Kimyəvi yanıq turşular, qələvilər, məişət təmizləyiciləri, sement, ağardıcılar və digər aktiv maddələrin dəriyə təsirindən yaranır. Maddə dəri ilə təmasda qaldıqca zədə dərinləşir, ona görə ən vacib addım — maddəni dərhal kənarlaşdırmaq və bol su ilə uzun müddət yumaqdır.
Əlamətlər
- Təmas yerində yanğı, ağrı
- Qızartı, qabarcıqlar, dərinin ağarması və ya qaralması
- Bəzi maddələrdə ağrı gec başlayır
- Buxar və tozun tənəffüsündə öskürək, nəfəs darlığı
Nə etməli
-
Özünüzü qoruyun
Əlcək taxın, maddəyə toxunmayın. Otağı havalandırın.
-
Quru maddəni silkələyin
Toz şəklində maddəni su ilə yumazdan əvvəl dəridən ehtiyatla silkələyin və ya fırça ilə təmizləyin.
-
Çirklənmiş paltarı və bəzəkləri çıxarın
Maddə hopmuş paltarı, saatı, üzükləri çıxarın. Paltarı başdan keçirmək lazımdırsa, kəsin.
-
Bol su ilə yuyun
Zədələnmiş yeri ən azı 20 dəqiqə bol, sərin axar su ilə yuyun. Su maddəni dəridən aparmalıdır — onu sağlam dəriyə axıtmayın.
-
Örtün və həkimə müraciət edin
Yuyulduqdan sonra yanığı təmiz, quru sarğı ilə örtün. Maddənin qablaşdırmasını götürün və həkimə müraciət edin.
Nə etmək olmaz
- Turşunu qələvi ilə və ya əksinə «neytrallaşdırmağa» çalışmayın — istilik ayrılır və yanıq dərinləşir
- Maddəni dəridən quru parça ilə ovuşdurub silməyin
- Yanığa yağ, məlhəm və xalq vasitələri sürtməyin
- Qabarcıqları deşməyin
- Əlcəksiz kömək etməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin, əgər:
- yanıq geniş sahəni, üzü, gözləri, əlləri, cinsiyyət orqanlarını tutur;
- maddə gözə düşüb;
- maddə udulub və ya buxarı tənəffüs edilib, öskürək, nəfəs darlığı var;
- zərərçəkəndə zəiflik, başgicəllənmə, huşun pozulması var.
Uşaqlarda
Uşaqlarda kimyəvi yanıqlar tez-tez məişət vasitələri — qabyuyan kapsullar, kanalizasiya təmizləyiciləri, ağardıcılar ilə olur. Eyni qaydada bol su ilə yuyun və həkimə müraciət edin. Uşaq maddəni udubsa — «Uşaqda zəhərlənmə» bölməsinə baxın və 103-ə zəng edin.
Tez-tez verilən suallar
Yaş sement və beton qələvi xüsusiyyətlidir və dəri ilə uzun təmasda, xüsusən ayaqqabı və əlcək içində, dərin yanıq yarada bilər. Sementi dəridən silkələyin və yeri bol su ilə yuyun.
