USM-də uşaqlığın ölçüsü: bir rəqəm nə vaxt əhəmiyyət daşıyır?

Həkim orqanın konturunu, əzələ qatını, endometriumu və qonşu strukturları qiymətləndirir. Böyümənin mioma, adenomioz və ya başqa səbəblə əlaqəsi araşdırıla bilər. Kiçik görünüş isə hormonal vəziyyət və inkişaf xüsusiyyətləri ilə birlikdə nəzərdən keçirilir. Hesabatın bir sətri ilə konkret xəstəliyi təsdiqləmək olmaz. Əsas sual tapıntının şikayəti izah edib-etməməsidir.

Ölçülər uşaqlığın uzunluğunu, enini və ön-arxa ölçüsünü əhatə edir. Bəzi hesabatlarda bu rəqəmlərdən həcm də hesablanır. Ölçmə transvaginal və ya qarın divarı üzərindən aparıla bilər. Qarın üzərindən müayinədə sidik kisəsinin dolu olması görüntünü yaxşılaşdırır, transvaginal müayinədə isə adətən kisə boş olur.

Hesabatda ölçülərin hansı müstəvidə götürüldüyü, uşaqlığın vəziyyəti və ölçmənin keyfiyyəti vacibdir. Kiçik fərqlər müayinəni aparan mütəxəssisdən və cihazın ayırdetməsindən asılı ola bilər. Buna görə bir neçə millimetrlik dəyişiklik özlüyündə narahatlıq mənbəyi deyil.

Ölçmə üsulu fərqli olduqda rəqəmlər arasında kiçik fərq təbiidir. Buna görə mümkün qədər eyni üsulla müqayisə edilən nəzarət daha məlumatlıdır.

Fərqli mütəxəssislər, cihazlar və ölçmə müstəviləri kiçik fərqlər yarada bilər. Tək rəqəm artımı həmişə real böyümə deyil. Əvvəlki görüntülərin saxlanması müqayisəni yaxşılaşdırır. Həmçinin hamiləlik dövründəki ölçülərlə hamilə olmayan vəziyyətin ölçüləri qarşılaşdırılmamalıdır. Doğuşdan sonra orqanın əvvəlki vəziyyətə qayıtması da zamanla gedən prosesdir.

Güclü və uzun aybaşı, aybaşılararası qanaxma, çanaqda təzyiq, ağrı və ya reproduktiv problem varsa yalnız ölçü ilə kifayətlənmək olmaz. Menopauzadan sonra qanaxma ayrıca araşdırılmalıdır. Hamiləlik ehtimalı ilə ağrı və qanaxma da təcili qiymətləndirmə tələb edə bilər. “Ölçü normaldır” cavabı bu əlamətləri nəzərə almamaq üçün əsas deyil.

Müalicə santimetri “normaya salmaq” üçün deyil, müəyyən edilmiş problemi həll etmək üçün seçilir. Şikayətsiz tapıntıda müşahidə kifayət edə bilər. Başqa vəziyyətdə əlavə görüntüləmə, analiz və ya toxuma müayinəsi lazım olur. Əməliyyat barədə qərarda gələcək hamiləlik planı və alternativlər danışılmalıdır. Diaqnoz dəqiqləşmədən uşaqlığı böyüdən və ya kiçildən preparat kursları əsaslandırılmış sayılmır.

Orqanın bütöv böyüməsi ilə onun daxilində konkret düyünün olması ayrı suallardır. Mioma qeyd olunursa say, yer və boşluğa münasibət şikayətlə əlaqələndirilir. Güclü aybaşı zamanı qanazlığı kimi nəticələr də qiymətləndirilə bilər. Uşaqlığın bir ölçüsünün artması əməliyyatın növünü müəyyənləşdirmir. Gələcək hamiləlik planı olan pasiyentdə orqanqoruyucu alternativlər barədə söhbət ayrıca əhəmiyyət daşıyır.

Kiçik ölçü haqqında narahatlıq varsa aybaşının başlanma yaşı, sikl və hormonal tarixçə soruşula bilər. Yetkin qadına yalnız santimetrə görə “inkişaf etməmiş” etiketi qoymaq düzgün deyil. Diaqnoz həm görüntü, həm də klinik məlumatla əsaslandırılmalıdır. Şikayət yoxdursa belə hesabatdakı qeyri-müəyyən ifadənin izahını almaq olar. Müalicənin nəyə təsir edəcəyi və hansı real nəticə ilə qiymətləndiriləcəyi bilinmədən uzunmüddətli hormon kursuna başlamaq məqsədəuyğun deyil.

Hesabatda uşaqlığın önə və ya arxaya meyilli olması barədə qeyd ola bilər. Bu, ölçüdən və divardakı törəmədən ayrı təsviridir. Mövqenin variantını təkbaşına hamiləliyin mümkün olmaması kimi təqdim etmək düzgün deyil. Ağrı və başqa şikayət varsa səbəb ayrıca araşdırılır. Orqanın istiqaməti ölçmə müstəvisinə də təsir edə bilər. Ona görə fərqli hesabatların rəqəmlərini müqayisə edərkən görüntülərin özünü nəzərdən keçirmək faydalıdır. Bir anatomik terminə görə “düzəldici” müalicə seçməzdən əvvəl konkret problemin nə olduğunu soruşun.

• Yeniyetməlik: hormonal dəyişikliklərlə uşaqlıq tədricən böyüyür.
• Doğuş etməmiş qadınlar: uşaqlıq adətən doğuş etmiş qadınlardan bir qədər kiçik ola bilər.
• Doğuşdan sonra: uşaqlıq bir neçə həftə ərzində tədricən kiçilir, lakin tam əvvəlki ölçüyə qayıtmaya da bilər.
• Menopauza: estrogenin azalması ilə uşaqlıq zamanla kiçilir.

Bu səbəbdən başqa qadının ölçüsü ilə müqayisə, hətta eyni yaşda olsa belə, çox vaxt yanıldıcıdır. Həkim ölçünü sizin yaşınız, doğuş sayınız və hormonal vəziyyətinizlə birlikdə qiymətləndirir.

Cədvəl diaqnoz qoymur, yalnız həkimin hansı istiqamətlərdə düşündüyünü göstərir.

• Müayinənin növü və tarixi, siklin hansı gününə təsadüf etməsi;
• uşaqlığın bütün ölçüləri və mövqeyi;
• endometriumun və uşaqlıq divarının təsviri;
• yumurtalıqların vəziyyəti;
• sərbəst maye olub-olmaması;
• əvvəlki müayinə ilə müqayisə yazılıbmı?

Bu məlumatları bir yerdə saxlamaq həkimə dəyişikliyi daha asan izləməyə kömək edir.

Uşaqlığın ölçüsü ilə forması eyni anlayış deyil. Bəzi qadınlarda uşaqlıq boşluğunu bölən arakəsmə, ikiyə ayrılmış boşluq və ya digər anadangəlmə quruluş fərqləri ola bilər. Bunlar ölçü rəqəmində görünməyə bilər, lakin hamiləliyin gedişinə təsir edə bilər.

Şübhə yarandıqda üçölçülü USM, histerosalpinqoqrafiya və ya MRT kimi əlavə müayinələr istifadə edilə bilər. Hər quruluş fərqi müalicə tələb etmir. Həkim tapıntının şikayət, hamiləlik itkisi və ya hamiləlik planı ilə əlaqəsini nəzərə alaraq qərar verir. Yalnız “uşaqlıq düzgün formada deyil” ifadəsi ilə narahat olmayın, dəqiq tapıntını soruşun.

Çanaq USM-də uşaqlıq və yumurtalıqlar birlikdə baxılır. Yumurtalıqların həcmi, follikulların sayı və görünüşü yazıla bilər. Bu ölçülər də siklin gününə, yaşa və dərman qəbuluna görə dəyişir.

Hesabatda “polikistik görünüş” ifadəsi ola bilər. Bu, yalnız USM təsviridir və tək başına sindrom diaqnozu deyil; diaqnoz üçün aybaşı nizamsızlığı, hormonal göstəricilər və klinik əlamətlər də nəzərə alınır. Uşaqlığın ölçüsü normaldırsa belə, yumurtalıq və endometrium tapıntıları ayrıca izah edilməlidir.

Menopauzadan sonra estrogen səviyyəsi azaldığı üçün uşaqlıq və endometrium tədricən kiçilir və nazikləşir. USM-də belə dəyişiklik gözlənilən haldır. Əksinə, bu dövrdə ölçünün artması, yeni mioma görünüşü və ya uşaqlıq boşluğunda maye ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Menopauzadan sonra qanaxma hər zaman müayinə tələb edir, ölçü normal görünsə belə. Hormon müalicəsi qəbul edən qadınlarda uşaqlığın ölçüsü və endometrium görünüşü fərqli ola bilər, ona görə qəbul etdiyiniz vasitələr barədə müayinəni aparan mütəxəssisə məlumat verin. Uşaqlıq kiçilməsi özlüyündə müalicə tələb etməyən fizioloji prosesdir. Ağrı, təzyiq və ya qanaxma isə ayrıca araşdırılmalıdır.

Mioma uşaqlıq əzələ qatından çıxan xoşxassəli düyündür. Onun yeri şikayətlərə təsir edir:

• Subserozlu: uşaqlığın xarici səthində yerləşir, çox vaxt təzyiq hissi yaradır;
• İntramural: divar daxilində olur, uşaqlığı bütövlükdə böyüdə bilər;
• Submukoz: boşluğa doğru böyüyür, güclü qanaxma və hamiləlik problemləri ilə əlaqəli ola bilər.

Eyni ölçülü iki mioma tamamilə fərqli şikayət verə bilər. Buna görə uşaqlığın ümumi ölçüsü kimi mioma sayı, yeri və ölçüsü də hesabatda dəqiq yazılmalıdır. Müalicə qərarı santimetr rəqəminə deyil, şikayətə və hamiləlik planına əsaslanır.