Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları

Təcili

Təcili hospitalizasiya kəskin xəstəlik və ya travma zamanı, pasiyentin vəziyyəti dərhal müdaxilə tələb etdikdə həyata keçirilir. Əsas vəzifəsi problemin operativ həlli və pasiyentin həyatının xilasıdır.

Prosesə daxildir:

• qəbul şöbəsinə yerləşdirmə və vəziyyətin ilkin qiymətləndirilməsi;
• diaqnostika — laborator (qan, sidik analizləri) və instrumental (rentgen, KT, MRT) müayinələr;
• ilkin, sonra yekun diaqnozun qoyulması;
• müayinənin nəticələrinə əsasən zəruri tibbi prosedurların aparılması (dərman yeridilməsi, cərrahi müdaxilə);
• sonrakı addımların müəyyən edilməsi.

Pasiyent xəstəxanaya nə qədər tez çatarsa, uğurlu sağalma ehtimalı bir o qədər yüksəkdir.

Planlı

Planlı hospitalizasiya təcilidən fərqli olaraq əvvəlcədən planlaşdırılmış qrafik üzrə aparılır. Əməliyyatlar, diaqnostika, müalicə və ya sutkalıq tibbi müşahidə tələb edən patologiyaları olan pasiyentlərin müşahidəsi üçün lazım ola bilər.

Hazırlıq bir neçə mərhələdən ibarətdir:

• mütəxəssislə konsultasiya;
• instrumental və laborator müayinələrin aparılması;
• pasiyentlə risklərin, mümkün ağırlaşmaların və gözlənilən nəticələrin müzakirəsi;
• hospitalizasiya tarixinin təyini və pasiyentin daxil olmazdan əvvəlki zəruri addımlar barədə məlumatlandırılması (məsələn, pəhrizə riayət, müəyyən dərmanların ləğvi).

Planlı hospitalizasiyanın üstünlüyü pasiyent üçün stressin azalmasıdır — o, müalicəyə və ya əməliyyata psixoloji hazırlaşa bilir. Həkimlər isə müalicə ilə bağlı tədbirləri daha diqqətlə planlaşdıra bilir.

Stasionarda qalma müddəti hamı üçün eyni deyil. O, diaqnozdan, vəziyyətin ağırlığından, əməliyyatın olub-olmamasından və müalicəyə cavabdan asılıdır. Bəzi hallarda qısa müşahidə və ya sutkalıq müalicə kifayət edir, digər hallarda isə daha uzun müddət stasionar nəzarəti lazım gəlir.

Çıxarış vaxtını həmişə müalicə edən həkim müəyyən edir. Özbaşına xəstəxanadan getmək müalicənin yarımçıq qalmasına və ağırlaşmalara səbəb ola bilər.

Planlı hospitalizasiya aşağıdakı hallarda tələb olunur:

• cərrahi müdaxilələr — əməliyyatlar planlaşdırıldıqda;
• kəskin xəstəliklər (və xronikilərin kəskinləşməsi) zamanı terapiya kursunun aparılması;
• diaqnozun qoyulması və ya sağlamlıq vəziyyətinin dəqiqləşdirilməsi üçün kompleks müayinə;
• travma və ya əməliyyatlardan sonra reabilitasiya.

Təcili hospitalizasiya aşağıdakı situasiyalarda zəruridir:

• kəskin travmalar — sınıqlar, kəllə-beyin travmaları, deşici yaralanmalar;
• kəskin ürək-damar çatışmazlığı — infarkt, insult;
• kəskin tənəffüs çatışmazlığı — aspirasiya (yad cismin tənəffüs yollarına düşməsi), pnevmoniyanın ağırlaşmaları;
• qarında kəskin ağrı — kəskin appendisitə, orqanların perforasiyasına, bağırsaq keçməməzliyinə şübhə;
• allergik reaksiyalar — anafilaksiya, preparatlara və ya məhsullara çox güclü reaksiyalar;
• ağır gedişli kəskin infeksion xəstəliklər;
• psixi pozğunluqlar — kəskin psixozlar;
• endokrin krizlər — hiperqlikemik koma, hipoqlikemik koma, tireotoksik kriz;
• toksik reaksiyalar — zəhərlənmələr, o cümlədən kimyəvi maddələrlə.

Bu vəziyyətlərin hər biri sürətli reaksiya və çox vaxt ixtisaslaşmış tibbi yardım tələb edir.

Stasionara daxil olmazdan əvvəl lazımdır:

• müalicə edən həkimdən göndəriş almaq — bu, hospitalizasiyanın zəruriliyini dəqiqləşdirməyə və profil şöbəni müəyyən etməyə imkan verir;
• zəruri müayinələrdən keçmək — xəstəlikdən asılı olaraq qan və sidik analizləri, rentgenoqrafiya və ya digər diaqnostik prosedurlar tələb oluna bilər;
• müəyyən dərmanların qəbulunu dayandırmaq və qidalanmada məhdudiyyətlərə riayət etmək.

Daxil olma qaydası

• qəbul şöbəsində zəruri sənədlər rəsmiləşdirilir və ilkin baxış keçirilir;
• həkim şikayətləri, xəstəlik və həyat anamnezini toplayır, müayinə aparır və zərurət olduqda əlavə tədqiqatlar təyin edir;
• toplanmış məlumatlar əsasında ilkin diaqnoz qoyulur və ilkin müalicə planı hazırlanır;
• pasiyent müayinə və/və ya müalicə üçün stasionarın profil şöbəsinə daxil olur.

Stasionarda qalma prosesi bir neçə ardıcıl mərhələdən ibarətdir:

1. Qəbul. Pasiyentin tibbi kartı doldurulur. Pasiyentə stasionarda davranış qaydaları barədə məlumat verən sənədlər, həmçinin prosedurların və müayinələrin cədvəli təqdim edilə bilər.
2. Müayinə, diaqnozun qoyulması və müalicə planı. Müalicə edən həkim şikayətləri və anamnezi toplayır, müayinə aparır. Bu mərhələdə fərdi plan tərtib olunur, zəruri diaqnostik manipulyasiyalar yerinə yetirilir, klinik diaqnoz müəyyən edilir.
3. Müalicənin təyini. Pasiyentin vəziyyətindən asılı olaraq dərman müalicəsi, cərrahi müdaxilə, müalicəvi bədən tərbiyəsi, fizioterapiya və reabilitasiya tətbiq oluna bilər.
4. Müşahidə və qulluq. Tibbi personal vəziyyətə gündəlik nəzarət edir, təyinatları yerinə yetirir, müalicəni korreksiya edir. Öz hisslərinizdəki hər hansı dəyişiklik barədə həkimlərə məlumat verməyiniz vacibdir.
5. Çıxarış. Vəziyyət sabitləşdikdə və müalicə başa çatdıqda həkim sonrakı müalicə üzrə tövsiyələr verir, nəzarət müayinələri təyin edir və bərpa dövründə necə davranmağı izah edir.

Rahat qalma üçün özünüzlə götürün:

• sənədlər — şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd, sığorta sənədləri (varsa) və keçirilmiş müayinələrin nəticələri; dəqiq siyahını əvvəlcədən xəstəxanadan dəqiqləşdirin;
• rahat geyim — pijama, xalat, başmaq, çıxarış üçün paltar;
• şəxsi əşyalar — gigiyena ləvazimatı (diş fırçası, pasta, sabun, şampun), həmçinin kitab və ya jurnal;
• qəbul etdiyiniz şəxsi dərmanlar;
• mobil telefon və şarj cihazı — yaxınlarınızla əlaqə saxlamaq üçün.

Hospitalizasiya emosional cəhətdən asan proses deyil, lakin savadlı hazırlıq və bütün mərhələləri bilmək həyəcanla bacarmağa kömək edəcək.

Hazırlıq üzrə əlavə məsləhətlər:

• hospitalizasiyadan bir neçə gün əvvəl rejimə riayət etmək, stress və həddindən artıq yükdən çəkinmək;
• xəstəxanada müzakirə etmək istədiyiniz sualların siyahısını tərtib etmək;
• yaxınlarınıza xəbər vermək ki, dəstək ola və əlaqədə qala bilsinlər;
• müsbət əhvala kökləmək.

Hansı analizlər lazımdır

Hospitalizasiyadan əvvəl və ya xəstəxanaya daxil olduqdan dərhal sonra pasiyentin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün bir sıra analiz tələb olunacaq. Konkret siyahı diaqnozdan, yanaşı xəstəliklərdən və planlaşdırılan müalicə üsullarından asılıdır və həkim tərəfindən təyin olunur. Adətən bura daxildir:

• qanın ümumi və biokimyəvi analizi, sidiyin ümumi analizi;
• infeksiyalara görə analizlər (B və C hepatitləri, sifilis, HİV);
• elektrokardioqrafiya (EKQ);
• döş qəfəsi orqanlarının rentgenoloji müayinəsi;
• bir sıra digər tədqiqatlar.

Pasiyentdə artıq hər hansı müayinə nəticələri varsa, onları özü ilə götürməsi məsləhətdir. Bu, həkimlərə vəziyyəti daha tez qiymətləndirməyə kömək edəcək.

Pasiyent onun maraqlarını qorumağa və tibbi xidmətin keyfiyyətini təmin etməyə yönəlmiş müəyyən hüquqlara malikdir:

1. Məlumat almaq hüququ — öz sağlamlıq vəziyyəti, təklif olunan müalicə üsulları, mümkün risklər və nəticələr barədə tam və dürüst məlumat almaq.
2. Razılıq hüququ. İstənilən tibbi prosedur və ya əməliyyatdan əvvəl həkim pasiyentin məlumatlandırılmış razılığını almalıdır. Bu o deməkdir ki, pasiyent nəyin baş verəcəyini və nəticələrin nə ola biləcəyini anlamalıdır.
3. Seçim hüququ. Pasiyentlər mümkün olduqda tibb müəssisəsini, mütəxəssisi və ya müalicə üsulunu seçmək hüququna malikdir.
4. Məxfilik hüququ. Hər pasiyentə tibbi məlumatlarının məxfiliyi zəmanət verilir. Sağlamlıq barədə heç bir məlumat onun razılığı olmadan açıqlana bilməz — qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla.

Üstünlüklər:

• daimi tibbi nəzarət — vəziyyətdəki istənilən dəyişikliyə operativ reaksiya verməyə imkan verir;
• ixtisaslaşmış avadanlığa çıxış, bu isə müalicənin effektivliyini artırır;
• kompleks müalicə — stasionar şəraitdə dərman, fizioterapevtik, cərrahi və digər üsulları birləşdirmək mümkündür.

Çatışmazlıqlar:

• psixoloji narahatlıq — xəstəxanada müalicə pasiyentlərdə həyəcan və qorxu hissi doğura bilər, bu isə bəzən ümumi vəziyyətə mənfi təsir göstərir;
• adi həyat tərzindən və ev şəraitindən ayrılma.

Xəstəliklərin və vəziyyətlərin əksəriyyətini ambulator şəraitdə, xəstənin vəziyyətinə daimi nəzarət olmadan müalicə etmək mümkün deyil. Hospitalizasiya sağalma prosesini asanlaşdırır.

Çıxarışdan əvvəl bir neçə açar məqamı nəzərə almaq vacibdir:

• həkimin tövsiyələrini anlamaq — çıxarışdan sonra pasiyent müalicə edən həkimin tövsiyələri ilə ətraflı tanış olmalıdır;
• rejimə riayət — sağlam qidalanma, müntəzəm fiziki fəallıq və yuxu rejimi;
• həkim müşahidəsi — planlı gedişləri nəzərdən qaçırmamaq və zəruri müayinələrdən vaxtında keçmək;
• yaxınların dəstəyi — psixoloji tərəf açar rol oynayır, yaxınlarla ünsiyyət adi həyata daha tez uyğunlaşmağa kömək edir.

Stasionarda mümkün qədər əlverişli şərait üçün bir neçə tövsiyəyə əməl etmək olar:

1. Tibb müəssisəsinin seçimi. Stasionara yerləşməzdən əvvəl müəssisənin rəylərini və nüfuzunu öyrənmək məsləhətdir.
2. Tibbi personalla ünsiyyət. Həkimlər və tibb bacıları ilə açıq danışın. Müalicə ilə bağlı suallarınız və ya narahatlıqlarınız varsa, onları verməkdən çəkinməyin. Yaxşı ünsiyyət həyəcanın azalmasına kömək edir və inam səviyyəsini artırır.
3. Psixoloji hazırlıq. Nə gözləmək olduğu barədə məlumat öyrənin və özünüzü müsbət əhvala kökləməyə çalışın. Müalicə prosesini anlamaq hospitalizasiyanı daha asan keçirməyə kömək edəcək.