Daralmış və ya tutulmuş arteriyanın mənfəzini damar punksiyası ilə yeridilən ballon vasitəsilə bərpa edən az invaziv prosedur; çox vaxt stent qoyulur.
Sinonimlər: Ballon angioplastikası
Angioplastika endovaskulyar müdaxilədir: arteriyanın kiçik punksiyası vasitəsilə (adətən bud və ya bilək nahiyəsində) daralma yerinə ballonlu nazik kateter yeridilir. Ballon şişirdilir, aterosklerotik pilək kənara sıxılır və qan axını bərpa olunur. Bir çox hallarda dərhal damarı açıq saxlayan metal karkas — stent qoyulur. Dəri kəsiyi və ümumi narkoz adətən tələb olunmur.
Göstərişlər
- Ürəyin işemik xəstəliyi və kəskin koronar sindrom (koronar angioplastika və stentləmə).
- Həyat keyfiyyətini pozan axsama ilə gedən aşağı ətraf arteriyalarının aterosklerozu və ya kritik işemiya.
- Böyrək, qalça, körpücükaltı arteriyaların, bəzi hallarda yuxu arteriyalarının stenozu.
- Hemodializ alan pasiyentlərdə arteriovenoz fistulanın daralması.
Əks-göstərişlər
Qərar fərdi qaydada verilir. Yodlu kontrasta ağır allergiya, ağır böyrək çatışmazlığı, laxtalanma pozuntuları, həmçinin şuntlamanın daha effektiv olduğu zədələnmə anatomiyası məhdudiyyət yarada bilər.
Hazırlıq
Qan analizləri (kreatinin və koaquloqramma daxil olmaqla), EKQ, damarların vizuallaşdırılması — dupleks skanlama, KT- və ya MR-angioqrafiya aparılır. Həkim hansı dərmanların davam etdirilməli və ya müvəqqəti dayandırılmalı olduğunu (məsələn, antikoaqulyantlar, metformin) dəqiqləşdirir. Prosedur adətən ac qarına aparılır.
Necə aparılır
Yerli anesteziya altında arteriya punksiya edilir, kontrast yeridilir və rentgen nəzarəti ilə daralma tapılır. Bələdçi məftil stenozdan keçirilir, ballon şişirdilir, lazım olduqda stent (çox vaxt dərman örtüklü) qoyulur. Prosedur yarım saatdan bir neçə saata qədər çəkir. Sonra punksiya yerinə sıxıcı sarğı qoyulur və ya bağlayıcı qurğu istifadə olunur.
Mümkün ağırlaşmalar
Ən çox punksiya yerində göyərmə və ya hematoma olur. Daha nadir hallarda qanaxma, arteriyanın zədələnməsi, kontrasta reaksiya, böyrək funksiyasının pisləşməsi, stentin kəskin trombozu baş verir. Zamanla restenoz — təkrar daralma mümkündür. Stentləmədən sonra həkim antiaqreqant terapiya təyin edir; onu özbaşına dayandırmaq təhlükəlidir.
Prosedurdan sonra 5 dəqiqədən uzun davam edən döş qəfəsində ağrı, punksiya yerində sürətlə artan şişkinlik və ya qanaxma, ətrafın soyuması və keyiməsi olarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Koronar stentləmə
- Angioqrafiya
- Aşağı ətraf arteriyalarının aterosklerozu
- Revaskulyarizasiya
- Restenoz
- Antiaqreqant terapiya
- Böyrək arteriyasının stenozu
- Ətrafın kritik işemiyası
