Vagina divarlarının sallanması dedikdə onların aşağıya, cinsiyyət yarığına doğru yerdəyişməsi nəzərdə tutulur. Bu səhifədə vaginanın düşməsinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Ginekoloq Proktoloq Qastroenteroloq Uroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Vagina divarlarının sallanması dedikdə onların aşağıya, cinsiyyət yarığına doğru yerdəyişməsi nəzərdə tutulur. Bu zaman uşaqlıq da aşağı enir, çanaq boşluğu orqanları arasındakı anatomik nisbət pozulur. Bu zaman qadını heç nə narahat etməyə bilər. Vaginanın düşməsi (prolapsı) zamanı, yəni onun divarları qismən və ya tamamilə xaricə çıxdıqda ifadəli problemlər yaranır. Patologiya əsasən yaşlı qadınlarda rast gəlinir, lakin təhrikedici amillərin təsiri altında gənclərdə də baş verə bilər. Defektin erkən mərhələlərdə vaxtında aşkarlanması zamanı konservativ müalicə ilə kifayətlənmək olar. İrəliləmiş hallarda cərrahi müdaxilə zəruridir.
Növləri
Vaginanın divarları uşaqlıq boynunu hər tərəfdən əhatə edərək vaginanın dibini və ya günbəzini əmələ gətirir. O, arxa və ön tağlardan ibarətdir. Uşaqlığı saxlayan bağlar və əzələ fassiyaları zəiflədikcə orqan aşağı enməyə başlayır. Vaginal divarlar boyunla birlikdə aşağı doğru çəkilərək qol qatlanması prinsipi ilə dairəvi büküş əmələ gətirir. Uşaqlıq demək olar ki, tam çıxdıqda özünəməxsus bir “kisə” içində olur. Patologiya vaginanın kənarının cinsiyyət yarığı dəliyindən nə qədər uzaqda olmasına görə mərhələlərə bölünür.
- Vagina divarlarının 1-ci dərəcəli düşməsində uşaqlıq boynu himen halqasından bir santimetr məsafədə və ya ondan yuxarıda yerləşir. Himen halqası bakirə pərdənin bərkimə yeridir.
- 2-ci dərəcəli düşmədə boyun halqaya 1 sm-dən yaxın olur, yaxud ondan ən çox 1 sm kənara çıxır. Bu, artıq düşmənin ilkin mərhələsidir.
- 3-cü mərhələdə vaginal divarlar 1 sm-dən çox aşağı enir.
- 4-cü mərhələdə divarlar uşaqlıqla birlikdə tam düşür. Bu o deməkdir ki, onu saxlayan bağ-fassial aparat tamamilə dağılıb. Bəzi hallarda orqanı yerinə qaytarmaq mümkün olur.
Aşağı enmə zamanı uşaqlıq özü ilə sidik kisəsini və bağırsağı da çəkir. Hansı fassiyaların daha çox zəiflədiyindən asılı olaraq bir neçə prolaps növü ayırd edilir.
- Sistosele – qasıq-boyun fassiyasının zədələnməsi nəticəsində ön divarın və sidik kisəsinin aşağı enməsi. Eyni səbəbdən uretranın çıxıntısı olan uretrosele yaranır.
- Rektosele – rektovaginal fassiyanın zəifləməsi nəticəsində düz bağırsağın ön divarının aşağı enməsi. Arxa vaginal tağın çıxıntısı olan enterosele ilə birgə rast gəlinir.
- Sistorektosele – sidik kisəsi və bağırsaq eyni vaxtda yerini dəyişir.
Diaqnoz qoyularkən hər iki təsnifat istifadə olunur.
Səbəbləri
Patologiyanın bir səbəbi var – uşaqlığı iplər kimi saxlayan bağ-əzələ çərçivəsinin zəifləməsi. Təhrikedici amillər isə kifayət qədər çoxdur.
- Kollagen sintezinin pozulması ilə bağlı olan birləşdirici toxumanın anadangəlmə zəifliyi. Belə qadınlarda orqanların nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı enməsi ilk doğuşdan sonra baş verir.
- Doğuş amilləri: ağır iri döl, sürətli və ya çoxsaylı doğuşlar, körpəni çıxarmaq üçün əl ilə aparılan mama manipulyasiyaları.
- Uşaqlığın çıxarılması. Boyun ətrafındakı fibroz halqa bağların fiksasiya mərkəzidir. Vaginal günbəz fiksasiya edilmədikdə bağırsağın, sidik kisəsinin aşağı enməsi başlaya bilər.
- Qarın boşluğunda artmış təzyiq. Təhrikedici amillər: xroniki qəbizlik, astma, ağırlıq qaldırma, piylənmə.
- Estradiol, testosteron, progesteron çatışmazlığından yaranan bağların yaşla əlaqəli boşalması, əzələlərin nazikləşməsi.
- Uşaqlıq arteriyalarının bağlanması. Nəticədə qan təchizatı pozulur ki, bu da saxlayıcı bağ və əzələlərin atrofiyasına səbəb olur.
- Kəskin arıqlama, asteniya.
Vaginal strukturların düşməsi ağır çəkilərlə çömbəlmə hərəkətləri və gücqaldırma idmanına həddindən artıq həvəslənmə nəticəsində də baş verə bilər.
Diaqnostika
Vaginanın prolapsını həkim qadını kresloda bimanual müayinə edərkən aşkar edir. Baxış zamanı sallanmanın mərhələsini müəyyən etmək mümkündür. Sonra ginekoloq pasiyenti əlavə müayinələrə yönləndirir.
- Çanaq boşluğu orqanlarının USM-i, MRT-si. Sidik kisəsinin, uşaqlığın, yumurtalıqların, bağırsağın bir hissəsinin yerləşməsinin ümumi mənzərəsini göstərir.
- Valsalva sınağı. Bu, zorlanma ilə aparılan tənəffüs testidir. Sidik saxlaya bilməməni, prolapsın dərəcəsini aşkarlamağa kömək edir.
- Kompleks urodinamik müayinə — sidik ifrazı funksiyasını, sidik kisəsinin işini qiymətləndirməyə imkan verir. Bura uroflumetriya, sistometriya, profilometriya daxildir.
Düz bağırsaq prosesə cəlb olunubsa, proktoloji müayinə zəruridir.
Müalicə
Vagina divarlarının düşməsinin müalicə taktikası xəstəliyin səbəbindən və mərhələsindən asılıdır. İlkin mərhələlərdə konservativ yanaşma tətbiq olunur. Vagina divarlarının əməliyyatsız müalicəsi üçün fizioterapiya, xüsusi hərəkətlər, hormonlar təyin olunur.
- Kegel hərəkətləri – sidik ifrazını dayandıran əzələnin yığılması. Məşqlər üçün xüsusi trenajorlardan istifadə etmək olar. Müntəzəm məşq intim əzələləri möhkəmləndirməyə, vagina divarlarını qaldırmağa və onların tonusunu artırmağa kömək edir.
- Artabekov gimnastikası – ön qarın divarı və çanaq əzələləri üçün hərəkətlər kompleksi. Çömbəlmə, gövdə burma, ayaqların açılıb-yığılması hərəkətlərini əhatə edir.
- Qəbizliyi istisna edən və kollagenlə zəngin pəhriz.
- Estrogen preparatları. Yalnız qadının anamnezi və hormonal fonun yoxlanılması nəticələri əsasında həkim tərəfindən təyin olunur.
Reproduktiv orqanları saxlamaq üçün ginekoloji pessari qoyulur. Bu, vaginaya yerləşdirilən yumşaq, erqonomik silikon formadır. O, prolapsı aradan qaldırmır, lakin orqanların düşməsinə imkan vermir. Uzunmüddətli istifadə vəziyyətin ağırlaşması və infeksiyanın qoşulması riski ilə bağlıdır.
Cərrahi müdaxilə patologiyanın 3-4-cü mərhələlərində göstərişdir. Bir sıra manipulyasiyalar aralıq girişi ilə yerinə yetirilə bilər.
- Kolporafiya – pasiyentin öz toxumaları istifadə edilərək vagina lumeninin daraldılması. Yalnız nisbətən möhkəm bağ aparatı olan qadınlara tətbiq edilir.
- Sakrospinal fiksasiya – vaginal günbəzin öz bağlarına bərkidilməsi. Histerektomiyadan sonra qalıq hissəsinin düşməsinin qarşısını almaq üçün aparılır.
- Pasiyentdə olan fassial defektləri təkrarlayan propilen tor protezlə vaginopeksiya. Tor vaginaya yerləşdirilir və öz bağlarına bərkidilir. Nəticədə orqanlar normal anatomik vəziyyət alır.
- Sling əməliyyatları – sidik kisəsini saxlayan və sidik axmasını aradan qaldıran elastik fiksasiya lenti-protezin qoyulması. Vaginanın ön divarının düşməsində tətbiq olunur.
Radikal müalicə üsulu kolpokleyzisdir – vagina divarlarının bir-birinə tikilməsi. Bu, yalnız yaşlı qadınlara tətbiq olunur, çünki sonradan cinsi həyat istisna olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Vaginanın düşməsinin ağırlaşmaları orqanların yerdəyişməsi nəticəsində yaranır. Sidik kisəsinin sıxılması qalıq sidiyin toplanmasına, sistitə, pielonefritə gətirib çıxarır. Yerdəyişmiş bağırsaq ilgəkləri nəcis kütlələrinin keçməsini pozur, bu da qəbizliyə, iltihaba, yırtıqlara səbəb olur. Uşaqlığın düşməsi zamanı qadının həyat keyfiyyəti pisləşir. Orqan yoluxur, iltihablaşır, xoralaşır.
Hansı həkimə müraciət etməli
Cinsiyyət orqanlarının sallanması və ya bundan şübhələndikdə ginekoloqu ziyarət etmək lazımdır. Zərurət yarandıqda diaqnostika və müalicəyə digər mütəxəssislər də cəlb olunacaq.
Yadda saxla!
Vagina divarlarının düşməsinin ilkin obyektiv əlaməti aralıq nahiyəsində kənar bir cismin olması hissidir. Qadın qarnın aşağı hissəsində belə nahiyəyə yayılan sancıcı ağrılardan şikayət edir. Digər əlamətlər:
- Gərginləşmə zamanı özbaşına qaz çıxması;
- Qəbizlik;
- Cinsi əlaqə zamanı ağrı;
- Sidik ifrazı zamanı zəif axın;
- Cinsiyyət yarığının aralanması;
- Vaginanın quruluğu;
- Stress zamanı sidiyin özbaşına axması.
Tədricən qeyri-iradi ayrılan sidik miqdarı artır. Xarici olaraq nəzərəçarpacaq vagina divarı düşməsi cinsiyyət yarığından çıxan hamar çəhrayı selikli qişa çıxıntısı kimi görünür. Qadın vaginadan nəyinsə çıxdığını hiss edir. Çıxıntının ölçüsü mərhələdən asılıdır. Gərginləşmə zamanı o böyüyür.
Vaginanın ön divarının düşmə əlaməti oturarkən və yeriyərkən narahatlıqdır, arxa divarın düşməsində isə defekasiya ilə bağlı problemlər yaranır, hətta bağırsağı tam boşaltmaq üçün masaj etmək lazım gəlir. Qadın nə qədər tez mütəxəssisə müraciət etsə, ağırlaşmaların sayı bir o qədər az olar.
Suallar və cavablar
Həkim hərəkətlər təyin edəcək, kollagen sintezini stimullaşdıran preparatlar tövsiyə edəcək. Qadının intizamlılığı mühüm rol oynayır.
Səbəb hərəkətsiz həyat tərzi, artıq çəkinin təzyiqi, ştanqla düzgün olmayan çömbəlmə hərəkətləri və digər artıq yüklənmə ilə edilən hərəkətlər ola bilər.
