Arterial blood gas analysis

Arterial qan nümunəsinin müayinəsi: qanın oksigenlə doyması, karbon qazının səviyyəsi və turşu-qələvi müvazinəti (pH, bikarbonat) qiymətləndirilir.

Sinonimlər: Qan qazları, Turşu-qələvi müvazinəti

Arterial qanın qaz analizi ağciyərlərin qanı oksigenlə nə dərəcədə yaxşı doyurduğunu, karbon qazını necə xaric etdiyini və turşu ilə qələvi arasında normal balansın qorunub-qorunmadığını göstərir. Nəticə adətən bir neçə dəqiqəyə hazır olur, buna görə müayinə reanimasiyada, qəbul şöbəsində, əməliyyatlar zamanı və pulmonologiyada geniş istifadə edilir. Müasir analizatorlar eyni zamanda elektrolitləri, qlükozanı və laktatı da ölçür.

Nə üçün təyin edilir

təngnəfəslik, tənəffüs çatışmazlığı, XOAX və ya astmanın kəskinləşməsi zamanı;
ağciyərlərin süni ventilyasiyasına və oksigen terapiyasına nəzarət üçün;
şok, sepsis, ağır zəhərlənmələr zamanı;
diabetik ketoasidoz, böyrək çatışmazlığı, güclü qusma və ya ishal zamanı;
səbəbi aydın olmayan şüur pozğunluğunda.

Hazırlıq

Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Pasiyent oksigen alırsa, həkim onun axınını və ya konsentrasiyasını qeyd edir — bu, nəticənin izahı üçün vacibdir. Qan adətən biləkdəki mil arteriyasından nazik iynə ilə heparinli şprisə götürülür; punksiyadan əvvəl əlin qan dövranı yoxlanıla bilər (Allen testi). Prosedur venadan adi qan götürülməsindən bir qədər ağrılıdır. Sonra hematoma yaranmaması üçün iynə yeri bir neçə dəqiqə sıxılır. Reanimasiyada olan pasiyentlərdə qan çox vaxt quraşdırılmış arterial kateterdən götürülür.

Normalar

Böyüklərdə atmosfer havası ilə tənəffüs zamanı təxmini göstəricilər:

pH — 7,35–7,45;
PaCO2 — 35–45 mm c. st. (4,7–6,0 kPa);
PaO2 — 80–100 mm c. st. (10,7–13,3 kPa), yaşla aşağı hədd enir;
bikarbonat (HCO3) — 22–26 mmol/l;
əsas artıqlığı (BE) — −2-dən +2 mmol/l-ə qədər;
saturasiya SaO2 — 95–98%.

İstinad dəyərləri laboratoriyadan, analizatordan, yaşdan və insanın oksigenlə nəfəs alıb-almamasından asılıdır.

Kənarlaşmaların səbəbləri

PaO2-nin azalması — pnevmoniya, ağciyər ödemi, kəskin respirator distress sindromu, ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, XOAX.
PaCO2-nin artması (hiperkapniya) — qeyri-kafi ventilyasiya: ağır XOAX, opioid və ya sedativ dərmanların dozasının aşılması, tənəffüs əzələlərinin zəifliyi.
pH-ın azalması (asidoz) — ketoasidoz, şok zamanı laktat-asidoz, böyrək çatışmazlığı və ya CO2-nin ləngiməsi.
pH-ın artması (alkaloz) — qusma, kalium itkisi, sidikqovucu dərmanlar, hiperventilyasiya.

Nəticələr həmişə klinik vəziyyətlə birlikdə qiymətləndirilir, qərarı həkim verir.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Pulmonoloq

Arterial qanın qaz analizi