Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?

Kolposkop işıqlandırma və böyütmə ilə uşaqlıq boynunun səthini qiymətləndirməyə kömək edən cihazdır. O, bədənin xaricində qalır. Uşaqlıq boynunu görmək üçün uşaqlıq yoluna yerləşdirilən alət isə vaginal güzgüdür; bunlar eyni cihaz deyil. Müayinə zamanı uşaqlıq yolu və xarici cinsiyyət orqanlarının bəzi dəyişiklikləri də qiymətləndirilə bilər.

Kolposkopiya baxış üsuludur, biopsiya isə laboratoriyada araşdırmaq üçün toxuma nümunəsinin götürülməsidir. Bu anlayışları ayırmaq vacibdir: kolposkopiya aparılan hər qadından mütləq biopsiya götürülmür. Şübhəli sahə aşkarlandıqda əlavə nümunə lazım ola bilər. Həkimdən yalnız prosedurun adını deyil, sizin halda hansı suala cavab axtarıldığını soruşun.

Uşaqlıq boynu ilk baxışda hamar və bərabər görünə bilər. Dəyişmiş sahələri daha aydın seçmək üçün həkim boyuna zəif sirkə turşusu məhlulu sürtə bilər. Bəzi qeyri-adi sahələr bu zaman ağımtıl rəng alır, damar quruluşu isə daha yaxşı görünür.

Yodlu məhlul da istifadə oluna bilər: sağlam hüceyrələr bu məhlulu qəbul edib tünd rəng alır, dəyişmiş sahələr isə daha açıq qalır. Bu rəng dəyişiklikləri həkimə biopsiyanın hansı nöqtədən götürülməsini seçməyə kömək edir.

Məhlulun tətbiqi zamanı yüngül göynəmə hiss oluna bilər. Yod maddəsinə allergiyanız varsa, bunu müayinədən əvvəl mütləq deyin.

Skrininq zamanı hüceyrə dəyişikliklərinin aşkarlanması, davam edən yüksək riskli HPV infeksiyası və bəzi qeyri-müəyyən nəticələr əlavə qiymətləndirmə tələb edə bilər. Cinsi əlaqədən sonra qanaxma və ya uşaqlıq boynunda şübhəli görünüş də səbəb ola bilər. HPV nəticəsinin müsbət olması bütün qadınlarda eyni addımın atılması demək deyil; digər nəticələr də nəzərə alınır.

Qəbuldan əvvəl göndərişin səbəbini dəqiqləşdirin. “Analizim pisdir” kimi ümumi ifadə əvəzinə cavabın özünü gətirmək daha faydalıdır. Əvvəlki Pap-test, HPV və biopsiya cavabları varsa, onları da hazırlayın. Nəticələri təkcə telefonla çəkilmiş hissələr şəklində deyil, mümkün olduqda tam sənəd kimi təqdim etmək məlumatın itirilməsinin qarşısını alır.

Klinikanın verdiyi hazırlıq qaydasını əsas götürün. Adətən əvvəlki 24–48 saat ərzində vaginal cinsi əlaqədən, tampon və vaginal vasitələrdən çəkinmək tövsiyə olunur. Müalicə üçün təyin edilmiş şam və ya krem istifadə edirsinizsə, fasilə barədə həkimlə danışın. Dərmanı özbaşına dayandırmayın.

Hamiləlik və ya hamiləlik ehtimalı, istifadə etdiyiniz dərmanlar və əvvəlki prosedurlarla bağlı çətinliklər barədə məlumat verin. Aybaşı müayinə gününə düşərsə, klinika ilə əlaqə saxlayın: hər zaman görüşü ləğv etmək tələb olunmur, lakin qanaxma baxışı çətinləşdirə bilər.

Özünüzlə gündəlik gigiyenik bez götürmək praktikdir. Sizi narahat edən sualları əvvəlcədən yazın: biopsiya planlaşdırılırmı, ağrını azaltmaq üçün nə edilə bilər, nəticə necə bildiriləcək? Hazırlıq siyahısını bir gün əvvəl yoxlamaq qəbul zamanı əlavə tələskənliyi azaltmağa kömək edə bilər.

Ginekoloji kresloda yerləşdikdən sonra həkim vaginal güzgü vasitəsilə uşaqlıq boynunu görünən edir. Kolposkopla baxış aparılır, dəyişmiş sahələri seçmək üçün məhlullar tətbiq oluna bilər. Lazım gəldikdə kiçik biopsiya götürülür. Müayinə çox vaxt təxminən 10–20 dəqiqə çəkir; söhbət və hazırlıqla birlikdə qəbul daha uzun ola bilər.

Hisslər insandan insana dəyişir. Güzgü təzyiq və narahatlıq, məhlul göynəmə, biopsiya isə sancı yarada bilər. Buna görə “tamamilə ağrısızdır” vədi düzgün deyil. Əvvəlcədən ağrının idarə olunması variantlarını müzakirə edin. Ağrı olarsa, bunu dərhal deyin; prosedurun dayandırılmasını istəyə bilərsiniz.

Müayinə başlamazdan əvvəl həkimlə danışmaq üçün vaxt istəyin. Prosedurun mərhələlərinin sizə əvvəlcədən izah olunmasını xahiş edə bilərsiniz. Hansı anda biopsiyaya qərar veriləcəyini və bunun sizə necə bildiriləcəyini bilmək qeyri-müəyyənliyi azaldan ünsiyyət addımıdır. Suallarınızı vermək üçün bütün prosedurun bitməsini gözləmək məcburiyyətində deyilsiniz.

Kolposkopiya hesabatında “qənaətbəxş” və ya “qeyri-qənaətbəxş” baxış ifadələrinə rast gələ bilərsiniz. Bu, uşaqlıq boynunun dəyişikliklərin ən çox yarandığı keçid zonasının tam görünüb-görünmədiyini bildirir.

Zona tam görünmürsə, bu, müayinənin “pis” keçdiyini və ya sizdə ciddi problem olduğunu göstərmir. Yaş, menopauza, əvvəlki müalicələr və uşaqlıq boynunun quruluşu görünüşə təsir edə bilər. Belə hallarda həkim əlavə müayinə, uşaqlıq boynu kanalından nümunə götürmək və ya başqa üsul təklif edə bilər.

Hesabatda bu ifadəni görürsünüzsə, növbəti addımın nə olduğunu və səbəbini həkimdən soruşun.

Yüngül sancı, az miqdarda qanaxma və ya qəhvəyi ifrazat ola bilər. Biopsiya və ya müalicə aparılıbsa, sağalma qaydaları yalnız baxış aparılan haldan fərqlənir. Cinsi əlaqə, tampon, vaginal vasitələr və fiziki fəaliyyət barədə sizə verilən fərdi göstərişlərə əməl edin. Hamıya eyni müddət təyin etmək düzgün deyil.

Güclü qanaxma, artan və ya keçməyən qarın ağrısı, pis qoxulu ifrazat, hərarət və titrəmə olarsa, həkimlə gecikmədən əlaqə saxlayın. Özünüzü ciddi pis hiss etdikdə təcili tibbi yardım alın.

Baxış barədə ilkin məlumat qəbulda verilə bilər. Biopsiya cavabı isə laboratoriya araşdırmasından sonra hazır olur; dəqiq müddəti klinikadan öyrənin. Cavabın necə göndəriləcəyini və xəbər gəlməzsə kimə müraciət etməli olduğunuzu yazılı şəkildə dəqiqləşdirin.

Hüceyrə dəyişiklikləri xərçənglə eyni deyil. Yüngül dəyişikliklərdə izləmə, daha ciddi dəyişikliklərdə müalicə lazım ola bilər. CIN terminləri dəyişiklik dərəcəsini ifadə edir; təkcə qısaltmaya baxaraq özünüz müalicə seçməyin. Normal nəticə də gələcək skrininqdən imtina üçün əsas deyil. Növbəti müayinənin vaxtını həkim sizin nəticələrinizə uyğun müəyyənləşdirir.

Qəbuldan çıxmazdan əvvəl dörd məsələni yazılı qeyd etmək faydalıdır: biopsiyanın götürülüb-götürülməməsi, nəticənin gözlənilən tarixi, sağalma dövründə qaydalar və problem yaranarsa əlaqə saxlayacağınız yer. Yalnız baxış aparılıbsa, bunu da sənəddə dəqiqləşdirin. Nəticəni sonradan başqa həkimə göstərəcəksinizsə, müayinə təsvirinin və laborator cavabın surətini saxlayın. Telefonla verilən qısa məlumatdan anlamadığınız terminləri təkrar soruşun. Cavabın gecikməsini onun yaxşı və ya pis olması kimi yozmayın; klinika ilə əlaqə saxlayaraq vəziyyəti dəqiqləşdirin. Əlaqə məlumatını saxlayın.

Biopsiya cavabını müzakirə etmək üçün ayrıca görüşün lazım olub-olmadığını soruşun.

• Aybaşı bol gedir və baxışı çətinləşdirə bilər.
• Kəskin iltihab əlamətləri var: yanma, qaşınma, pis qoxulu ifrazat və ya hərarət.
• Hamiləlik ehtimalınız var və bunu hələ həkimə bildirməmisiniz.
• Müayinədən əvvəlki günlərdə vaginal şam, krem və ya duş istifadə etmisiniz.

Bu hallar müayinədən imtina üçün səbəb deyil, yalnız vaxtın düzgün seçilməsi üçün məlumatdır. Pap-test və ya HPV cavabı əsasında təyin olunmuş kolposkopiyanı uzun müddət təxirə salmaq isə düzgün deyil.

• “Kolposkopiya yalnız xərçəng olduqda aparılır.” Əksinə, müayinə çox vaxt xərçəngdən çox əvvəlki, yüngül dəyişiklikləri aydınlaşdırmaq üçündür.
• “Müayinə sonradan hamilə qalmağa mane olur.” Yalnız baxış aparılması hamiləliyə təsir etmir. Biopsiya və ya müalicə aparılıbsa, hamiləlik planını həkimlə müzakirə edin.
• “Normal nəticədən sonra skrininqə ehtiyac yoxdur.” Normal kolposkopiya sonrakı planlı skrininqi ləğv etmir.
• “Bu müayinə mütləq çox ağrılıdır.” Hisslər fərqlidir; çoxları yalnız narahatlıq təsvir edir, bəziləri isə biopsiya anında sancı hiss edir.