Üzdə, boyunda və sinədə qəfil istilik hissi, dərinin qızarması və tərləmə epizodları; menopauzal keçidin ən tipik simptomu.
İsti basması gözlənilmədən başlayır: istilik dalğası üzə və boyuna qalxır, dəri qızarır, tər çıxır, ürəkdöyünmə tezləşə və həyəcan yarana bilər. Epizod adətən bir neçə dəqiqəyə qədər davam edir və çox vaxt üşütmə ilə bitir. Gecə isti basmaları insanı yuxudan oyadan tərləmə ilə təzahür edir və bu, yuxunu ciddi şəkildə pisləşdirir. Bəzi qadınlarda isti basmaları nadir və yüngül olur, digərlərində isə gün ərzində dəfələrlə yaranır və menopauzadan sonra illərlə davam edir.
Mümkün səbəblər
- Perimenopauza və menopauza — estrogenlərin azalması hipotalamusdakı termorequlyasiya mərkəzinin işini pozur, o, bədən temperaturunun ən kiçik artımında istiliyi «atmağa» başlayır.
- Cərrahi menopauza — yumurtalıqlar çıxarıldıqdan sonra isti basmaları çox vaxt daha güclü olur.
- Yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı.
- Dərmanlar: tamoksifen, aromataza inhibitorları, qonadotropin-rilizinq-hormon aqonistləri; kişilərdə prostat xərçəngində androgen deprivasiya terapiyası.
- Digər vəziyyətlər: tireotoksikoz, infeksiyalar, spirtli içki, acılı yeməklər, nadir hormonal aktiv şişlər (karsinoid, feoxromositoma).
Nə ilə müşayiət olunur
Gecə tərləməsi, yuxusuzluq, əsəbilik, yorğunluq, ürəkdöyünmə, diqqətin azalması. Epizodu isti hava, isti içkilər, stress, siqaret çəkmə təhrik edə bilər.
Diaqnostika
45 yaşdan yuxarı, sikli dəyişmiş qadında isti basmaları adətən xüsusi analiz tələb etmir. İsti basmaları gənc yaşda, kişilərdə, normal sikl fonunda yaranıbsa və ya arıqlama, qızdırma, ishal, təzyiq sıçrayışları ilə müşayiət olunursa, müayinə lazımdır: FSH və estradiol, TSH, lazım gəldikdə digər hormonlar təyin edilir.
Menopauzal isti basmalarında ən effektiv vasitə menopauzal hormonal terapiya olaraq qalır. Əks-göstərişlər olduqda qeyri-hormonal preparatlar — bəzi antidepressantlar, qabapentin, neyrokinin reseptorlarının antaqonistləri tətbiq edilir. Çoxqatlı geyim, sərin yataq otağı, siqaretdən imtina, çəkinin azaldılması kömək edir. Müalicəni həkim seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
«İsti basması» fonunda 5 dəqiqədən uzun sürən və ya sakitlikdə keçməyən sıxıcı döş ağrısı, kəskin təngnəfəslik, huşun itirilməsi, üzün asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitqin pozulması yaranarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qızdırma, izah olunmayan arıqlama və ya güclü ürəkdöyünmə zamanı planlı qaydada həkimə müraciət edin.
Əlaqəli terminlər
- Menopauza
- Perimenopauza
- Klimakterik sindrom
- Hormon əvəzedici terapiya
- Tərləmə
- Yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı
- Ürəkdöyünmə
- Postmenopauza
