Koronar arteriyanın mənfəzinin trombla və ya aterosklerotik piləklə tam bağlanması; bu zaman ürək əzələsinin müəyyən sahəsinə qan axını dayanır.
Koronar arteriyanın okklüziyası ürəyi qidalandıran arteriyalardan birinin tam tıxanmasıdır. Prinsipial fərqli iki vəziyyət ayırd edilir. Kəskin okklüziya adətən cırılmış piləkdə tromb əmələ gəldikdə yaranır: qan axını təcili bərpa edilmədikdə miokard infarktı, çox vaxt ST seqmentinin qalxması ilə inkişaf edir. Xroniki total okklüziya tədricən formalaşır, aylar və illərlə mövcud olur; bu vaxta qədər çox vaxt miokardı qismən qidalandıran dolayı (kollateral) damarlar inkişaf edir.
Səbəblər və risk amilləri
- Koronar arteriyaların aterosklerozu — əsas səbəb.
- Siqaret çəkmə, arterial hipertenziya, yüksək ASLP xolesterini, şəkərli diabet, piylənmə, irsiyyət.
- Nadir hallarda: emboliya (məsələn, qulaqcıq fibrillyasiyası və ya endokardit zamanı), koronar arteriyanın spontan disseksiyası, ağır spazm, stent trombozu.
Simptomlar
Kəskin okklüziya qola, boyuna, çənəyə yayılan, 15–20 dəqiqədən uzun çəkən intensiv sıxıcı döş sümüyü arxası ağrı, soyuq tər, təngnəfəslik, ürəkbulanma, qorxu hissi ilə özünü göstərir. Xroniki okklüziya gərginlik stenokardiyası, yüklənmə zamanı təngnəfəsliklə təzahür edə və ya demək olar ki, simptomsuz keçə bilər.
Diaqnostika
- EKQ — kəskin okklüziyada çox vaxt ST seqmentinin qalxması.
- Troponin, exokardioqrafiya.
- Koronar angioqrafiya — okklüziyanı təsdiqləyir və dərhal müdaxilə aparmağa imkan verir.
- Xroniki okklüziyada — yüklənmə testləri, ürəyin MRT-si və ya miokardın canlılığını qiymətləndirən digər üsullar.
Müalicə
Kəskin okklüziyada hər dəqiqə vacibdir: seçim üsulu stentləmə ilə birincili perkutan koronar müdaxilədir; onu vaxtında aparmaq mümkün olmadıqda trombolizis edilir. Həkimin qərarı ilə antiaqreqantlar, antikoaqulyantlar, statinlər və digər dərmanlar təyin olunur. Xroniki okklüziyada dərman terapiyası, stentləmə ilə rekanalizasiya və aortokoronar şuntlama arasında seçim simptomlardan, işemiyanın həcmindən və anatomiyadan asılıdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş ağrısı 5 dəqiqədən uzun çəkirsə, xüsusən soyuq tər, təngnəfəslik və ya zəifliklə müşayiət olunursa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. «Səhərə qədər gözləmək» qərarı verməyin.
Əlaqəli terminlər
- Miokard infarktı
- Kəskin koronar sindrom
- Koronar arteriya stenozu
- Koronar angioqrafiya
- Koronar stentləmə
- Trombolizis
- Koronar arteriyaların aterosklerozu
- İnfarktdan sonrakı kardioskleroz
