Donvurma — soyuğun təsirindən toxumaların donması və zədələnməsidir. Ən çox barmaqlar, ayaq barmaqları, burun, qulaqlar və yanaqlar zədələnir. Düzgün isitmə zədənin həcmini azaldır, səhv hərəkətlər — ovuşdurma, qarla silmə, yenidən donma — onu ağırlaşdırır.
Əlamətlər
- Dərinin solğunlaşması, ağ və ya boz-sarı ləkələr
- Soyuqluq, keyimə, həssaslığın itməsi
- Dərinin bərkiməsi, «mum kimi» görünüşü
- İsindikdən sonra — qızartı, şişkinlik, ağrı, qabarcıqlar
Nə etməli
-
İsti yerə keçirin
Zərərçəkəni isti otağa aparın. Donmuş ayaqla mümkün qədər yeriməyin.
-
Sıx paltarı və bəzəkləri çıxarın
Yaş, sıx ayaqqabı, əlcək, üzükləri ehtiyatla çıxarın.
-
İlıq su ilə isidin
Yenidən donma təhlükəsi yoxdursa, zədələnmiş hissəni ilıq suya — bədən temperaturuna yaxın, əl ilə rahat dözülən — salın. İsinmə ağrılı ola bilər.
-
Quru sarğı qoyun
İsindikdən sonra yeri ehtiyatla qurudun, barmaqların arasına steril sarğı qoyun, sərbəst örtün.
-
Ümumi isinmə və içki
Zərərçəkəni örtün, huşundadırsa, ilıq içki verin. Hipotermiya əlamətlərinə diqqət edin.
-
Həkimə müraciət edin
Qabarcıqlar, dərinin rənginin dəyişməsi, həssaslığın bərpa olunmaması həkim müayinəsi tələb edir.
Nə etmək olmaz
- Donmuş yeri qarla və ya əllə ovuşdurmayın
- Yenidən donma təhlükəsi varsa, isitməyə başlamayın
- Qızdırıcı, od, isti su ilə tez isitməyin — həssaslıq olmadığı üçün yanıq almaq asandır
- Qabarcıqları deşməyin
- Alkoqol verməyin, siqaret çəkməyə imkan verməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin və ya təcili həkimə müraciət edin, əgər:
- dəri bərk, ağ və ya boz-göy rəngdədir, həssaslıq yoxdur;
- isindikdən sonra qanlı qabarcıqlar, qaralma yaranıb;
- donvurma ilə yanaşı hipotermiya əlamətləri var — çaşqınlıq, yuxululuq.
Uşaqlarda
Uşaqlar oyuna qapılıb soyuğu gec hiss edirlər. Qış gəzintisindən sonra uşağın barmaqlarını, qulaqlarını, burnunu yoxlayın. Donvurma şübhəsində eyni qaydada ilıq su ilə isidin və pediatra müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Xeyr. Bu, həm soyumanı artırır, həm də dərini cızır, infeksiya riskini yüksəldir.
