Neyroendokrin şişlər hormon və bioloji fəal maddələr ifraz edən xüsusi hüceyrələrdən — mədədə, bağırsaqda, mədəaltı vəzidə, ağciyərlərdə və başqa orqanlarda — inkişaf edir. Bu xəstəliyin əsas müalicəsi şişin sağlam toxuma hüdudunda cərrahi çıxarılmasıdır, tam çıxarmaq mümkün olmadıqda isə onun həcmi azaldılır. Əməliyyat ümumi narkoz altında, laparoskopik və ya açıq üsulla aparılır.
- Giriş
- Laparoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 1–4 saat
- Stasionarda
- 3–10 gün
- Bərpa
- 4–8 həftə
- Qiymət
- 4 500 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- NET-in cərrahi müalicəsi
- neyroendokrin xərçəngdə əməliyyat
- karsinoid şişin çıxarılması
- neyroendokrin şişin rezeksiyası
- sitoreduktiv əməliyyat
Əməliyyatın təsviri
Neyroendokrin hüceyrələr bədənin bir çox orqanına səpələnib və hormonlar, digər tənzimləyici maddələr ifraz edərək orqanizmin işini idarə edir. Bu hüceyrələr bədxassəli dəyişdikdə neyroendokrin şiş (NET, karsinoid) yaranır. Şişlər çox vaxt yavaş böyüyür, lakin bəziləri aqressiv gedir. Hormonal fəal şişlər isti basma, ishal, təzyiq dəyişkənliyi, qan şəkərinin düşməsi və ya təkrarlanan mədə xoraları kimi əlamətlər verir.
Əməliyyatın məqsədi ilkin ocağı və yayıla biləcəyi limfa düyünlərini tam çıxarmaq, bununla da metastazların qarşısını almaqdır. Xəstəlik gec aşkarlandıqda şişin mümkün qədər böyük hissəsi götürülür — bu, hormonal simptomları yüngülləşdirir və digər müalicə üsullarının effektini artırır.
Müdaxilənin variantları:
- orqanqoruyucu rezeksiya — erkən aşkarlanmış şiş sağlam toxuma kənarı ilə çıxarılır, orqanın qalan hissəsi saxlanılır;
- radikal rezeksiya — mədənin, bağırsağın və ya mədəaltı vəzinin bir hissəsi limfa düyünləri ilə birlikdə götürülür;
- sitoreduktiv əməliyyat — tam çıxarmaq mümkün olmadıqda şiş kütləsinin azaldılması;
- az travmatik üsullar — radiotezlikli ablyasiya və ya şişi qidalandıran arteriyaların embolizasiyası, xüsusən qaraciyər metastazlarında.
Əməliyyatın nəticəsi
Erkən mərhələdə şiş tam çıxarıldıqda əksər hallarda davamlı remissiya əldə olunur. Gec aşkarlanmış xəstəlikdə əməliyyat ömrü uzadır və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır. Şiş hormonal fəal idisə, isti basma, ishal və digər hormonal əlamətlər tədricən azalır.
Çıxarılmış toxuma histoloji və immunohistokimyəvi müayinə olunur — şişin növü, dərəcəsi və bölünmə aktivliyi (Ki-67) müəyyənləşir. Onkoloq bu nəticəyə görə müşahidə və ya əlavə müalicə — somatostatin analoqları, hədəf terapiya, radionuklid terapiya — planını hazırlayır. Orqanın funksiyası müdaxilənin həcmindən asılı olaraq bərpa olunur.
Üstünlüklər
Lokallaşmış neyroendokrin şişlərdə cərrahi çıxarılma çox vaxt əsas, bəzən isə yeganə müalicə üsuludur.
-
Orqanqoruyucu həcm
Erkən aşkarlanmış şişi sağlam toxuma hüdudunda çıxarıb orqanın qalan hissəsini saxlamaq çox vaxt mümkündür.
-
Laparoskopik giriş
Uyğun hallarda əməliyyat böyük kəsik olmadan, qarın divarındakı deşiklərdən aparılır.
-
Kənarların yoxlanılması
Çıxarılmış toxumanın kənarları histoloji yoxlanılır və şişin tam götürüldüyü təsdiqlənir.
Göstərişlər
- lokallaşmış neyroendokrin şiş — cərrahiyyə əsas və çox vaxt yeganə müalicədir;
- yavaş böyüyən, dəqiq lokallaşdırılmış şiş — müalicə yalnız əməliyyatdan ibarət ola bilər;
- aqressiv gedişli və ya hüceyrə bölünmə aktivliyi yüksək şiş — kompleks müalicənin tərkib hissəsi kimi;
- dərmanla nəzarət olunmayan hormonal simptomlar;
- qanaxma, bağırsaq keçməzliyi və ya ağrı yaradan şiş;
- qaraciyərdə çıxarıla bilən metastazlar.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Alternativlər və üsulun seçimi
Kiçik, yavaş böyüyən və hormon ifraz etməyən şişlər bəzən dərhal əməliyyat olunmur və müntəzəm izlənilir. Mədə və bağırsağın çox kiçik şişləri endoskopla çıxarıla bilər. Hormonal fəal və ya yayılmış şişlərdə əməliyyatla yanaşı somatostatin qrupu dərmanlar, hədəf və ya kimya müalicəsi, qaraciyər metastazlarında isə embolizasiya, ablasiya və ya xüsusi radioaktiv müalicə seçilə bilər.
Əməliyyat laparoskopik və ya açıq aparıla bilər. Üsulu cərrah və onkoloq birgə müayinədən sonra seçir: şişin növü, yeri, ölçüsü, hormonal aktivliyi, yaşınız və ümumi vəziyyətiniz nəzərə alınır. Seçim sizinlə müzakirə olunur.
Əks göstərişlər
Mütləq əks göstərişlər
- ağır ümumi vəziyyət, ürək, tənəffüs, böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığının dekompensasiyası, ümumi anesteziyanın mümkün olmaması;
- şişin radikal və ya məqsədəuyğun həcmdə çıxarılmasını mümkünsüz edən geniş yayılma.
Nisbi əks göstərişlər
- kəskin infeksiyalar, xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi — əməliyyat təxirə salınır;
- laxtalanma pozğunluqları, qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- nəzarətə alınmamış hormonal pozğunluqlar, məsələn, karsinoid sindromu — əvvəlcə dərman hazırlığı aparılır;
- karsinoid ürək xəstəliyi ilə ağır qapaq zədələnməsi — əvvəlcə kardioloq qiymətləndirir.
Əməliyyatın həcmi və vaxtı barədə qərarı cərrah və onkoloq konsiliumda, müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər cərrahi əməliyyat və anesteziya müəyyən risk daşıyır. Komanda onları azaltmaq üçün əvvəlcədən hazırlıq görür.
- qanaxma
- yara nahiyəsində infeksiya
- ayaq damarlarında tromb əmələ gəlməsi
- anesteziyaya qarşı reaksiya
- hormonal fəal şişdə əməliyyat zamanı təzyiq və nəbzin kəskin dəyişməsi — anestezioloq buna hazır olur
- mədəaltı vəzdə əməliyyatdan sonra həzm şirəsinin sızması
- bağırsaq tikişinin birləşmə yerindən sızma və qarın boşluğunda abses
- xəstəliyin sonradan təkrarlanması və ya yeni ocaqlar — ona görə uzun müddət nəzarət lazımdır
Fərdi riski artıran amillər: siqaret çəkmək, artıq çəki, diabet, ürək və ağciyər xəstəlikləri, yaş. Bunları həkim əməliyyatdan əvvəl qiymətləndirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 7–14 gün
Hormon və marker analizləri, KT və ya MRT, endoskopiya, EKQ lazımdır.
-
Əməliyyat 1–4 saat
Ümumi narkoz altında laparoskopik və ya açıq üsulla aparılır.
-
Bərpa 4–8 həftə
Stasionarda 3–10 gün qalırsınız, sonra müalicə ambulator davam edir.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada cərrah və onkoloq şişin yerini, yayılmasını və hormonal fəallığını dəqiqləşdirir:
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, laxtalanma, infeksiya skrininqi;
- hormonlar və onkomarkerlər, məsələn, xromoqranin A, sidikdə 5-HİAS;
- KT, MRT, USM, lazım olsa somatostatin reseptorlarına PET-KT;
- FQDS, kolonoskopiya və ya endosonoqrafiya;
- EKQ, döş qəfəsinin rentgeni, lazım olduqda exokardioqrafiya;
- terapevt və anestezioloq baxışı, allergiya anamnezinin toplanması.
Hormonal fəal şişlərdə əməliyyatdan əvvəl hormon ifrazını bloklayan dərmanlar təyin oluna bilər — bu, narkoz zamanı təzyiqin kəskin dəyişməsinin qarşısını alır. 8 saat əvvəl yeməyi dayandırın. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanları həkimlə razılaşdırın.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Ümumi narkoz verilir; preparatlar və dozalar vəziyyətinizə görə fərdi seçilir. Hormonal fəal şişdə anestezioloq təzyiqi və nəbzi xüsusilə diqqətlə izləyir.
- Giriş. Uyğun hallarda laparoskopik — qarın divarındakı bir neçə deşikdən, iri və ya çoxocaqlı şişlərdə açıq kəsiklə.
- Reviziya. Cərrah ilkin ocağı, limfa düyünlərini və qaraciyəri nəzərdən keçirir, lazım olsa intraoperasion USM aparır.
- Şişin çıxarılması. Şiş ətraf sağlam toxuma və regionar limfa düyünləri ilə birlikdə götürülür, orqanın bütövlüyü bərpa edilir.
- Kənarların yoxlanması. Material dərhal ekspress-histoloji müayinəyə göndərilir: kəsik kənarlarında yalnız sağlam hüceyrələr olmalıdır.
Əməliyyat həcmdən asılı olaraq 1–4 saat çəkir. Sonra müşahidə üçün palataya və ya reanimasiyaya keçirsiniz.
Stasionarda qalma
Adətən 3–10 gün stasionarda qalırsınız; müddət əməliyyatın həcmindən asılıdır və təxminidir. Əməliyyat ümumi anesteziya altında, mümkün olduqda laparoskopik aparılır. Palatada nəbz, təzyiq, qan şəkəri və ağrı izlənilir, hormonal fəal şişdə bu göstəricilərə xüsusi diqqət yetirilir. Ağrıkəsici müntəzəm verilir, qarında drenaj borusu ola bilər.
Ertəsi gün yataqdan qalxırsınız; maye və yumşaq qida tədricən başlanır. Ağrı nəzarətdədirsə, qida qəbul edirsinizsə və analizlər sabitdirsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən yazılı tövsiyələr və sonrakı müalicənin planı verilir.
Bərpa dövrü
Laparoskopik əməliyyatdan sonra stasionarda adətən 3–7 gün, böyük açıq əməliyyatlardan sonra 10 günə qədər qalırsınız. Vəziyyətiniz sabitləşdikdən sonra müalicə ambulator, fərdi plan üzrə davam edir. Bərpanın gedişi şişin yerindən və müdaxilənin həcmindən asılıdır.
- ilk həftələrdə yumşaq, az porsiyalı pəhrizə riayət edin;
- 4–6 həftə ağır əşya qaldırmayın;
- gündəlik gəzintilərlə fəallığı tədricən artırın;
- mədəaltı vəzi əməliyyatından sonra qan şəkərinə nəzarət edin, lazım olsa ferment preparatları qəbul edin;
- təyin olunan dərmanları cədvəl üzrə qəbul edin.
Hərarət, güclənən qarın ağrısı, qusma, sarılıq və ya hormonal simptomların kəskin qayıtması olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Neyroendokrin şişlər çox vaxt yavaş inkişaf edir, residiv isə illər sonra da yarana bilər. Ona görə müşahidə adətən 10 il və daha uzun davam edir, ilk illərdə daha tez-tez.
- Hormon və onkomarker analizlərini, görüntüləmə müayinələrini təyin olunan cədvəl üzrə keçin.
- İsti basma, ishal, ürəkdöyünmə kimi əlamətlərin qayıtmasını qeyd edin və həkimə deyin.
- Kəskin qarın ağrısı, qanaxma və ya sarılıq olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- Neyroendokrin şişlərdə əməliyyatlar 4 500 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Əməliyyat narkoz altında aparıldığı üçün zamanı ağrı olmur. İlk günlərdə kəsik nahiyəsində ağrı olur və müntəzəm ağrıkəsicilərlə idarə edilir. Laparoskopiyadan sonra narahatlıq adətən daha az və qısa olur.
Bəzi neyroendokrin şişlər qana çoxlu hormon ifraz edir. Narkoz və şişə toxunma zamanı bu ifraz kəskin arta, təzyiq və ürək ritmində dəyişikliklər yarada bilər. Analizlər riski əvvəlcədən bilməyə və lazım olsa dərmanla hazırlıq aparmağa imkan verir.
Bəli. Şiş kütləsinin böyük hissəsinin götürülməsi hormonal simptomları azaldır, keçməzlik və qanaxma riskini aradan qaldırır və dərman müalicəsinin effektini artırır. Belə əməliyyatın məqsədəuyğunluğunu konsilium fərdi qiymətləndirir.
Erkən mərhələdə və aşağı dərəcəli şişlərdə çox vaxt yalnız müşahidə kifayətdir. Şiş aqressivdirsə və ya metastazlar qalıbsa, onkoloq somatostatin analoqları, hədəf terapiya və ya digər üsullar təklif edə bilər. Qərar histologiyanın nəticəsinə əsaslanır.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Effektiv kombinasiya: cərrahiyyə + hipertermokimyaterapiya
Klinikanın onkocərrah həkimləri cərrahi üsulların qarındaxili hipertermokimyaterapiya ( Xaypek (HIPEC) ) ilə birləşdirilməsindən istifadə edərək pasiyentlərin həyatını xilas…
İstiqamət: Onkocərrahiyyə
Haypek (HIPEC)
Bəzi onkoloji xəstəliklərin nəticəsi olan peritoneal karsinomatozun müalicəsi üçün bizim Onkomərkəzimizdə qabaqcıl Haypek (HIPEC) üsulu - hipertermik intraperitoneal…
İstiqamət: Onkocərrahiyyə
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Uşaqlıq boynunda hüceyrə dəyişiklikləri: nəticəni necə anlamaq olar?
Skrininqdə qeyri-normal nəticə və biopsiyada CIN eyni anlayış deyil. Nəticənin hansı testə aid olduğunu bilmək sonrakı addımı anlamağa…
İstiqamət: Ginekologiya / Onkoginekologiya
