Qalxanabənzər vəz və hamiləlik: TSH nəticəsini necə qiymətləndirməli?

Qalxanabənzər vəz zəif işləyirsə levotiroksin kimi əvəzedici müalicə lazım ola bilər. Əvvəldən qəbul edən qadında hamiləliklə ehtiyac dəyişə bilər, buna görə erkən əlaqə və nəzarət vacibdir. Dozanı özbaşına azaltmaq və dərmanı dölə zərər qorxusu ilə kəsmək olmaz. Dəmir və kalsium əlavələri qəbul vaxtına təsir edə bilər; aralığı həkim və preparat göstərişi ilə dəqiqləşdirin.

Subklinik hipotireozda TSH yüksək, sərbəst T4 isə normal həddədir. Qadın çox vaxt xüsusi şikayət hiss etmir və vəziyyət təsadüfən aşkarlanır. Hamiləlikdə bu nəticənin nə qədər əhəmiyyətli olduğu TSH-nin səviyyəsinə, anticisimlərin olub-olmamasına və əvvəlki hamiləlik tarixçəsinə görə fərqlənir.

Bəzi hallarda müalicə təklif olunur, digər hallarda isə təkrar analiz və izləmə seçilir. Bu qərarın universal qaydası yoxdur: yerli protokollar, hamiləlik həftəsi və laborator referensləri nəzərə alınır. Əhəmiyyətli olan odur ki, TSH-nin bir dəfə yüksək çıxması dərhal xəstəlik diaqnozu və ya müalicə üçün yetərli sayılmır.

Nəticəni aldıqdan sonra endokrinoloqla və ya mama-ginekoloqla görüşün, əvvəlki analiz cavablarınızı və dərman siyahınızı gətirin. Müalicə başlanılarsa, nəzarət analizlərinin vaxtını yazılı dəqiqləşdirin.

Qərar verərkən yalnız TSH rəqəminə deyil, sərbəst T4-ün səviyyəsinə də baxılır.

İlk trimestrdə hCG təsiri ilə TSH aşağı ola bilər. Bununla yanaşı həqiqi hipertireoz və Qreyvs xəstəliyi kimi səbəblər də araşdırılır. Sərbəst hormonlar, simptomlar və ehtiyac olduqda anticisimlər nəzərə alınır. Tək aşağı TSH əsasında özbaşına dərman başlanmamalıdır. Güclü ürəkdöyünmə, çəki itkisi və ağır halsızlıq kimi şikayətləri bildirmək vacibdir.

Anti-TPO anticisimləri qalxanabənzər vəzə qarşı immun reaksiyanı göstərir və Haşimoto tiroiditi ilə əlaqəli ola bilər. Anticisimlərin müsbət olması hormon çatışmazlığı olduğu demək deyil: TSH normal ola bilər. Lakin belə qadınlarda sonradan funksiya zəifləmə ehtimalı yüksək sayıla bilər və analizlərin daha tez-tez təkrarlanması təklif oluna bilər.

Anticisim testi hamı üçün rutin tələb deyil; adətən TSH-nin sərhəddə olması, əvvəlki hamiləlik itkiləri, ailədə vəz xəstəliyi və ya digər autoimmün xəstəliklər olduqda həkim tərəfindən təyin edilə bilər. Nəticənin müalicəyə təsiri hər halda fərdi qiymətləndirilir.

Anticisimləri aşağı salmaq məqsədilə sübutsuz əlavələr və “immun gücləndirici” vasitələr almayın. Bu məsələdə mütəxəssis nəzarəti və planlı analiz əsasdır.

Anti-TPO nəticəsi pozitivdirsə, doğuşdan sonrakı dövrdə də vəzin fəaliyyətinin yoxlanması məsləhətdir.

Qalxanabənzər vəzin həddindən artıq fəaliyyəti nəzarətsiz qaldıqda risk yarada bilər. Antitireoid preparat seçimi və dozası hamiləlik mərhələsinə görə qiymətləndirilir. Məqsəd həm ananı müalicə etmək, həm də dölə artıq dərman təsirindən qaçmaqdır. Əvvəl Qreyvs xəstəliyinə görə əməliyyat və ya radioyod müalicəsi almısınızsa bunu bildirin: anticisimlə bağlı nəzarət yenə lazım ola bilər. Hamiləlikdə radioyod müalicəsi tətbiq edilmir.

Dərman ehtiyacı və vəzin fəaliyyəti dəyişə bilər. Nəzarət analizi və doza planını evə buraxılmazdan əvvəl dəqiqləşdirin. Yorğunluq və ürəkdöyünmə yalnız yuxusuzluqla izah olunmamalıdır. Yod və digər əlavələri yüksək dozada özbaşına qəbul etmək düzgün deyil. Qida əlavələri əsas müalicəni əvəz etmir. Əmizdirmə uyğunluğu da konkret preparatla bağlı məsləhətləşdirilir.

Qalxanabənzər vəzin pozuntu əlamətləri hamiləliyin adi şikayətləri ilə üst-üstə düşür, buna görə yalnız simptomlara əsaslanmaq yanıltıcıdır. Aşağıdakı müqayisə həkimə nələri bildirməyin vacib olduğunu göstərir.

Bu əlamətlərin çoxu hamilələrdə də ola bilər. Əlamətlər güclü, davamlı və ya yeni yaranıbsa, analiz nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirmək üçün həkimə müraciət edin.

Hamiləlikdə ürəkdöyünmə və yorğunluq çox yayılmışdır; buna görə əlamətləri laborator nəticə ilə birlikdə şərh etmək lazımdır.

Həkim analiz nəticələrini birlikdə oxuyub vəziyyətin hamiləliyin adi dəyişiklikləri, yoxsa vəz pozuntusu ilə bağlı olduğunu müəyyən edir.

Levotiroksin və digər preparatların istifadəsi, doza dəyişikliyi və əlavə məhsullar nəticənin şərhinə təsir edə bilər. Qan verərkən hansı qaydaya əməl etməli olduğunuzu mərkəz və həkimlə dəqiqləşdirin. Eyni vahid və uyğun referenslə müqayisə aparılmalıdır. Bir nəticəyə görə bir neçə gün dərman buraxmaq və sonra yenidən qəbul etmək nəzarəti çətinləşdirir. Davamlılıq və planlı yoxlama vacibdir.

Qreyvs xəstəliyində ananın hormonları ilə yanaşı anticisimlərin dölə təsiri də nəzərə alına bilər. Əvvəlki cərrahi müalicə bu məlumatın əhəmiyyətini avtomatik ləğv etmir. Hamiləlikdən sonra xəstəliyin aktivliyi dəyişə bilər; növbəti analiz vaxtını bilin. Yorğunluq və narahatlıq kimi qeyri-spesifik simptomlardan təkbaşına diaqnoz çıxarmaq olmaz. Eyni zamanda onları hər dəfə adi doğuşsonrası yorğunluq kimi qəbul etmək də düzgün deyil. Klinik müayinə və uyğun laborator qiymətləndirmə birlikdə istifadə olunur.

Hamiləlik hormonları daşıyan zülallara və laborator göstəricilərə təsir edə bilər. Ümumi T4 ilə sərbəst T4 eyni ölçü deyil. TSH da həftəyə uyğun şərh olunur. Müxtəlif üsul və vahidlə alınan cavabları tək internet intervalı ilə müqayisə etmək səhv nəticə yarada bilər. Həkim diaqnozun tipini və müalicə məqsədini nəzərə alır. Anticisim və struktur müayinəsi lazım olduqda ayrıca seçilir. Qalxanabənzər vəz USM-si hormon funksiyasının birbaşa əvəzi deyil; normal görüntü hormon problemini avtomatik istisna etmir.

Qalxanabənzər vəz maddələr mübadiləsini, enerji istifadəsini və böyüməni tənzimləyən hormonlar istehsal edir. Hamiləlikdə bu hormonlara tələbat artır. Hamiləliyin ilk həftələrində döl hələ öz qalxanabənzər vəzini tam işlətmədiyi üçün sinir sisteminin inkişafı üçün ananın hormonlarından asılıdır.

Bu dövrdə hCG hormonu qalxanabənzər vəzi stimullaşdırır və ana orqanizmində yod ehtiyacı artır. Buna görə sağlam qadınlarda da hormon göstəricilərində fizioloji dəyişikliklər olur. Ananın hormon çatışmazlığı və ya artıqlığı nəzarətsiz qalarsa, hamiləlik gedişinə və dölün inkişafına təsir edə bilər.

Əksər hallarda vaxtında aşkarlanan və nəzarətdə saxlanılan pozuntu ilə hamiləlik uğurla başa çatır. Əsas məqsəd şübhəli əlamətləri və risk qruplarını erkən müəyyən etməkdir.

Hamiləlikdən əvvəl vəz xəstəliyiniz olubsa, planlaşdırma mərhələsində həkimlə danışmaq müalicənin hamiləliyə uyğunlaşdırılmasına imkan verir.

Yod qalxanabənzər vəz hormonlarının əmələ gəlməsi üçün lazımdır. Hamiləlikdə və əmizdirmə dövründə tələbat artır. Rasionda yod mənbələri süd məhsulları, dəniz məhsulları və yodlaşdırılmış duz ola bilər. Lakin yod çatışmazlığı kimi artıqlığı da vəzin fəaliyyətini pozur.

Bu səbəbdən yüksək miqdarda yod saxlayan dəniz yosunu əlavələrini, “vəzi gücləndirən” vitamin qarışıqlarını və reklam edilən ekstraktları özbaşına qəbul etməyin. Bəzi prenatal komplekslərdə yod var; tərkibə baxın və əlavəni həkimlə razılaşdırın.

Əgər Qreyvs xəstəliyi və ya düyün kimi vəz xəstəliyiniz varsa, yod qəbulu ilə bağlı fərdi məsləhət almaq xüsusilə vacibdir. Qalxanabənzər vəz problemi olmayan qadınlar üçün isə balanslı rasion və həkimin tövsiyə etdiyi prenatal vitamin kifayət ola bilər.

Yod barədə qərarlarda laborator nəticələr və həkim məsləhəti əsas götürülür.

Qalxanabənzər vəz pozuntularının çoxu planlı nəzarətlə idarə olunur. Lakin hormon artıqlığı nəzarətsiz qaldıqda nadir hallarda ağır və təhlükəli gedişə keçə bilər. Aşağıdakı əlamətlər gözləməyə yol vermir.

Eyni zamanda dərmanın özbaşına kəsilməsi də təhlükəlidir. Qusma səbəbilə dərmanı qəbul edə bilmirsinizsə, bunu gecikdirmədən həkimə xəbər verin. Planlı analiz tarixini unutmayın və nəticələri aldıqdan sonra mütəxəssisə göstərin.

Əlavə sual yaranarsa, təcili yardıma zəng etməkdən çəkinməyin.

Dərman qutularını və son analiz cavablarını yanınızda saxlayın.