Menopausal syndrome MKB-10: N95.1

Perimenopauzada və menopauzadan sonra yumurtalıqların funksiyasının sönməsi ilə yaranan vazomotor, psixoemosional və metabolik pozuntular kompleksi; əsas əlaməti isti basmalarıdır.

Sinonimlər: Menopauzal sindrom

Klimakterik (menopauzal) sindrom menopauzal keçid dövründə estrogen hasilatının azalması ilə bağlı simptomların məcmusudur. Təbii menopauza əsasən 45–55 yaşda baş verir, lakin əlamətlər son aybaşıdan bir neçə il əvvəl başlaya və ondan sonra illərlə davam edə bilər. Şiddəti çox fərdidir: bəzi qadınlarda təzahürlər güclə hiss olunur, digərlərində isə həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salır.

Səbəblər və risk amilləri

Əsas səbəb follikul ehtiyatının tükənməsi və estradiol səviyyəsinin azalmasıdır; bu, termorequlyasiya mərkəzinə, damarlara, sinir sisteminə, sümüklərə və selikli qişalara təsir edir. Cərrahi menopauzada (yumurtalıqların çıxarılması), kimyəvi terapiyadan sonra, siqaret çəkən qadınlarda, piylənmədə, anamnezdə depressiya və xroniki stress olduqda sindrom daha ağır keçir.

Simptomlar

vazomotor: üzə və sinəyə isti basmaları, qızartı, xüsusən gecə tərləmə, ürəkdöyünmə;
psixoemosional: əsəbilik, narahatlıq, əhvalın düşməsi, yuxu pozğunluğu, diqqətin zəifləməsi;
urogenital: vaginal quruluq, cinsi əlaqə zamanı ağrı, tez-tez sidiyə getmə;
oynaq və əzələ ağrıları, libidonun azalması, dərinin quruması;
uzaq nəticələr: osteoporoz, lipid profilinin əlverişsiz dəyişməsi və ürək-damar riskinin artması.

Diaqnostika

Diaqnoz adətən yaşa və tipik əlamətlərə əsasən qoyulur; 45 yaşdan yuxarı qadınlarda bunun üçün hormon analizləri vacib deyil. Erkən əlamətlərdə (40–45 yaşa qədər) FSH və estradiol təyin edilir. Digər səbəbləri istisna etmək üçün TSH, lipid profili və qlükoza yoxlanılır, mamoqrafiya, densitometriya aparılır, arterial təzyiq ölçülür.

Müalicə

həyat tərzinin dəyişdirilməsi: siqaretdən imtina, fiziki fəallıq, çəkinin azaldılması, sərin geyim və otaq, spirtli içki və kofeinin məhdudlaşdırılması;
menopauzal hormonal terapiya — əks-göstəriş olmadıqda orta və ağır isti basmalarında ən effektiv üsul;
hormon əvəzedici terapiyaya əks-göstəriş olduqda qeyri-hormonal preparatlar: bəzi antidepressantlar (SSGİ/SNGİ), qabapentin, fezolinetant;
isti basmalarının və yuxu pozğunluğunun təsirini azaltmaq üçün koqnitiv-davranış terapiyası.

Üsul yalnız müayinədən sonra həkimlə birlikdə seçilir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

12 ay aybaşı olmadıqdan sonra qanaxma;
ağır depressiya, özünə zərər vurmaq fikirləri;
5 dəqiqədən uzun sürən döş ağrısı, təngnəfəslik, insult əlamətləri (üz asimmetriyası, qolda zəiflik, nitq pozğunluğu) — dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın, bunları «isti basması» hesab etməyin.