |
| Estetika | Yaxşı, lakin rəng və forma yaxın olur | Daha təbii rəng və parlaqlıq |
| Böyük qüsurlarda möhkəmlik | Məhdud ola bilər | Daha yüksək möhkəmlik |
| Qiymət və vaxt | Daha sərfəli və sürətli | Daha yüksək xərc və daha çox vaxt tələb edə bilər |
Hər halda ən yaxşı seçimi stomatoloq müayinə edərək təklif edir. Kiçik qüsurlarda plomb kifayət edə bilər, böyük qüsurlarda keramik daha uyğun olur.
Material seçimi
Keramik restavrasiyalar müxtəlif materiallardan hazırlana bilər. Ən çox istifadə olunan materiallar bunlardır: lösit və ya litium disilikat əsaslı şüşə keramika (estetik və yapışdırıla bilən), sirkonium dioksid əsaslı keramika (çox möhkəm) və kompozit blokları. Hər materialın göstərişləri və məhdudiyyətləri var.
Seçim dişin yerləşməsinə, çeynəmə yükünə, estetik tələblərə və qonşu dişlərin rənginə əsaslanır. Material və hazırlama texnologiyası (əl ilə qat-qat qoyulma, presləmə və ya kompüter frezeləmə) barədə həkim izahat verir.
Ağız gigiyenası və uzunmüddətli qulluq
Keramik restavrasiyalar təbii dişlər kimi gigiyena tələb edir. Gündə iki dəfə fırçalama, diş ipi və ya interdental fırçalar, vaxtaşırı peşəkar gigiyena və profilaktik baxış restavrasiyanın ətrafında ərp və kariesin yaranmasının qarşısını alır.
Gecə diş qıcırtması (bruksizm) olduqda, həkimin tövsiyəsi ilə gecə kapası taxmaq vacibdir. Çox bərk qidaları və yad əşyaları dişləmək keramikanın çatlamasına səbəb ola bilər.
Estetik nəticənin planlaşdırılması
Ön dişlərdə vinir və digər estetik restavrasiyalar üçün nəticənin əvvəlcədən müzakirəsi vacibdir. Həkim dişin formasını, rəngini, uzunluğunu, gülüşün xəttini və üz nisbətlərini nəzərə alır. Bəzi klinikalarda rəqəmsal layihələndirmə (gülüş dizaynı) və müvəqqəti maketlər istifadə olunur ki, pasiyent nəticəni əvvəlcədən təsəvvür edə bilsin.
Rəng seçimi təbii işıqda aparılır, qonşu dişlərin rəngi nəzərə alınır. Həkim və diş texniki birgə işləyərək rəng, şəffaflıq və səth teksturasının təbii görünməsinə çalışır. Gözləntiləri həkimlə açıq müzakirə etmək yekun nəticənin razı salmasını artırır.
Əməliyyat sonrası həssaslıq və dişləmə
Restavrasiya yapışdırıldıqdan sonra ilk günlərdə dişin soyuq və isti qidalara həssaslığı ola bilər. Bu, adətən müvəqqətidir və tədricən keçir. Dişləmədə hündürlük hissi olarsa, həkim restavrasiyanı bir neçə dəqiqəlik düzəliş edir, bunu gecikdirmək lazım deyil.
Restavrasiya və diş ətinin birləşmə xətti gigiyena baxımından vacibdir. Bu nahiyədə ərp yığılmasının qarşısını almaq üçün diş ipi və ya interdental fırçadan düzgün istifadə qaydalarını həkim göstərir.
Tez-tez Verilən Suallar
Adətən iki qəbul: birincidə dişin hazırlanması və qəlibin alınması, ikincidə restavrasiyanın bərkidilməsi. Bəzi klinikalarda rəqəmsal texnologiya ilə bu müddət qısalda bilər, bunu həkim izah edir.
Dişin hazırlanması yerli anesteziya altında aparılır, buna görə ağrı hiss olunmur. Anesteziya təsirini itirdikdən sonra yüngül həssaslıq ola bilər.
Keramik rəngini plomb və təbii dişə nisbətən daha yaxşı saxlayır, çünki səthi hamar və piqmentləri az udur. Lakin bu, tam zəmanət deyil, gigiyena və qidalanma da rol oynayır.
Müddət fərdidir və gigiyenadan, çeynəmə yükündən, bruksizmin olub-olmamasından asılıdır. Müntəzəm baxış və düzgün qulluq müddəti uzadır.
Keramik inley və vinirlər çox vaxt sinirin çıxarılmasını tələb etmir, lakin bunu müayinə sonrası həkim müəyyən edir. Dərin kariyes və ya iltihab olduqda kanal müalicəsi tələb oluna bilər.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün telefon nömrənizi təsdiqləyin.
Nömrənizə birdəfəlik SMS kodu göndəriləcək. Parol lazım deyil, şəxsi kabinetiniz avtomatik yaradılır.
Nömrəni təsdiqlə