Diz oynağının endoprotezləşdirilməsi

Diz oynağının endoprotezləşdirilməsi — zədələnmiş qığırdağın və bud, qamış sümüklərinin bir hissəsinin çıxarılaraq möhkəm polietilen araqatı olan metal komponentlərlə əvəz edildiyi cərrahi müdaxilədir. Protez bütün oynağı (total endoprotezləşdirmə) və ya onun bir şöbəsini (birkondilli) əvəz edə bilər. Bu, ortopediyada ən effektiv əməliyyatlardan biridir: xəstələrin əksəriyyətində ağrı xeyli azalır, yeriş yaxşılaşır.

Göstərişlər

• qonartrozun (diz oynağının osteoartritinin) son mərhələləri;
• revmatoid və digər iltihabi artritlərdə oynağın dağılması;
• travmadan sonrakı artroz, osteonekroz, ifadəli deformasiyalar.

Qərar tam dəyərli konservativ müalicəyə (çəkinin azaldılması, müalicəvi bədən tərbiyəsi, ağrıkəsicilər) baxmayaraq güclü ağrı və hərəkət məhdudluğu qaldıqda və həyat keyfiyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə pisləşdirdikdə verilir.

Əks-göstərişlər

Oynaqda və ya orqanizmdə aktiv infeksiya, ürək və ağciyərlərin ağır dekompensasiya olunmuş xəstəlikləri, ayaqda qan dövranının ifadəli pozulmaları. Piylənmə və şəkərli diabet mütləq qadağa deyil, lakin riskləri artırır və hazırlıq tələb edir.

Hazırlıq

Müayinə: qan və sidik analizləri, EKQ, diz oynaqlarının rentgenoqrafiyası, terapevt və anestezioloq məsləhəti. İnfeksiya ocaqları (o cümlədən dişlər) sağaldılmalı, mümkünsə çəki azaldılmalı, siqaret tərk edilməli, bəzi dərmanların, xüsusən antikoaqulyantların dayandırılması və ya əvəzlənməsi həkimlə razılaşdırılmalıdır.

Necə aparılır

Əməliyyat spinal və ya ümumi anesteziya altında təxminən 1–2 saat çəkir. Cərrah sümüklərin oynaq uclarını işləyir, əvvəlcə sınaq, sonra daimi komponentləri yerləşdirir və onları sümük sementi ilə və ya sementsiz bərkidir. Dayaqla yeriməyə adətən artıq növbəti gün başlanılır.

Mümkün ağırlaşmalar və bərpa

• dərin venaların trombozu və ağciyər arteriyasının tromboemboliyası — profilaktika üçün antikoaqulyantlar və erkən aktivləşmə təyin edilir;
• protezin infeksiyası, qanaxma, oynağın bərkliyi;
• zaman keçdikcə — komponentlərin aşınması və laxlaması, təkrar əməliyyat tələb edə bilər.

Açılma və bud əzələlərinin gücü üçün çalışmalarla reabilitasiya bir neçə ay davam edir. Evə yazıldıqdan sonra baldırda şiş və ağrı, temperaturun yüksəlməsi, yarada qızartı və ya axıntı olarsa təcili həkimə müraciət edin; qəfil təngnəfəslik və döş ağrısı olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.