Dişin periodontit müalicəsindən sonra ağrılar

Periodontit dişi əhatə edən toxumaların — diş əti, alveol sümüyü, periodontal bağ və kökətrafı zonanın sementinin — iltihabi xəstəliyidir. Bu, ağız boşluğunun ən çox rast gəlinən xəstəliklərindən biridir; vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda və müalicə aparılmadıqda dişlərin itirilməsinə səbəb ola bilər.

Periodontit çox vaxt keyfiyyətsiz müalicə olunmuş gingivitin (diş əti iltihabının) nəticəsində inkişaf edir, həmçinin infeksiyalar, travmalar və ya sistem xəstəlikləri ilə bağlı ola bilər.

Periodontitin müalicəsi çox vaxt mürəkkəb və uzun prosesdir. Həkim zədələnmiş kök kanallarını təmizləyir və plomblayır. Bu prosedurlarda həm müvəqqəti, həm də daimi materiallardan istifadə olunur. Müalicə zamanı ətraf toxumalar zədələnə bilər, bu isə ödemə və ağrıya gətirib çıxarır. Belə reaksiya diş strukturunun müdaxiləyə və yad materialın yeridilməsinə təbii cavabıdır.

Narahatlıq hissi prosedurdan sonrakı ilk günlərdə dişə basdıqda və ya yemək zamanı təzahür edir. Ağrı dözülməz olarsa, ağrıkəsici qəbul etmək və xoşagəlməz hisslərin səbəbini müəyyən etmək üçün stomatoloqa müraciət etmək olar.

Periodontitin kəskin fazası adətən irinli ekssudatın ifrazı ilə müşayiət olunur, xroniki forma isə nəzərəçarpan əlamətlər olmadan keçə bilər. Kəskin periodontitin xroniki formaya keçməməsi üçün təkrar iltihabın qarşısını alan profilaktik tədbirlərə riayət etmək vacibdir.

Tibbi yardımdan sonra dişdə patoloji ağrının yaranmasına şərait yaradan amillər müxtəlif ola bilər:

• Kanalların keyfiyyətsiz plomblanması — bəzən kanallar lazımi qaydada doldurulmur, bu isə ağrılı hisslərə səbəb olur. Boşluqlarda aralıqlar qalır, orada patogen mikroorqanizmlər çoxalmağa başlayır və kistoz və ya qranulematoz zədələnmə ilə iltihabi proses yaradır.
• Diş kökünün perforasiyası — bəzən fizioloji xüsusiyyətlər səbəbindən baş verir.
• Həkimin xüsusi alətlərinin qırıqlarının kanal boşluğunda qalması — diqqətsizlik və ya tələskənlik ucbatından baş verir.
• Plomblama materialının kök ucundan kənarda düzgün paylanmaması.
• Kanalların natamam mexaniki və medikamentoz işlənməsi.
• Dərmanlara və ya hermetikliyi təmin edən komponentlərə allergik reaksiya.

Müəyyən şəraitdə periodontit haymorit və ya sinusiti olan xəstələrdə — mikroblar burun ciblərindən üz toxumalarının dərin qatlarına nüfuz etdikdə — yarana bilər. Adətən bu tip xəstəliyin törədicisi patogen streptokoklar və ya stafilokoklardır.

Narahatlığın müddəti orqanizmin fərdi xüsusiyyətlərindən, müalicənin mürəkkəbliyindən və diş-çənə sisteminin ümumi vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Toxumaların normal sağalma prosesində ağrı hissləri bir neçə həftə ərzində tədricən azalmalıdır. Bu müddət ərzində travmalanmış sahələrin regenerasiyası və bərpası gedir, həmçinin diş yeni qoyulmuş plomba uyğunlaşır. Prosedurdan sonrakı ilk bir neçə gündə ağrı ən intensiv ola bilər və adətən bir neçə gün ərzində azalmağa başlayır. Lakin basdıqda diş ağrıyırsa, bu, mümkün ağırlaşmalardan, infeksiyadan və təkrar müdaxilə ehtiyacından xəbər verə bilər.

Stomatoloqun tövsiyə etdiyi dərman müalicəsi vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yüngülləşdirə bilər. Analgetiklər və qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr narahatlığı azaltmağa və sağalma prosesini sürətləndirməyə kömək edir.

Nəticələrin riskini minimuma endirmək üçün həkimin tövsiyələrinə riayət etmək vacibdir. Ağrı keçmirsə və ya nəzərəçarpacaq dərəcədə güclənirsə, stomatoloqa müraciəti təxirə salmaq lazım deyil. Hər xəstənin vəziyyəti unikaldır və konkret halda yalnız mütəxəssis düzgün məsləhət verə bilər.

• İlk günlərDişə basdıqda və çeynəyərkən ağrı daha qabarıq ola bilər; bu, toxumaların müdaxiləyə təbii reaksiyasıdır.
• Sonrakı günlərAğrı tədricən azalmalıdır. Yüngül həssaslıq hələ qala bilər.
• Bir neçə həftəToxumaların bərpası başa çatır, diş yeni vəziyyətə uyğunlaşır. Ağrı yoxdur və ya çox zəifdir.
• Narahatedici halAğrı güclənir, şişkinlik, irin və ya hərarət yaranır və ya əlamətlər azalmır. Stomatoloqa gecikmədən müraciət edin.

Ağrının xarakteri səbəbi təxmin etməyə kömək edir. Aşağıdakı cədvəl yalnız istiqamət verir, dəqiq diaqnozu həkim qoyur:

Müalicədən sonra ağrı hiss etməyə başlasanız, ilk növbədə vəziyyətinizə zərər vura biləcək düşünülməmiş manipulyasiyalardan (məsələn, müalicə yerini qızdırmaqdan) çəkinmək lazımdır. Yanlış hərəkətlər toxumaların iltihabına və qıcıqlanmasına gətirib çıxarır, nəticədə dişi dağıtmaq və hətta itirmək olar.

Diş ağrısı keçmirsə nə etməli:

• Birinci və ən düzgün qərar — müalicəni aparmış həkimə məsləhət üçün müraciət etmək. O, dişin vəziyyətini qiymətləndirə və ağrının səbəbini müəyyən edə biləcək.
• Ağrıkəsici vasitələr — ibuprofen, parasetamol iltihabı azaltmağa və ağrını yüngülləşdirməyə kömək edir, düzdür, yalnız bir müddətə. Həkimin dərman qəbulu üzrə göstərişlərinə ciddi riayət etmək və tövsiyə olunan dozanı aşmamaq lazımdır. Ağrıkəsicilər təsir vermirsə, bu, həkim müdaxiləsi tələb edən ağırlaşmalara işarə edə bilər.
• Soyuq kompres — manipulyasiyadan sonra diş ətiniz şişibsə və ya ağrıyırsa, soyuq ödemi azaltmağa və ağrılı reaksiyaları yüngülləşdirməyə kömək edəcək. Soyuq kompresi yanağın xarici səthinə 10–15 dəqiqəlik qoymaq, sonra 30–40 dəqiqə fasilə vermək olar.
• Zədələnmiş dişə yükü azaltmaq üçün ilk vaxtlar qidanı digər tərəflə çeynəmək lazımdır. Ağrı azalmağa başlayan kimi tədricən adi qidalanma üsuluna qayıtmaq olar.
• Ağzın gündə 2–3 dəfə duzlu məhlulla yaxalanması. Bu, iltihabı azaldacaq və xoşagəlməz hissləri yüngülləşdirəcək. Məhlul üçün bir stəkan ilıq suda bir çay qaşığı duzu qarışdırmaq kifayətdir.
• Digər əlamətlərə — hərarətin yüksəlməsinə, diş ətinin ödeminə və ya dişdən ifrazata diqqət yetirmək. Bu, infeksiyanın əlaməti ola bilər.
• Ağız boşluğuna qulluğu davam etdirmək, lakin dişin ağrıdığı nahiyədə daha ehtiyatlı olmaq.

Stomatoloji müdaxilədən 3–5 gün sonra diş narahat etməyə davam edirsə, ağrı güclənirsə, ödem və ya ifrazatla müşayiət olunursa, bu, təkrar yoluxmaya işarə edə bilər. Belə vəziyyətlərdə baxış və müalicənin korreksiyası üçün dərhal stomatoloqa müraciət etmək vacibdir.

Prosedurdan sonra stomatoloqların qəti tövsiyə etmədiyi bir sıra şeylər var:

Həkimin tövsiyələrinə əməl etmək sağalma prosesində açar rol oynayır. Ağrı yarandıqda vaxtında peşəkar yardım almaq üçün stomatoloqla operativ əlaqə saxlamaq imkanının olması vacibdir.

Periodontit terapiyasından sonrakı profilaktik tədbirlər diş ətinin və dişlərin sağlamlığını qorumaq, həmçinin xəstəliyin təkrar təzahürünün qarşısını almaq üçün prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Bir neçə əsas məsləhət:

• Ağız boşluğunun müntəzəm gigiyenası — dişləri gündə iki dəfə flüor tərkibli diş pastası ilə fırçalayın. Dişarası boşluqlardan ərpi və qida qalıqlarını çıxarmaq üçün diş sapından istifadə edin. Hər yeməkdən sonra ağzınızı yaxalayın.
• Peşəkar diş təmizləmə — gigiyenik prosedur və dişlərə qulluq üçün ən azı 6 aydan bir stomatoloqa müraciət edin.
• Diş ətinə nəzarət — diş ətinizin vəziyyətini mütəmadi yoxlayın və qızartı, şişkinlik və ya qanaxma görsəniz, stomatoloqa müraciət edin.
• Sağlam qidalanma — karies və ya iltihabın inkişafına səbəb ola bilən şəkər və turş məhsulların qəbulunu məhdudlaşdırın. Rasiona C və D vitaminləri ilə, həmçinin kalsium kimi minerallarla zəngin məhsullar daxil edin.
• Sağlam həyat tərzi — dişlər üçün faydalı məhsulları (tərəvəz, meyvə, süd məhsulları) əhatə edən düzgün qidalanmaya riayət edin; siqaret və spirtli içkidən imtina edin.
• Travmalardan qorunma — həm iş yerində, həm də ev şəraitində təhlükəsizlik tədbirlərinə əməl edin. Diş zədələnibsə, bu, bakteriyaların işini asanlaşdırır.
• Profilaktik baxışlar — heç nə ağrımasa belə, yarım ildən bir stomatoloqdan keçin.
• Xroniki xəstəliklərə nəzarət.

Minanın rənginin dəyişməsi, toxumaların iltihabı, ağızdan xoşagəlməz qoxu, diş ağrısı və karies — bunların hamısı stomatoloqa müraciət üçün ciddi göstərişdir. Kariesin, gingivitin və digər stomatoloji problemlərin vaxtında müalicəsi periodontitin inkişafının qarşısını ala bilər.