Əzələni sümüklə birləşdirən və əzələ yığılmasının gücünü sümüyə ötürən sıx lifli struktur.
Vətər əzələnin davamıdır və əzələ onun vasitəsilə sümüyə bərkiyir. Vətərlər sayəsində əzələnin yığılması oynağın hərəkətinə çevrilir. Bədəndə ən iri və möhkəm vətər baldır və kambalaşəkilli əzələləri daban sümüyü ilə birləşdirən Axilles vətəridir.
Quruluşu və funksiyası
- əsasını paralel düzülmüş I tip kollagen dəstələri təşkil edir — bu, vətəri dartılmaya qarşı çox möhkəm, lakin az uzanan edir;
- vətər hüceyrələri (tenositlər) azdır, qanla təchizat zəifdir, buna görə vətər yüklərə yavaş uyğunlaşır və aylarla yavaş sağalır;
- bəzi vətərlər (məsələn, barmaqların bükücüləri, bisepsin uzun başı) sinovial qınlardan keçir və orada yağlayıcı maye üzərində sürüşür;
- vətərin sümüyə birləşdiyi yer entez adlanır;
- vətərlər elastik enerjini toplayır və geri qaytarır — bu, yerişi, qaçışı və tullanmanı asanlaşdırır.
Vətəri bağdan ayırmaq lazımdır: bağ sümüyü sümüklə, vətər isə əzələni sümüklə birləşdirir.
Klinik əhəmiyyəti
Vətərlər yükün kəskin artmasına həssasdır: yük toxumanın bərpa imkanını üstələyərsə, həddindən artıq yüklənmə zədəsi inkişaf edir. Yaşla vətərlər elastikliyini itirir. Onların vəziyyətinə şəkərli diabet, piylənmə, ftorxinolonların qəbulu və təkrar qlükokortikoid inyeksiyaları təsir edir. Qiymətləndirmə üçün ultrasəs müayinəsi (o cümlədən dinamik) və MRT istifadə olunur.
Hansı xəstəliklərlə bağlıdır
- tendinopatiya və tendinit — həddindən artıq yükdən vətərdə ağrı və quruluş pozğunluğu (Axilles vətəri, diz qapağı bağı, «tennisçi dirsəyi»);
- tendovaginit — vətər qınının iltihabı, məsələn, de Kerven xəstəliyi, «çıqqıldayan barmaq»;
- vətərin cırılması — qismən və ya tam, o cümlədən çiynin rotator manjetinin cırılması;
- entezit — spondiloartritlərdə və psoriatik artritdə birləşmə yerinin iltihabı;
- çiynin kalsifikasiyaedici tendiniti, ailəvi hiperxolesterinemiyada vətər ksantomaları.
Vətər problemlərinin əksəriyyətində müalicənin əsası uzun müddətli istirahət deyil, dozalanmış müalicəvi yükdür.
Bu mövzuda məqalələr
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
