Papillomalar epitel toxumasından inkişaf edən, çox vaxt xoşxassəli çıxıntılı törəmələrdir. Lokalizasiya və səbəbdən asılı olaraq klinik əhəmiyyəti dəyişir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Ziyil
- Kondiloma
Xəstəlik haqqında
Etiologiya baxımından papilloma nə deməkdir? Bu törəmələr papillomavirus infeksiyasının (PVİ) təzahürüdür. Sonuncu anogenital nahiyəni zədələyən ən geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir, virusun epitelə patogen təsirinin nəticəsi olan saplı akroxordlu sivri kondilomaların rastgəlmə tezliyi isə təxminən 20% təşkil edir. Əsas ötürülmə yolları cinsi və kontakt-məişət yolu hesab olunur.
Papillomavirus epiteliotropdur. Başqa sözlə, o yalnız epitel örtüyünün hüceyrələrinə daxil ola bilər. Selikli qişalar əsasən birqat silindrik epitellə örtülür, dəri örtükləri isə buynuzlaşan və buynuzlaşmayan ola bilən çoxqatlı yastı epitellə örtülür. Papillomavirus cinsi daxilində müəyyən epitel hüceyrələrinə tropluq göstərən müxtəlif tiplər ayırd edilir. Belə ki, əsasən anogenital nahiyəni zədələyən selikli qişa tipləri yarımqrupu ayrılmışdır. Dəri tipləri yarımqrupu əllərin (ovucların, barmaqların), ayaqların (daban papillomaları, budda), qoltuqaltı, boyun, bədən, üz, baş, kürək və s. dərisində zəyillərin yaranmasına gətirib çıxarır.
Virusun selikli qişa tipləri təkcə cinsiyyət orqanlarının deyil, digər selikli qişaların da zədələnməsinə səbəb olur. Onlar anus, orofarinks, qırtlaq, qida borusu və s. nahiyəsində papillomaların yaranmasına gətirib çıxara bilər. Bu zaman viral hissəciklər epitelin produktiv xoşxassəli dəyişikliklərini, bəzi hallarda isə hətta xərçəngönü vəziyyət kimi qiymətləndirilən displastik dəyişiklikləri başladır.
Dəri papillomavirusları yarımqrupu dəridə zəyillərin yaranmasına gətirib çıxarır. Bu patogenin dermanın epitelial şişlərinin (bazal hüceyrəli və ya yastı hüceyrəli xərçəng, keratoakantoma, Bouen xəstəliyi və digərləri) inkişafında, habelə keratinositlərin artmış proliferasiyası ilə müşayiət olunan dəri patologiyalarının (psoriaz) inkişafında rolu istisna edilmir.
Müxtəlif ədəbiyyat məlumatlarına görə, dünyada hər il PVİ ilə 2,5-3 milyon yeni yoluxma halı qeydə alınır. Hesab olunur ki, 50 yaşında qadınların əksəriyyəti papillomavirusla yoluxmuşdur. Bu zaman infeksiyalaşma uşaqlıq boynu epiteliositlərinin bədxassəli transformasiyasını başladan ən mühüm amildir.
Səbəbləri
Papillomaların əmələ gəlməsinin bilavasitə səbəbi dəri epitelini və genitalların aşağı şöbələrinin selikli qişalarını zədələyən DNT-tərkibli virusdur. Virusun bəzi ştammları xərçəng mutasiyalarının meydana çıxmasından qoruyan hüceyrə amillərini bloklayan E6 və E7 onkoproteinlərini tərkibinə daxil edir. İlk növbədə bu, p53 onkoproteksiya faktoru və retinoblastoma faktorudur. Onların «sıradan çıxarılması» hüceyrədə onun həyatı boyu qanunauyğun olaraq baş verən mutasiyaların gözdən qaçmasına şərait yaradır. Müəyyən mərhələdə bu, proliferativ potensialı artırır və xərçəng şişinin inkişafına səbəb ola bilər.
Papillomavirus yoluxmuş hüceyrənin genetik aparatına daxil olur. Müəyyən müddət virus hissəcikləri belə vəziyyətdə simptomsuz mövcud ola bilər, sonra isə dövri olaraq aktivləşərək yeni epiteliositlərin yoluxmasına səbəb ola bilər. İnsan papilloma virusunun aktivləşməsi dövründə immunitet artmış yükə məruz qalır. Bu, hüceyrə, humoral və lokal əlaqəyə aiddir.
Təsnifat
Lokalizasiyasına görə papillomaların 2 əsas növü ayırd edilir:
- dəri papillomaları;
- selikli qişa papillomaları, o cümlədən anogenital papillomalar.
Papillomalar müxtəlif bədxassəliliyə keçmə potensialına malik ola bilər, buna görə də yüksək onkogen, aşağı onkogen və orta onkogen tiplər tərəfindən törədilən patoloji vəziyyətlər fərqləndirilir.
Klinik mənzərə
Klinik təcrübədə ən çox papillomavirus infeksiyasının latent gedişinə rast gəlinir, bu zaman yoluxma mövcud olur, lakin klinik simptomlar müşahidə olunmur. Bu mərhələ qeyri-müəyyən müddət davam edə bilər və insan hətta yoluxduğunu belə bilmir. Bəzi hallarda isə dəri və selikli qişalarda papillomalar yoluxmadan qısa müddət sonra meydana çıxır.
Papillomavirus infeksiyasının manifest formaları sayına və yerləşməsinə görə müxtəlif patoloji elementlərlə təmsil olunur. Papillomalar dəri səthindən yüksəklərdə yerləşən törəmələrdir. Onlar geniş əsaslı düz və ya nazik ayaqcıqlı sivri formada ola bilər. Papillomaların meydana çıxması virusun proliferativ aktivliyi ilə əlaqədardır, o, epitel hüceyrələrinin bölünməsini stimullaşdırır və onun lokal qalınlaşmasına səbəb olur. Papillomavirusun subyektiv simptomları yüngül qaşınma və diskomfortla təzahür edə bilər, lakin əksər hallarda onlar müşahidə olunmur.
Göz qapağında yerləşən böyük papillomalar görmə sahələrini qismən örtərək görmənin pozulmasına səbəb ola bilər. Onlara səbəb olan viruslar onkoloji təhlükə yaratmasa belə, belə törəmələr aradan qaldırılmalıdır. Eyni qayda dildə nadir rast gəlinən papillomalara da aiddir, onlar asanlıqla travmalaşır və qida qəbulu zamanı diskomfort yaradır.
Papillomalar döş ucunda və süd vəzi kanallarının daxilində yerləşə bilər. Bu halda döşdən patoloji ifrazat, eləcə də əmizdirən qadınlarda laktasiya pozğunluqları mümkündür. Beləliklə, əgər papilloma böyük ölçülərə çatarsa, o, çıxarıcı kanalı tutub bir tərəfli lokal laktostazın səbəbi ola bilər.
Kişilərdə cinsiyyət üzvündə və ya qadınlarda xarici cinsiyyət orqanlarında (vulva, cinsiyyət dodaqları) yerləşən papillomalar cinsi yaxınlıq zamanı ağrı və diskomforta səbəb ola bilər. Travma zamanı qanlı ifrazat müşahidə olunur. Bu əlamətlər digər qanaxma səbəbləri ilə differensial diaqnostika aparılmasını tələb edir.
Sidik kisəsi papillomaları dizurik hadisələrin – tez-tez sidiyə çıxma və diskomfortun səbəbi ola bilər. Patoloji dəyişikliklər ümumi sidik analizində də aşkarlana bilər – seliyin olması, leykositlərin cüzi artması, eritrositlərin meydana çıxması (papillomatoz törəmələrin travmalaşması zamanı).
Şəkillərdə əlamətlər
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Papillomanı vizual müayinə zamanı aşkar etmək kifayət qədər asandır. Klinik tövsiyələrə əsasən, papillomaların diaqnostikasında əsas rol səbəbkar virusun onkogenlik dərəcəsinin müəyyən edilməsinə verilir. Bu məsələni həll etmək üçün zədələnmiş nahiyələrdən götürülmüş material üzərində polimeraza zəncirvari reaksiyası aparılır.
Qadınlarda tez-tez xarici papillomalar uşaqlıq boynunun zədələnməsi ilə birgə rast gəlinir. Buna görə də müayinə proqramına kolposkopiya (boyun nahiyəsinin mikroskop altında müayinəsi və bir sıra funksional sınaqların aparılması), habelə materialın sitoloji tədqiqi daxil edilir. Bu analiz uşaqlıq boynunun vaginal hissəsində (ektoserviks) və serviks kanalının daxilində (endoserviks) yerləşən hüceyrələrin quruluşunu qiymətləndirməyə imkan verir. Material xüsusi sitofırça ilə götürülür, bu da hüceyrə kütləsini əldə etməyə imkan verir. Prosedur ağrısızdır, çünki uşaqlıq boynunun həssas innervasiyası minimaldır.
Papillomalar zamanı diaqnostik prosesin mühüm hissəsi immunoloqun konsultasiyasıdır. O, simptomun mümkün səbəblərini, xüsusən də insan papilloma virusunu aşkar etməyə kömək edir.
Xidmətlər
Müalicə
Papillomaların müalicəsi xəstəliyin inkişaf xüsusiyyətləri və ümumi sağlamlıq səviyyəsi nəzərə alınmaqla hər bir xəstə üçün fərdi seçilir. Müasir terapevtik sxemlər ya epitelin patoloji törəmələrinin təcrid olunmuş destruksiyasını, ya da əksvirus immunitetinin dərman vasitəsilə stimullaşdırılmasını nəzərdə tutur. Əksər hallarda bu 2 yanaşma bir-biri ilə birləşdirilir.
Hazıra qədər təsiri insan papilloma virusunun birbaşa məhv edilməsinə yönəlmiş etiotrop preparatlar yaradılmayıb. Buna görə də papillomatoz törəmələrin konservativ terapiyasının əsasını yönəldilmiş immunokorreksiya təşkil edir. Hesab olunur ki, papillomavirus infeksiyasının manifest formalarının meydana çıxması interferonun aşağı aktivliyi ilə əlaqədardır. Buna görə də müalicə proqramına interferonogenez induktorları və təsiredici maddəsi interferon olan əvəzedici preparatlar daxil edilir.
Terapiyanın effektiv üsulları, bir qayda olaraq, kombinəolunmuş üsullardır, bunlar destruktiv müdaxilədən əvvəl, sonra və ya onun fonunda immunotrop preparatlardan birinin istifadəsini əhatə edir. Bu vasitələr immun sistemi aktivləşdirir və bununla da virus hissəciklərinin məhv edilməsinə kömək edərək residiv ehtimalını azaldır.
Papillomaların bilavasitə çıxarılması fiziki və ya kimyəvi ola bilən destruksiya vasitəsilə aparılır.
Fiziki destruksiyanın əsas üsulları bunlardır:
- plazma koaqulyasiyası;
- elektrokoaqulyasiya və ya elektroeksiziya;
- lazer terapiyası: neodim, karbon qazı lazeri;
- radiodalğa terapiyası;
- krioterapiya (maye azotla dondurma).
Kimyəvi destruksiya üsulları zədələnmiş nahiyələrə virusla yoluxmuş və patoloji dəyişikliyə uğramış hüceyrələrin məhvinə səbəb olan aqressiv maddələrin tətbiqini nəzərdə tutur.
Papillomanın necə çıxarılacağı onun yerləşməsindən, ölçüsündən və sayından asılıdır. Optimal destruksiya üsulunu üz-üzə konsultasiyadan sonra həkim seçməyə kömək edəcək.
Ağrı həssaslığı aşağı olan xəstələrə müalicə manipulyasiyasına başlamazdan əvvəl lokal anesteziya aparılır. 10-15 dəqiqədən sonra ağrıkəsici təsir inkişaf edir və həkim prosedura başlayır.
Reabilitasiya
Papillomaların çıxarılmasından sonra reabilitasiya aşağıdakı qaydalara riayət etməkdən ibarətdir:
- su prosedurlarının məhdudlaşdırılması;
- çıxarmadan sonra bakterial ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün destruksiya sahələrinin antiseptiklərlə müntəzəm işlənməsi (preparatı müalicə edən həkim təyin edir);
- müalicənin korreksiyası üçün təkrar konsultasiya;
- əgər papillomalar sidik-cinsiyyət sistemi orqanlarında çıxarılıbsa, cinsi istirahət.
Profilaktika
Papillomaların profilaktikası papillomavirusla yoluxma riskini azaldan qaydalara riayət etməkdən ibarətdir. Bura prezervativlərdən, fərdi gigiyena vasitələrindən istifadə, qoruyucu rol oynayan cinsi yolların normal mikroflorasının saxlanması daxildir.
Yadda saxla!
Papilloma tipik xarici görünüşə malikdir. Onun necə göründüyünü internetdəki şəkillər aydın şəkildə göstərir. Tez-tez xəstələr özlərinə özləri diaqnoz qoyur və özbaşına müalicə ilə məşğul olurlar. Lakin əslində diaqnostikada hər şey o qədər də sadə deyil. Papillomavirus infeksiyasından başqa oxşar epitel törəmələri ilə təzahür edə bilən bir sıra dəri xəstəlikləri də mövcuddur. Bu patologiyaların virus papilloması ilə xarici bənzərliyinə baxmayaraq, müalicə yanaşmaları əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Buna görə də dəri və selikli qişalarda hər hansı lokal törəmələr meydana çıxdıqda dermatoloqun konsultasiyası tələb olunur. Mütəxəssis kompleks diaqnostika aparacaq ki, bu da həqiqi diaqnozu müəyyən etməyə və hədəfli müalicəni seçməyə imkan verəcək.
Mövzu üzrə məqalələr
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
