Immune response

İmmun sistemin antigenə qarşı reaksiyalar ardıcıllığı — onun tanınmasından məhv edilməsinə və immunoloji yaddaşın formalaşmasına qədər.

İmmun cavab immun sistemin konkret vəziyyətdə necə hərəkət etməsidir: virus, bakteriya, vaksin, köçürülmüş orqan və ya səhvən zərərsiz allergenlə qarşılaşdıqda. O, mərhələlərlə inkişaf edir və antigenin tanınmasını, lazımi hüceyrələrin aktivləşməsini və çoxalmasını, «hədəfin» məhv edilməsini və sonra yaddaşın saxlanması ilə reaksiyanın sönməsini əhatə edir.

Mahiyyəti və mərhələləri

Tanınma. Anadangəlmə immunitet hüceyrələri reseptorlar vasitəsilə mikrobların tipik molekullarını və toxuma zədələnməsi siqnallarını hiss edir. İltihab inkişaf edir: ocağa neytrofillər və makrofaqlar cəlb olunur, sitokinlər ifraz olunur, hərarət yüksəlir.
Antigenin təqdim edilməsi. Dendrit hüceyrələr antigen fraqmentlərini tutur, limfa düyünlərinə daşıyır və T-limfositlərə göstərir.
Adaptiv faza. Aktivləşmiş T-helperlər cavabı lazımi yola yönəldir: hüceyrəvi (sitotoksik T-limfositlər yoluxmuş hüceyrələri məhv edir) və ya humoral (B-limfositlər plazmatik hüceyrələrə çevrilir və anticisimlər hasil edir). Əvvəlcə IgM, sonra daha spesifik IgG yaranır.
Başa çatma və yaddaş. Tənzimləyici mexanizmlər reaksiyanı söndürür, yaddaş hüceyrələri isə illərlə qalır.

Yeni antigenə birincili cavab günlər və həftələr çəkir, təkrar qarşılaşmada ikincili cavab daha tez və güclü inkişaf edir. Vaksinasiya, o cümlədən revaksinasiyaların zəruriliyi məhz buna əsaslanır.

Klinik əhəmiyyəti

Çox zəif cavab ağır və uzunsürən infeksiyalara, vaksinlərə zəif reaksiyaya səbəb olur. Həddindən artıq cavab öz toxumalarının zədələnməsinə — ağır infeksiyalarda sitokin fırtınasına, sepsisə, allergiyaya gətirir. Öz strukturlarına qarşı yönəlmiş cavab autoimmun xəstəliklərin, donor orqanına qarşı cavab isə rədd reaksiyasının əsasında durur. İmmunosupressiv terapiya və şişlərin immunoterapiyası bu biliklərə əsaslanır. İmmun cavabı əks etdirən analizlər — leykositar formula, C-reaktiv zülal, interleykin-6, törədicilərə qarşı IgM və IgG sinfi anticisimlər.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

İnfeksiyalar və sepsis, allergiya və hiperhəssaslıq, autoimmun xəstəliklər, immun çatışmazlıqları, transplantatın rədd edilməsi, şişlər. İnfeksiya fonunda huşun qarışıqlığı, kəskin halsızlıq, təngnəfəslik, təzyiqin düşməsi və ya aşağı salına bilməyən çox yüksək hərarət yaranarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırmaq lazımdır — bu, sepsis ola bilər.