Restenoz

Restenoz — balon angioplastikası, stent qoyulması, endarterektomiya və ya şuntlama ilə açılmış arteriya mənfəzinin yenidən daralmasıdır. Termin ən çox kardiologiyada, perkutan koronar müdaxilədən sonra koronar arteriyalara münasibətdə işlədilir. Restenoz adətən prosedurdan sonrakı ilk aylarda tədricən inkişaf edir. Onu stent trombozundan — damarın qəfildən trombla tutulmasından fərqləndirmək lazımdır, çünki sonuncu miokard infarktı kimi keçir.

Səbəblər və risk amilləri

Əsas mexanizm müdaxilə zamanı zədələnmiş damar divarına cavab olaraq daxili qişa hüceyrələrinin həddindən artıq çoxalmasıdır (neointimal hiperplaziya). Sonralar stentin daxilində yeni aterosklerotik pilək də yarana bilər. Risk aşağıdakı hallarda daha yüksəkdir:

• stentsiz balon angioplastikası və dərman örtüksüz stentlərin istifadəsi;
• şəkərli diabet, xroniki böyrək xəstəliyi, siqaret çəkmə;
• damarın kiçik diametri, uzun və şaxələnmə (bifurkasiya) nahiyəsindəki zədələnmələr;
• stentin tam açılmaması və ateroskleroz risk amillərinə nəzarətin olmaması.

Müasir dərman örtüklü stentlər restenoz tezliyini xeyli azaldıb, lakin onu tam aradan qaldırmır.

Simptomlar

Koronar restenoz çox vaxt stenokardiyanın qayıtması ilə özünü göstərir: fiziki yük zamanı döş sümüyü arxasında sıxıcı ağrı və ya narahatlıq, təngnəfəslik, yükə dözümün azalması. Bəzi pasiyentlərdə, xüsusən diabet olduqda, simptomsuz keçir. Ayaq arteriyalarında restenoz zamanı axsama yenidən başlayır.

Diaqnostika

Həkim şikayətləri qiymətləndirir, yüklənmə testləri (tredmil test, stress-exokardioqrafiya), lazım olduqda koronar angioqrafiya təyin edir. Angioqrafiya zamanı səbəbi dəqiqləşdirmək üçün damardaxili ultrasəs müayinəsi və ya optik koherent tomoqrafiya tətbiq olunur.

Müalicə

Simptomlu əhəmiyyətli restenoz adətən təkrar müdaxilə ilə müalicə olunur: dərman örtüklü stentin implantasiyası və ya dərman örtüklü balonun istifadəsi. Təkrarlanan restenozlarda və ya mürəkkəb anatomiyada aortokoronar şuntlama nəzərdən keçirilir. Həkimin təyinatı ilə antiaqreqant terapiya və statinlər, təzyiqə və qan şəkərinə nəzarət, siqaretdən imtina vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Stentləmədən sonra yük zamanı döş ağrısı və ya təngnəfəslik qayıdıbsa, kardioloqa müraciət edin. Döş sümüyü arxasında ağrı sakit vəziyyətdə başlayıbsa, 5 dəqiqədən çox davam edirsə, soyuq tər, zəiflik, təngnəfəslik və ya huşunu itirmə ilə müşayiət olunursa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın — bu, miokard infarktı və ya stent trombozu ola bilər.