Mədə-bağırsaq traktından yad cismin çıxarılması udulmuş və ya ilişib qalmış əşyanın qida borusundan, mədədən və ya bağırsaqdan götürülməsidir. Müdaxilə orqan divarının zədələnməsinin, qanaxmanın və keçməzliyin qarşısını alır. Əksər hallarda cisim kəsiksiz, endoskopla ağız və ya düz bağırsaq vasitəsilə çıxarılır.
- Giriş
- Endoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 15–60 dəqiqə
- Stasionarda
- Həmin gün – 3 gün
- Bərpa
- 1–3 gün
- Qiymət
- 400 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- MBT-dən yad cismin endoskopik çıxarılması
- qida borusundan yad cismin çıxarılması
- mədədən yad cismin çıxarılması
- endoskopik ekstraksiya
- bezoarın endoskopik xırdalanması
Əməliyyatın təsviri
Uşaqlar oyuncaq hissələrini, sikkələri, batareyaları, böyüklər isə çox vaxt balıq və ya quş sümüyünü, protez fraqmentlərini, iri ət tikələrini udurlar. Kiçik və hamar əşyaların çoxu bağırsaqdan özü keçib xaric olur. Lakin təxminən hər beşinci-onuncu halda cisim harasa ilişir və ya təhlükəli olur, onda onu çıxarmaq lazım gəlir.
Yad cisim qida borusunun daralmış yerlərində, mədədə, onikibarmaq bağırsaqda, nadir hallarda yoğun bağırsaqda qalır. Uzun müddət qalan cisim selikli qişanı yara bilir, divarı deşə bilir və ya keçiriciliyi pozur. Mədədə həzm olunmamış lif və tükdən yığılan topa — bezoar da yad cisim kimi qiymətləndirilir.
Çıxarma yolları:
- Ezofaqoqastroduodenoskopiya — qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsaqdakı cisimlər ağız vasitəsilə götürülür;
- Kolonoskopiya — yoğun bağırsaqdakı cisimlər düz bağırsaq yolu ilə çıxarılır;
- Bezoarın xırdalanması — iri topa sərt ilgəklə parçalanır, hissə-hissə çıxarılır;
- Cərrahi əməliyyat — endoskopla çıxarmaq mümkün olmadıqda və ya divar deşildikdə seçilir.
Cismin forması və ölçüsünə görə endoskopist qısqac, ilgək, səbətcik və ya digər tutucu alət seçir.
Əməliyyatın nəticəsi
Cisim çıxarıldıqdan sonra udma çətinliyi, ağrı və ya keçməzlik əlamətləri adətən tez keçir. Divarın deşilməsi, qanaxma və ya yataq yarası təhlükəsi aradan qalxır. Selikli qişada kiçik sıyrıntılar aşkar edilibsə, həkim onların sağalması üçün qısa müalicə təyin edir.
Nəzarət baxışında həkim şikayətlərin keçdiyini yoxlayır. Bezoar və ya təkrarlanan yad cisim hallarında onların səbəbi — qida borusunun daralması, mədənin hərəkət pozğunluğu — ayrıca araşdırılır.
Üstünlüklər
Açıq əməliyyatdan fərqli olaraq yad cismin endoskopik çıxarılması həzm traktının divarı kəsilmədən aparılır.
-
Kəsiksiz müdaxilə
Cisim qısqac, ilgək və ya tutucu ilə təbii yoldan — ağızdan və ya düz bağırsaqdan çıxarılır.
-
Diaqnoz və müalicə birlikdə
Endoskopist cismi görüb vəziyyətini qiymətləndirir və elə həmin prosedurda onu götürür.
-
Qısa prosedur
Cismin növündən asılı olaraq müdaxilə adətən 15–60 dəqiqə çəkir.
-
Tez bərpa
Divar zədələnməyibsə, qısa müşahidədən sonra adi rejimə qayıdırsınız.
Göstərişlər
Cismi çıxarmaq qərarı onun növünə, ölçüsünə və yerinə görə verilir. Müdaxilə xüsusilə aşağıdakı hallarda lazımdır:
- cisim qida borusunda ilişib qalıb, udmaq çətinləşib və ya mümkün deyil;
- batareya və ya maqnit udulub — bunlar ən qısa müddətdə çıxarılır;
- cismin iti ucu və ya kəskin kənarları var (sümük, iynə, sancaq, şüşə);
- iri və ya uzun əşya mədədən bağırsağa keçə bilmir;
- cisim bir neçə gün eyni yerdə qalır və irəliləmir;
- ağrı, qusma, qanaxma kimi əlamətlər yaranıb;
- mədədə bezoar aşkar edilib.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Alternativlər və üsulun seçimi
Yad cismin hamısını çıxarmaq lazım olmur. Kiçik, hamar və təhlükəsiz cisimlərin çoxu bağırsaqdan özü keçir; bu zaman rentgen və nəcis müşahidə edilir. Batareya, maqnit, iti və uzun cisimlər, qida borusunda ilişən əşyalar gözləmək olmaz və çıxarılmalıdır. Endoskopla alınmayan, divarı deşən və ya bağırsaq keçməzliyi yaradan cisim üçün laparoskopik və ya açıq əməliyyat tələb olunur.
Yad cismin növü, ölçüsü, yeri, uşaq və ya böyük olmağınız, yeməyin zamanı və ümumi vəziyyət nəzərə alınır. Uşaqlarda və iri, iti əşyalarda adətən ümumi anesteziya seçilir. Qərarı həkim müayinədən sonra verir, bu barədə sizinlə və ya uşağın valideynləri ilə danışılır.
Əks göstərişlər
Cisim divarı zədələmək təhlükəsi yaradırsa, müdaxilə müvəqqəti əks göstərişlərə baxmayaraq təcili aparılır.
Mütləq əks göstərişlər
- orqan divarının deşilməsi və peritonit əlamətləri — bu halda cərrahi əməliyyat lazımdır;
- endoskopun yeridilməsini mümkünsüz edən ağır ümumi vəziyyət.
Nisbi əks göstərişlər
- kəskin infeksiya və yüksək hərarət;
- qanın laxtalanmasının pozulması;
- xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi.
Bu hallarda planlı prosedur təxirə salına bilər. Hansı üsulun seçiləcəyini həkim müayinədən sonra müəyyən edir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər endoskopik müdaxilə və anesteziya müəyyən risk daşıyır. Anestezioloq tənəffüsü qoruyur, endoskopist cismin hərəkətini kamera ilə izləyir.
- selikli qişanın cızılması və qanaxma
- orqan divarının deşilməsi (perforasiya) — iti və ya uzun müddət qalan cisimlərdə daha çox ehtimal olunur, əməliyyat tələb edə bilər
- çıxarılan cismin nəfəs yollarına düşməsi (aspirasiya) — tənəffüs borusu ilə qorunur
- cismin endoskopla tutulmaması və cərrahi əməliyyat ehtiyacı
- boğazda ağrı və səs batması, bir neçə gün
- ümumi anesteziyaya qarşı reaksiya
Cismin iti olması, uzun müddət qalması, əvvəlki mədə-bağırsaq əməliyyatları və uşaq yaşı riski artıra bilər.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq Bir neçə saat
Rentgen, analizlər və 6–8 saat aclıq; təcili halda dərhal aparılır.
-
Əməliyyat 15–60 dəqiqə
Endoskopla yerli keyləşdirmə və ya narkoz altında aparılır.
-
Bərpa 1–3 gün
Bir neçə saat müşahidədən sonra evə gedir, 1–3 gün yumşaq qida qəbul edirsiniz.
Əməliyyata hazırlıq
Çox vaxt müdaxilə təcili olur, ona görə hazırlıq qısa çəkir. Həkim şikayətlərinizi soruşur və cismin yerini dəqiqləşdirmək üçün müayinə təyin edir:
- boyun, döş qəfəsi və qarın boşluğunun rentgeni, lazım olduqda kompüter tomoqrafiyası;
- qanın ümumi analizi, laxtalanma göstəriciləri;
- LOR-həkimin baxışı — cismin udlaqda və ya qida borusunun ağzında qalıb-qalmadığını yoxlamaq üçün;
- yoğun bağırsaqda cisim olduqda kolonoskopiyaya hazırlıq.
Udmuş olduğunuzu bilirsinizsə, cisim çıxarılana qədər heç nə yeməyin və içməyin. Planlı prosedurdan əvvəl 6–8 saat ac qalmaq lazımdır. Qanı durulaşdıran dərmanlar qəbul edirsinizsə, bunu həkimə deyin və qəbulu həkimlə razılaşdırın. Mümkünsə, udulmuş əşyanın eynisini və ya şəklini özünüzlə gətirin — bu, alət seçimini asanlaşdırır.
Əməliyyat necə aparılır
- Ağrısızlaşdırma. Kiçik cisimlər üçün boğaz yerli anestetiklə keyləşdirilir və ya venadaxili sedasiya verilir. İri əşyalar, iti cisimlər və uşaqlar üçün ümumi narkoz seçilir.
- Baxış. Endoskopist elastik endoskopu ağızdan və ya düz bağırsaqdan yeridir, cismi tapır, onun vəziyyətini və selikli qişanı qiymətləndirir.
- Tutma və çıxarma. Kameranın nəzarəti altında cisim qısqac, ilgək və ya səbətcik ilə tutulub ehtiyatla geri çəkilir. İti əşyaların üzərinə divarı qoruyan xüsusi başlıq keçirilir. Bezoar əvvəlcə xırdalanır.
- Nəzarət baxışı. Cisim çıxarıldıqdan dərhal sonra endoskopist divarda zədə olub-olmadığını yoxlayır.
Prosedur adətən 15–60 dəqiqə çəkir. Sonra bir neçə saat müşahidə altında qalırsınız; mürəkkəb hallarda 1–3 gün stasionarda nəzarət tövsiyə olunur.
Stasionarda qalma
Ümumi anesteziya altında aparılan prosedurdan sonra çox vaxt həmin gün, bəzən isə 3 günə qədər stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Oyandıqdan sonra tənəffüs, nəbz və ağrı izlənilir. Selikli qişa zədələnməyibsə, bir neçə saatdan sonra əvvəlcə maye, sonra yumşaq qida verilir və evə buraxılırsınız. Zədə varsa, iti əşya divarı cızıbsa və ya qanaxma olubsa, qidalanma gecikdirilir, müşahidə uzadılır. Boğaz ağrısı normaldır. Qusma, qanlı nəcis və ya qarında güclü ağrı olarsa həkimə xəbər verin. Çıxarkən yazılı tövsiyələr verilir.
Bərpa dövrü
Divar zədələnməyibsə, həmin gün və ya ertəsi gün adi həyata qayıdırsınız. Selikli qişa zədələnibsə, 1–3 gün stasionarda müşahidə lazım ola bilər.
- ilk 2–3 saat heç nə yeməyin və içməyin, ardınca su ilə başlayın;
- 1–3 gün yumşaq, ilıq, az duzlu qida qəbul edin;
- bu müddətdə isti, kəskin və bərk yeməklərdən, spirtli içkidən çəkinin;
- təyin olunmuşsa, mədəni qoruyan dərmanları qəbul edin;
- cisim bağırsaqda buraxılıbsa, həkimin dediyi kimi nəcisi izləyin.
Boğazda yüngül qıcıqlanma 1–2 gün davam edə bilər. Qızdırma, artan ağrı, qara nəcis və ya qanlı qusma olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Batareya və maqnit udulması saatlar ərzində ağır zədəyə səbəb ola bilər, ona görə «özü çıxacaq» deyə gözləmək olmaz. Uşağın nəyisə uddu deyə şübhələnirsinizsə, onu qusdurmağa çalışmayın və yemək verməyin. Kiçik əşyaları, xüsusilə düymə batareyaları uşaqların əli çatmayan yerdə saxlayın.
- Batareya, maqnit və ya iti əşya udulubsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Tüpürcəyi uda bilmirsinizsə və ya nəfəs çətinləşibsə, təcili yardım çağırın.
- Çıxarılmadan sonra qarında kəskin ağrı və ya qanlı qusma olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- MBT-dən yad cisimlərin çıxarılması 400 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Uşaqlarda prosedur zamanı tam hərəkətsizlik vacib olduğu üçün çox vaxt qısa ümumi narkoz seçilir. Anestezioloq uşağın yaşını, çəkisini və son yemək vaxtını nəzərə alır. Uşaq bir neçə dəqiqədə ayılır və tezliklə valideynləri ilə olur.
Kiçik, hamar və yumşaq əşyaların çoxu bir neçə gün ərzində bağırsaqdan özü keçir. Bu halda həkim rentgenlə cismin irəliləməsini izləyə bilər. İti, iri əşyalar, batareya və maqnitlər isə gözlənilmədən çıxarılır.
Yerli keyləşdirmə və ya narkoz altında ağrı olmur. Sonradan boğazda bir-iki gün qıcıqlanma və ya yüngül diskomfort ola bilər. Bu hal adətən yumşaq qida və ilıq içkilərlə tez keçir.
Sadə hallarda bir neçə saat müşahidədən sonra evə buraxılırsınız. Selikli qişa zədələnibsə və ya cisim iti olubsa, 1–3 gün stasionarda qalmaq tövsiyə olunur. Qərarı endoskopik baxışın nəticəsinə görə həkim verir.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Histeroskopiya nə vaxt lazımdır və necə aparılır?
Histeroskopiya uşaqlıq boşluğuna baxmağa, lazım gəldikdə biopsiya götürməyə və bəzi törəmələri çıxarmağa imkan verir. Hazırlıq və ağrının idarəsi…
İstiqamət: Ginekologiya / Endoskopiya
CO2 ilə kolonoskopiya — bağırsağın müayinəsi informativ və təhlükəsizdir
Kolonoskopiya kolorektal xərçəngin (yoğun bağırsaq xərçənginin) profilaktikasında və erkən diaqnostikasında açar rol oynayır. Skrininq müayinəsi xəstəliyi hələ əlamət…
İstiqamət: Endoskopiya
Prosedurdan sonra endoskopun emalı və dezinfeksiyası
Endoskopik müayinələr bu gün klinik praktikanın demək olar ki, bütün istiqamətlərində istifadə olunur. Onlar həkimə daxili orqanların vəziyyəti…
İstiqamət: Endoskopiya
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
