Boruları “yumaq” nə deməkdir: müayinə ilə müalicəni ayırd edin

HSG-də uşaqlıq boşluğuna kontrast verilərək rentgen görüntüləri çəkilir. Müəyyən ultrasəs üsullarında mayenin və ya kontrastın keçməsi səs dalğaları ilə qiymətləndirilir. Seçilmiş hallarda laparoskopiya zamanı da məlumat alına bilər. Hansının uyğun olduğu klinik tarixçədən və araşdırılan sualdan asılıdır.

Adi çanaq ultrasəsi bu xüsusi qiymətləndirmələrin tam əvəzi deyil. Eyni zamanda bir görüntüdə keçməmə ehtimalı qəti, daimi tıxanıqlıq hökmü olmaya bilər. Görüntünün keyfiyyəti və prosedur zamanı spazm kimi amillər şərhə təsir edə bilər; nəticəni mütəxəssis qiymətləndirir.

Maye keçidindən sonra hamiləlik ehtimalına təsir seçilmiş vəziyyətlərdə müzakirə oluna bilər. Lakin bu, bütün yapışıqlıqların aradan qalxması və borunun tam normal işləməsi zəmanəti deyil. Proseduru hər cütlük üçün qəti müalicə kimi təqdim etmək düzgün olmaz.

Həkimdən müayinənin nəticəsinin digər məlumatlarla necə birləşdiriləcəyini soruşun. Yumurtlama və sperma amili də qiymətləndirilməlidir. Boruda problem görünməsi bütün çətinliyin yalnız bundan yarandığını təsdiqləmir; bütün plan nəzərdən keçirilir.

Hamiləlik ehtimalı və aktiv çanaq infeksiyası barədə məlumat verin. Bu vəziyyətlərdə prosedur aparılması uyğun olmaya bilər. HSG-də kontrast allergiyası, dərmanlar və əvvəlki infeksiyalar da əhəmiyyətlidir. Müayinənin dövrə uyğun vaxtını və qorunma qaydasını klinikadan alın.

Ağrının idarəsi, antibiotik ehtiyacı və sonrakı fəaliyyət göstərişi fərdi seçilir. Profilaktik preparatı özbaşına başlamaq lazım deyil. Prosedur sonrası yüngül sancı ola bilər; güclü artan ağrı, hərarət və ya pis qoxulu ifrazatda komanda ilə gecikmədən əlaqə saxlayın.

“Bu, diaqnostik müayinədir, yoxsa müdaxilə?”, “Maneə görünsə onu hansı məlumatla təsdiqləyəcəyik?” və “Nəticə müalicə seçimini necə dəyişəcək?” suallarını verin. Eyni prosedurun səbəbsiz təkrarı yerinə əvvəlki görüntüləri göstərmək daha faydalı ola bilər.

Qəbula əvvəlki boru əməliyyatları, infeksiyalar və uşaqlıqdankənar hamiləlik barədə sənədləri gətirin. Gələcək hamiləlik baş verəndə həkimə bu tarixçəni bildirin. “Yuyulub, deməli bütün risk bitib” düşüncəsi ilə nəzarəti dayandırmayın.

Boru haqqında cavabda maneənin ehtimal olunan yeri və müayinənin məhdudiyyəti qeyd edilə bilər. Həkimdən bunun qəti nəticə, yoxsa dəqiqləşdirmə tələb edən ehtimal olduğunu soruşun. Təkrar və ya başqa üsul məhz həmin sualı cavablandırmalıdır.

“Yuma” müalicəsi təklif edilərsə, üsulun adını, məqsədini və gözlənilən faydanı dəqiqləşdirin. Keçiricilik məlumatı ilə hamiləliyə zəmanət eyni şey deyil. Əvvəlki infeksiya və əməliyyat tarixçəsi də söhbətin bir hissəsi olmalıdır.

Cütlüyün digər nəticələri hazır deyilsə, bütün qərarı yalnız boru tapıntısına bağlamayın. Müayinə, mümkün müdaxilə və sonrakı seçimlər arasında əlaqənin izahını istəyin. Bu, alternativlərin hansı məntiqlə seçildiyini anlamağa kömək edir.

Hysterosalpingografiya (HSG) rentgen kabinetində aparılır və qısa müddət çəkir. Prosedurun mərhələləri təxminən belədir:

1. Vəziyyət. Ginekoloji müayinə vəziyyətində uzanırsınız, güzgü ilə uşaqlıq boynu görünür və təmizlənir.
2. Kateter. Uşaqlıq boynundan nazik kateter yerləşdirilir.
3. Kontrast. Kateterlə uşaqlıq boşluğuna kontrast maddə yeridilir; bu zaman çanaqda sancı hiss oluna bilər.
4. Görüntülər. Kontrastın uşaqlıq boşluğunu doldurması və borulardan keçməsi rentgen şəkilləri ilə izlənir.
5. Yekun. Kateter çıxarılır, bir qədər istirahətdən sonra gündəlik işə qayıtmaq mümkün olur.

Ağrıkəsici ehtiyacı və müşayiətçi ilə gəlmək qaydası barədə əvvəlcədən soruşun.

HSG uşaqlıq boşluğunun formasını və boruların daxili konturunu göstərir. Hesabatda aşağıdakılar təsvir oluna bilər:

• borunun bir və ya hər iki tərəfdə kontrastı keçirməməsi;
• borunun uzaq hissəsində genişlənmə (hidrosalpinks adlanan vəziyyət);
• uşaqlıq boşluğunda polip, yapışıqlıq və ya forma anomaliyası şübhəsi;
• kontrastın boru boyunca normal keçib çanaq boşluğuna yayılması.

Bəzən uşaqlıq boynu və ya boru girişində keçici spazm səbəbindən kontrast keçməyə bilər və bu, həmişə həqiqi maneə demək deyil. Buna görə “bağlıdır” cavabı gələndə həkim klinik məlumata əsasən təkrar və ya əlavə müayinə təklif edə bilər.

Kontrast maddədə adətən yod olur. Yoda və ya əvvəlki kontrast maddələrə allergiyanız, həmçinin qalxanabənzər vəz xəstəliyiniz varsa, prosedurdan əvvəl bunu bildirin ki, həkim risk və alternativi qiymətləndirsin.

Boru faktoru sonsuzluğun yalnız bir səbəbidir və onun nə qədər əhəmiyyətli olduğu hər cütlükdə fərqlidir. Qadının yaşı, yumurtalıq ehtiyatı, sperma göstəriciləri və cinsi əlaqənin tezliyi birlikdə qiymətləndirilir.

Əgər boruların hər ikisi bağlıdırsa, təbii yolla hamiləlik ehtimalı çox aşağıdır və həkim bəzi hallarda boru problemini ayrıca cərrahi və ya yardımçı reproduktiv üsulla həll etməyi müzakirə edə bilər. Bir borunun açıq olduğu hallarda isə yenə təbii hamiləlik mümkündür. Hansı yolun sizin üçün daha məqsədəuyğun olduğu yaş, müddət və əlavə amillərdən asılıdır; tələsik qərar vermək əvəzinə müxtəlif seçimlərin üstünlük və məhdudiyyətini soruşun.

Laparoskopiya qarın divarında kiçik kəsiklər vasitəsilə kameranın yerləşdirildiyi cərrahi müayinədir. Boruların xarici görünüşünə, yapışıqlıqlara və endometrioz ocaqlarına birbaşa baxmağa, bəzən isə eyni əməliyyat zamanı boruların keçiriciliyini boyaq maddə ilə yoxlamağa imkan verir.

Bu üsul anesteziya tələb etdiyi üçün adətən ilk seçim deyil. Başqa müayinələr boru, endometrioz və ya yapışıqlıq şübhəsi yaratdıqda, yaxud şikayətlər (çanaq ağrısı) davam etdikdə müzakirə olunur. Əməliyyatdan əvvəl riskləri, bərpa müddətini və hansı tapıntı çıxarsa nə ediləcəyini həkimlə danışın.

Hidrosalpinks borunun uc hissəsinin tutulması və daxilində maye yığılmasıdır. Bu vəziyyət çox vaxt əvvəlki infeksiya və ya endometriozla əlaqəli olur. Maye uşaqlığa axıb embrionun yerləşməsinə mane ola bildiyi üçün yardımçı reproduktiv müalicədən əvvəl bu məsələ ayrıca qiymətləndirilir.

Bəzən zədələnmiş borunun cərrahi yolla çıxarılması və ya bağlanması müzakirə edilir. Bu qərar yaşdan, yumurtalıq ehtiyatından, əvvəlki əməliyyatlardan və qadının istəyindən asılıdır. Seçimlərin üstünlüyünü və məhdudiyyətini, həmçinin gələcək hamiləliyə təsirini aydın şəkildə soruşun; “tələsmək lazımdır” təzyiqi ilə qərar verməyin.

Boru zədələnməsi olan qadında hamiləlik uşaqlıqdankənar yerləşə bilər; buna uşaqlıqdankənar hamiləlik deyilir. Əvvəlki çanaq infeksiyası, boru əməliyyatı və ya endometrioz varsa, bu risk daha çox nəzərə alınır.

Boruların vəziyyəti hamiləlik planında yalnız bir amildir. Həkim nəticəni sperma analizi, yumurtlama və yaşla birlikdə qiymətləndirərək sonrakı addımı seçir.

HSG-dən sonra bir neçə saat və ya gün yüngül qarın ağrısı, aybaşı ağrısına bənzər sancı və az miqdarda ləkələnmə ola bilər. Kontrast maddə bir qədər ifrazat kimi də xaric oluna bilər.

Bu əlamətlər infeksiya və ya allergik reaksiyaya işarə edə bilər. Rentgen şüalanmasının miqdarı çox azdır, lakin hamiləlik ehtimalı olduqda prosedur planlaşdırılmamalıdır.

Ağrının dərəcəsi boruların vəziyyətini göstərmir; bu, daha çox ağrı həssaslığı və spazmla əlaqəlidir.