Ekstrakorporal membran oksigenasiyası

Ekstrakorporal membran oksigenasiyası (EKMO) həyatı dəstəkləyən yüksək texnologiyalı üsuldur; o, insanın öz ağciyərləri və ya ürəyi süni ventilyasiya və qan dövranını dəstəkləyən dərmanlar daxil olmaqla maksimal adi terapiyaya baxmayaraq öhdəsindən gəlmədikdə tətbiq olunur. EKMO xəstəliyi müalicə etmir, orqanın bərpası, transplantasiya və ya uzunmüddətli cihazın qoyulması üçün «vaxt qazandırır». Yalnız təcrübəli komandası olan ixtisaslaşmış mərkəzlərdə aparılır.

Göstərişlər

• Veno-venoz EKMO (ağciyərlərin dəstəyi): optimal süni ventilyasiya və qarın üstə vəziyyətə baxmayaraq qanda oksigenin kritik dərəcədə aşağı qaldığı ağır kəskin respirator distress sindromu, o cümlədən virus mənşəli pnevmoniyada; ağır hiperkapniya.
• Veno-arterial EKMO (ürəyin və ağciyərlərin dəstəyi): geniş infarkt və ya fulminant miokardit zamanı kardiogen şok, ağciyər arteriyasının massiv tromboemboliyası, ürək əməliyyatından sonra süni qan dövranı aparatından ayırmağın mümkün olmaması, bəzi mərkəzlərdə — reanimasiyaya cavab verməyən ürək dayanması (EKMO-reanimasiya).

Əks-göstərişlər

Qərar fərdi qaydada qəbul edilir. Maneə ola bilər: beynin geri dönməz zədələnməsi, yayılmış sağalmaz xərçəng, ağır qanaxmalar və ya antikoaqulyantların tətbiqinin mümkün olmaması, yüksək təzyiqlə çox uzun sürən əvvəlki süni ventilyasiya, bərpa və ya transplantasiya perspektivinin olmaması.

Necə aparılır

USM nəzarəti altında iri venalara (veno-arterial variantda həm də arteriyaya), daha çox qasıq və ya boyun nahiyəsində, qalın kanyulalar yerləşdirilir. Nasos qanı oksigenatordan — membranlı «süni ağciyər»dən keçirir, burada qan oksigenlə doyur və karbon qazından azad olur, sonra orqanizmə qaytarılır. Konturda tromb yaranmaması üçün antikoaqulyantlar yeridilir. Pasiyent intensiv terapiya şöbəsində daimi sedasiya altında, bəzi hallarda isə şüuru açıq halda olur; süni ventilyasiya qoruyucu rejimə keçirilir. Dəstək bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər davam edir, sonra tədricən azaldılır və kanyulalar çıxarılır.

Mümkün ağırlaşmalar

• antikoaqulyantlar və qanın konturla təması səbəbindən qanaxmalar, o cümlədən kəllədaxili;
• insult daxil olmaqla trombozlar və tromboemboliyalar;
• kanyulyasiya yerlərində infeksiyalar;
• bud arteriyasının kanyulyasiyasında ayağın işemiyası;
• qan hüceyrələrinin zədələnməsi, böyrək çatışmazlığı;
• konturun texniki nasazlıqları.

EKMO başqa şansı demək olar ki, olmayan pasiyentlərin bir hissəsini xilas edir, lakin risklər əhəmiyyətlidir. Göstərişləri həmişə multidissiplinar komanda pasiyentin yaxınları ilə müzakirə edir.