Dalağın çıxarılması əməliyyatı — onun cırılmasında, bəzi qan xəstəliklərində, şiş və kistalarda aparılır; sonra infeksiyalardan ömürlük qorunma tələb olunur.
Sinonimlər: Dalağın çıxarılması
Splenektomiya dalağın cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Bu orqan qanı süzür, köhnə və zədələnmiş qan hüceyrələrini parçalayır və xüsusilə kapsullu bakteriyalara (pnevmokok, meninqokok, hemofil çöp) qarşı immun müdafiədə iştirak edir. Dalaqsız yaşamaq mümkündür, lakin ağır infeksiyaların riski ömür boyu yüksək qalır.
Göstərişlər
- orqanı saxlamaq mümkün olmayan, davam edən qanaxma ilə müşayiət olunan qarın travmasında dalağın cırılması;
- qan xəstəlikləri: dərman müalicəsi effektsiz olduqda immun trombositopeniya, irsi sferositoz və digər hemolitik anemiyalar, talassemiyanın ayrı-ayrı halları;
- dalağın şişləri, böyük kistaları, abssesi, infarktı;
- qan hüceyrələrinin parçalanması ilə müşayiət olunan ifadəli splenomeqaliya (hipersplenizm).
Əks-göstərişlər
Planlı əməliyyatda — kompensasiya olunmamış yanaşı xəstəliklər, narkozun yüksək riski; təcili qanaxmada isə əməliyyat həyatı xilas etdiyi üçün mütləq əks-göstəriş demək olar ki, yoxdur.
Hazırlıq
Planlı əməliyyatdan əvvəl, bir qayda olaraq ən geci 2 həftə qabaq, pnevmokok, meninqokok və b tipli hemofil infeksiyasına qarşı vaksinasiya aparılır; əməliyyat təcilidirsə, vaksinlər ondan sonra vurulur. Qan analizləri, koaquloqramma, ultrasəs müayinəsi və ya KT aparılır, trombositlər aşağı olduqda həkim əməliyyatönü korreksiya barədə qərar verir.
Necə aparılır
Ümumi narkoz altında. Planlı müdaxilələr daha çox bir neçə deşik vasitəsilə laparoskopik icra olunur; travmada və ya çox böyük dalaqda açıq giriş seçilir. Cərrah dalaq damarlarını bağlayır və orqanı çıxarır, bəzən əlavə dalaq paycıqlarının olub-olmadığını yoxlayır. Kiçik zədələnmələrdə son illərdə dalağı və ya onun bir hissəsini saxlamağa çalışırlar.
Mümkün ağırlaşmalar
- qanaxma, mədəaltı vəzi quyruğunun zədələnməsi, diafraqmaaltı absses, qapı venasının trombozu;
- əməliyyatdan sonra trombositlərin müvəqqəti artması;
- uzaq dövrdə — fulminant postsplenektomik infeksiya: nadir, lakin sürətlə inkişaf edən və həyat üçün təhlükəli vəziyyət.
Dalağı olmayan xəstə həkimləri öz vəziyyəti barədə xəbərdar etməli, revaksinasiya qrafikinə əməl etməli və hər il qripə qarşı peyvənd olunmalıdır. Qızdırma, üşütmə, kəskin halsızlıq, xüsusən səpgi və ya şüurun dolaşıqlığı ilə birlikdə olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın — ləngimək təhlükəlidir.
Əlaqəli terminlər
- İmmun trombositopeniya
- Hemolitik anemiya
- Oraqvari hüceyrəli anemiya
- Talassemiya
- Vaksinasiya
- Meningokokk infeksiyası
- Sepsis
- Laparoskopiya
