Prediabetin bir forması: şəkər yükündən 2 saat sonra qan qlükozası normadan yüksəkdir (7,8–11,0 mmol/l), lakin hələ diabet səviyyəsinə çatmır.
Qlükozaya tolerantlığın pozulması orqanizmin daxil olan şəkərin öhdəsindən adi haldan daha yavaş gəldiyini bildirir. Acqarına qlükoza normal ola bilər, kənarlaşma isə yalnız yükləmə testində aşkarlanır. Bu vəziyyət prediabetə aiddir: həyat tərzi dəyişdirilmədikdə belə insanların xeyli hissəsində zamanla 2-ci tip şəkərli diabet inkişaf edir, ürək-damar xəstəlikləri riski isə artıq indi yüksəkdir.
Səbəblər və risk amilləri
- artıq bədən çəkisi, xüsusən abdominal piylənmə və insulinrezistentlik;
- az hərəkətlilik, şirniyyat və təmizlənmiş qidaların çox olduğu qidalanma;
- yaxın qohumlarda 2-ci tip diabet, 45 yaşdan yuxarı yaş;
- keçmişdə hestasion diabet, polikistoz yumurtalıq sindromu;
- arterial hipertenziya, yüksək triqliseridlər.
Simptomlar
Adətən vəziyyət heç bir şikayət vermir. Bəzən yeməkdən sonra yuxululuq, iştahanın artması, insulinrezistentliyin əlaməti kimi dəri qırışlarında tündləşmə (qara akantoz) müşahidə olunur.
Diaqnostika
Diaqnoz 75 q qlükoza ilə oral qlükozatolerantlıq testinin nəticəsinə görə qoyulur: venoz plazmada 2 saatdan sonra səviyyə 7,8–11,0 mmol/l, acqarına qlükoza isə 7,0 mmol/l-dən aşağı olur. Əlavə olaraq qlikozilləşmiş hemoqlobin, lipidoqramma, təzyiq və bel çevrəsi qiymətləndirilir. Tək nəticəni təkrar analizlə təsdiqləmək məqsədəuyğundur.
Müalicə
Əsas yanaşma iri tədqiqatlarla effektivliyi sübut olunmuş həyat tərzi dəyişikliyidir: çəkinin 5–7 % azaldılması, həftədə ən azı 150 dəqiqə mülayim fiziki fəallıq, sürətli karbohidratların və doymuş yağların payının azaldılması. Yüksək risk olduqda həkim metformin təyin edə bilər. Qlikemiyaya nəzarət adətən ildə bir dəfə aparılır.
Profilaktika
Eyni tədbirlər — normal çəkinin saxlanması və müntəzəm fəallıq — həm bu pozğunluğun özünün, həm də onun diabetə keçməsinin qarşısını alır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Güclü susuzluq, bol sidik ifrazı, izahı olmayan arıqlama, görmənin dumanlanması yarandıqda yaxın günlərdə şəkəri yoxlamaq lazımdır. Qusma, ağızdan aseton iyi, tez-tez dərin nəfəs və ləngimə təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün səbəbdir.
Üst termin: Prediabet
Əlaqəli terminlər
- Prediabet
- Oral qlükozatolerantlıq testi
- 2-ci tip şəkərli diabet
- İnsulinrezistentlik
- Metabolik sindrom
- Acqarına qlükoza
- Qlikozilləşmiş hemoqlobin
- Postprandial hiperqlikemiya
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Prediabet
Prediabet — karbohidrat mübadiləsinin aralıq vəziyyətidir, bu zaman qanda qlükozanın səviyyəsi fizioloji normaları keçir, lakin hələ şəkərli diabet…
İstiqamət: Endokrinologiya
