Vətərin cırılması

Vətərin cırılması qismən (nadrıv) və ya tam olur. Tam cırılmada əzələ yığılır, lakin oynaqda hərəkəti yerinə yetirə bilmir və ya hərəkət kəskin zəifləyir. Ən çox Axilles vətəri, çiynin rotator manjeti, iki başlı bazu əzələsinin uzun başının və distal vətəri, dördbaşlı bud əzələsinin vətəri və diz qapağının xüsusi bağı, həmçinin əl barmaqlarının bükücü və açıcı vətərləri cırılır.

Səbəblər və risk amilləri

• əzələnin qəfil güclü yığılması — tullanma, dartınma, ağırlıq qaldırma;
• kəsiklər və açıq yaralar (xüsusilə əldə);
• əvvəlcədən mövcud olan tendinopatiya — «köhnəlmiş» vətər adi yükdə belə cırıla bilər;
• 30–40 yaşdan yuxarı yaş, hazırlıqsız epizodik intensiv yüklər;
• ftorxinolonların qəbulu, vətər nahiyəsinə təkrar qlükokortikoid inyeksiyaları, revmatoid artrit, şəkərli diabet, xroniki böyrək xəstəliyi.

Simptomlar

• qəfil kəskin ağrı, bəzən «zərbə» hissi və ya partıltı səsi;
• şiş və qançır;
• cırılma yerində çökəklik və ya əzələ qarıncığının yerini dəyişməsi (məsələn, bisepsin cırılmasında bazuda «top»);
• müəyyən hərəkətin zəifləməsi və ya tamamilə mümkünsüzlüyü.

Diaqnostika

Diaqnoz çox vaxt funksional testlərlə müayinə zamanı qoyulur. Cırılmanın dərəcəsi və səviyyəsi ultrasəs müayinəsi və MRT ilə dəqiqləşdirilir; rentgenoqrafiya sümük parçasının qopmasını istisna etmək üçün lazımdır.

Müalicə

Seçim hansı vətərin zədələndiyindən, cırılmanın tam olub-olmamasından, xəstənin yaşından və tələbatlarından asılıdır. Bir çox vətərin tam cırılması (dizin açıcı aparatı, əl vətərləri, distal biseps) adətən cərrahi tikiş tələb edir, yaxşı olar ki, ilk günlərdə və ya həftələrdə — zaman keçdikcə əzələ qısalır və bərpa çətinləşir. Qismən cırılmalar və Axilles vətərinin bəzi cırılmaları ortez və ya gipslə immobilizasiya ilə müalicə oluna bilər. Hər halda sonrakı reabilitasiya vacibdir.

Profilaktika

Yüklərin tədricən artırılması, isinmə hərəkətləri, tendinopatiyanın erkən müalicəsi, vətərə əsassız hormon inyeksiyalarından imtina.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Partıltıdan sonra ətrafda zəiflik yaranıbsa, dizi aça və ya barmaqların ucunda dura bilmirsinizsə, əl kəsildikdən sonra barmaqlar bükülmürsə, açıq yara, keyimə və ya ətrafın soyuması varsa — elə həmin gün travmatoloqa müraciət edin.