Sodium

Hüceyrəxarici mayenin əsas elektroliti. Qanda natriumun səviyyəsi orqanizmin su balansını, böyrəklərin və hormonların işini əks etdirir.

Sinonimlər: Na

Natrium (Na) plazmanın və hüceyrəarası mayenin əsas müsbət yüklü ionudur. O, qanın osmotik təzyiqini, suyun hüceyrələr və damarlar arasında paylanmasını müəyyən edir, sinir impulslarının ötürülməsində və əzələlərin yığılmasında iştirak edir. Bunu anlamaq vacibdir: qanda natriumun qatılığı ilk növbədə orqanizmdəki duzun miqdarından deyil, su balansından xəbər verir. Onu böyrəklər, antidiuretik hormon, aldosteron və susuzluq mexanizmi tənzimləyir. Analiz adətən qan elektrolitlərinin tərkibində aparılır.

Nə üçün təyin edilir

zəiflik, şüur qarışıqlığı, qıcolmalar, güclü susuzluq;
qusma, diareya, susuzlaşma, qızdırma;
diuretiklərin və su mübadiləsinə təsir edən digər dərmanların (bəzi antidepressantlar, qıcolma əleyhinə preparatlar) qəbulu;
ürək, böyrək, qaraciyər çatışmazlığı, endokrin xəstəliklər (böyrəküstü vəzlər, qalxanabənzər vəz, hipofiz);
xəstəxanada olan pasiyentlərdə infuzion terapiyaya nəzarət.

Hazırlıq

Adətən xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Venadan qanı səhər acqarına vermək daha yaxşıdır, bir gün əvvəl həddindən artıq maye və alkoqoldan çəkinin. Sistem qoyulubsa, qan mümkün qədər həmin qoldan götürülmür.

Normalar

Böyüklər üçün təxmini diapazon 135–145 mmol/l-dir (mEkv/l). İstinad dəyərləri laboratoriyadan, yaşdan və üsuldan asılı olaraq bir qədər fərqlənir, ona görə nəticə blankına əsaslanın. 125 mmol/l-dən aşağı və ya 155 mmol/l-dən yuxarı natrium ciddi kənarlaşma sayılır və həkim tərəfindən təcili qiymətləndirmə tələb edir. Bəzən sidikdə natrium da təyin edilir — bu, pozğunluğun səbəbini anlamağa kömək edir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Hiponatriemiya (135 mmol/l-dən aşağı): ADH-ın qeyri-adekvat sekresiyası sindromu, tiazid diuretikləri, ürək çatışmazlığı, qaraciyər sirrozu, böyrək çatışmazlığı, hipotireoz, böyrəküstü vəz çatışmazlığı, həddindən artıq su içmək, qusma və diareya ilə itkilər. Qlükozanın və ya lipidlərin çox yüksək səviyyəsi yalançı azalma verə bilər.

Hipernatriemiya (145 mmol/l-dən yuxarı): kifayət qədər içməmək nəticəsində su itkisi (xüsusən yaşlılarda və uşaqlarda), qızdırma, diareya, yüksək şəkərdə osmotik diurez, şəkərsiz diabet, duzlu məhlulların həddindən artıq yeridilməsi.

Natrium tədricən düzəldilməlidir: çox sürətli dəyişiklik beyin üçün təhlükəlidir. Ona görə ifadə olunmuş pozğunluqlar yalnız həkim nəzarəti altında müalicə edilir.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Nefroloq

Natrium