Vulvanın yenitörəmələri böyük və kiçik cinsiyyət dodaqlarının, sidik kanalı nahiyəsinin, klitorun patoloji böyümələri, şişləri, deformasiyalarıdır. Bu səhifədə vulvanın yenitörəmələrinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Dermatoloq Ginekoloq İnfeksionist Onkoginekoloq Onkoloq Veneroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Vulvanın yenitörəmələri böyük və kiçik cinsiyyət dodaqlarının, sidik kanalı nahiyəsinin, klitorun patoloji böyümələri, şişləri, deformasiyalarıdır. Onlar hüceyrələrin nəzarətsiz çoxalması nəticəsində istənilən toxuma növündən yarana bilər. Yenitörəmələr çox vaxt simptomsuz formalaşır. Onların bəziləri həyat üçün təhlükəlidir. Müntəzəm həkim müayinələri qüsurları erkən inkişaf mərhələsində aşkar etməyə və vaxtında aradan qaldırmağa kömək edir.
Növləri
Genital yenitörəmələr xoşxassəli və bədxassəli ola bilər. Birincilər nisbətən təhlükəsizdir, yavaş böyüyür, ətraf strukturlara yayılmır. Bədxassəli törəmələr isə həyat üçün təhlükə yaradır. Onlar qonşu toxuma və orqanları aqressiv şəkildə zədələyir, metastaz verir, orqanizmi zəhərləyir.
Xoşxassəli törəmələrin bir neçə əsas növü ayırd edilir.
- Fibroma – birləşdirici toxuma liflərinin və kollagenin artması. Ayaqcıq üzərində və ya geniş əsasda yerləşir, digər toxumalarla qaynaşmır. Adətən böyük cinsiyyət dodağında formalaşır. Yavaş inkişaf edir.
- Mioma – əzələ liflərindən əmələ gələn hərəkətli törəmə. Böyük cinsiyyət dodağının əzələsində formalaşır.
- Fibromioma – əzələ və fibroz liflərdən əmələ gələn törəmə.
- Lipoma – yumru, yumşaq piy toplusu. Yerləşməsi: böyük cinsiyyət dodaqları, qasıq nahiyəsi.
- Miksoma – rüşeym birləşdirici toxumasından formalaşan, sarımtıl rəngli jelesəbənzər törəmə. Qasıq və böyük cinsiyyət dodaqlarının dərisi altında yerləşir. Vulvanın miksoması əsasən yaşlı qadınlarda rast gəlinir.
- Hemangioma – damarların ocaqlı artması. Dəridə və ya selikli qişada qırmızı-göy düyün kimi görünür. Hemangioma sürətli böyüməyə və ətraf toxumalara yayılmağa meyillidir.
- Limfangioma – limfoid toxumanın toplanması. Göyümtül, yumşaq düyünciklərdən ibarətdir.
- Papilloma – insan papilloma virusunun (İPV) olması ilə şərtlənən məməcikəbənzər çıxıntı. Tək və ya çoxsaylı, dəri rəngində və ya qəhvəyi ola bilər. Bədxassəli çevrilmə riski var.
- Hidroadenoma – tər vəzilərindən formalaşan düyünvari səpgilər. Sarı, çəhrayı, qəhvəyi rəngli düyünciklər şəklində görünür.
- Bartolin vəzisinin kistası – vaginanın girəcəyi nahiyəsində böyük cinsiyyət dodaqlarının dərisi altında yumru qalınlaşma. İçi maye ilə doludur.
Vulvanın bədxassəli törəmələri az rast gəlinir – qadın reproduktiv orqanlarının bütün onkoloji xəstəliklərinin təxminən 5%-ini təşkil edir. Əsasən 70 yaşdan yuxarı qadınlar əziyyət çəkir.
Səbəbləri
Yenitörəmələrin yaranmasının dəqiq səbəbi məlum deyil. Yalnız ehtimal olunan təhrikedici amilləri qeyd etmək olar:
- Uzunmüddətli hormonal kontrasepsiya;
- Neyroendokrin patologiyalar;
- Travmalar;
- Vaginanın və vulvanın iltihabı;
- İPV, herpes, xlamidioz.
Bədxassəli dəyişikliklərin yaranmasına siqaretçəkmə, vulvanın kraurozu (quruluğu), onun displaziyası və skleroatrofik lişay, immunçatışmazlığı, genetik mutasiyalar meyillik yaradır.
Diaqnostika
Əsas diaqnostika üsulu vulvoskopiyadır – xarici cinsiyyət üzvlərinin çoxqat optik böyütmə altında müayinəsi. Bu prosedur selikli qişalardakı patoloji dəyişiklikləri aşkar etməyə və onların xarakterini ehtimal etməyə imkan verir. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün həkim digər müayinələr təyin edəcək.
- Biopsiya. Həkim şübhəli sahəni keyləşdirəcək və histoloji analiz üçün toxuma hissəsi götürəcək.
- Çanaq, qarın boşluğu, döş qəfəsinin MRT-si. Bədxassəli şişlərdə patoloji prosesin yayılma miqyasını müəyyən etmək üçün təyin olunur.
- Qasıq-bud limfa düyünlərinin USM-i. Tədqiqat proqnozları dəqiqləşdirməyə, metastatik prosesləri aşkar etməyə kömək edir.
Zərurət yaranarsa, həkim PZR üsulu ilə diaqnostika üçün sürtmə, qazıntı götürəcək, hormon səviyyəsini qiymətləndirəcək və s.
Müalicə
Xoşxassəli törəmələr kiçik ölçülü olduqda müalicəsiz müşahidə edilə bilər. Onlar böyüdükdə, ağrılı olduqda, xəstəyə narahatlıq yaratdıqda cərrahi müdaxilə aparılır. Səthi törəmələr tikişsiz kəsilib çıxarılır. Toxumaların qalınlığında yerləşən törəmələr çıxarıldıqdan sonra yataq qalır ki, bu da tikilir. Sidik kanalı nahiyəsindəki əməliyyatlarda sidik kanalını zədələməmək üçün uroloq cəlb edilir. Papilloma və hemangiomalar krodestruksiya, elektrokoaqulyasiya, radiodalğa və lazer üsulları ilə çıxarılır.
Bədxassəli törəmələrin müalicəsi üçün kimyaterapiya, şüa terapiyası, cərrahi kəsilib çıxarma tətbiq edilir. Ağır hallarda bütün vulva və digər zədələnmiş orqanlar çıxarılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Xoşxassəli törəmələr böyüyə, iltihabla ağırlaşa bilər. Onların bəziləri irinləyərək absesin formalaşmasına gətirib çıxarır. Poliplər bədxassəli çevrilməyə meyillidir.
Cinsiyyət dodaqlarının və vulvanın selikli qişalarının onkologiyası qadının həyatı üçün təhlükəlidir. Vaxtında aşkar edilmədikdə şiş uzaq orqanlara və limfa düyünlərinə metastaz verir, orqanizmin intoksikasiyasına və nəticədə xəstənin ölümünə səbəb olur.
Hansı həkimə müraciət etməli
Cinsiyyət dodaqlarında və vulvanın selikli qişalarında yenitörəmələrin diaqnostikası ilə ginekoloq məşğul olur. Əsas müayinədən sonra o, xəstəni digər ixtisas həkimlərinə yönləndirə bilər.
Yadda saxla!
Əksər hallarda qadınlar törəməni cinsiyyət orqanlarının gigiyenası zamanı özləri aşkar edirlər. Belə tapıntını müxtəlif vasitələrlə emal etmək, dağlamaq, çıxarmağa və ya sıxıb çıxarmağa çalışmaq olmaz. Bu cür hərəkətlər iltihaba və yenitörəmənin sürətlənmiş böyüməsinə səbəb ola bilər. Mümkün qədər tez ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Diaqnostikadan sonra həkim ya müalicə təyin edəcək, ya da onkoloqa yönləndirəcək.
Bir çox qadınlarda cinsiyyət dodaqlarında xal və digər zərərsiz törəmələr olur ki, onlar bu barədə bilməyə də bilər. Müntəzəm ginekoloji müayinələr zamanı onların bədxassəli çevrilməsini gözdən qaçırma ehtimalı minimaldır. Həkim patoloji dəyişikliklərə diqqət yetirəcək və bu barədə xəstəyə məlumat verəcək.
Suallar və cavablar
İlk əlamət sidik ifrazı zamanı yanğı, selikli qişalarda eroziyaların yaranması ola bilər. Qasığın dərinliyində atıcı ağrı da mümkündür.
Şişkinlik xərçəngin zədələdiyi limfa düyünlərinin işləməməsinin əlamətidir. Nəticədə limfa dəri altı toxumaya sızır. Əsas xəstəliyin müalicəsi, kimyaterapiya tələb olunur, əks halda şişkinlik keçmir.
Göyərçin yumurtası ölçüsünə və daha böyüyə qədər.
İltihaba görə yaxma analizi vermək lazımdır. Əgər iltihab yoxdursa, kistanı 2-3 ay müşahidə etmək olar. Onun tamamilə sağalması ehtimalı var.
