Vinirlər dişin ön səthinə bərkidilən nazik örtüklərdir. Məqalədə onların nədən hazırlandığı, hansı vəzifələri həll etdiyi və qoyulmanın necə keçdiyi izah olunur.
Estetik restavrasiya dişlərin təbii formasının, onların rəng strukturunun, şəffaflığının və digər optik və fiziki xassələrinin bərpasına əsaslanır. Yəni materiallar təkcə qismən itirilmiş dişlərin formasını yenidən yaratmağa deyil, həm də mövcud dişlərin rəngini, formasını və vəziyyətini dəyişməyə, diş cərgəsinin qüsurlarını korreksiya edib gizlətməyə imkan verir. Bu zaman dişlər, bir qayda olaraq, canlı qalır, öz təbii strukturunu və xassələrini saxlayır, ağız boşluğunun fizioloji proseslərində iştirak etməkdə davam edir.
Estetik restavrasiyaya aiddir: keramik inleylər, vinirlər, metalsız qapaqlar.
Yuxarıda sadalananların hamısından xüsusi diqqəti keramik vinirlərə ayırmaq istərdik. Bu restavrasiya növü ilə protezləmə zamanı dişin yalnız xarici səthdən çox qənaətli preparasiyası aparılır.
Vinir – dişlərin ön səthini örtən 0,5-0,7 mm qalınlığında nazik farfor üzlükdür. Farfor vinirlər müasir stomatologiyanın ən son nailiyyətlərindən biridir. Onlar dişlərin xarici görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunur.
Farfor vinirlərin üstünlükləri
Vinirlər digər stomatoloji restavrasiya növləri ilə müqayisədə iki əsas üstünlüyə malikdir:
Farfor vinirlər dişə təbii görünüş verir. Yaxın vaxtlara qədər bərpa edilən dişlərin xarici görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün stomatoloqların istifadə etdiyi bütün materiallar qeyri-şəffaf və ya yarımşəffaf idi. Bu o deməkdir ki, işıq belə materialların səthinə düşərək dərinliyə nüfuz etmədən dərhal onların səthindən əks olunurdu, bu isə təbii dişlərlə tam oxşarlığa nail olmağa imkan vermirdi. Farfor vinirlər şəffafdır və bu, onların bütün digər materiallarla müqayisədə əsas üstünlüyüdür.
Farfor hamar və tamamilə keçirməyən keramik şüşəvari materialdır, buna görə də onun səthində nə ləkələr, nə də rəngsizləşmə olacaq.
Vinir növləri və seçim
Vinirlər hazırlandığı materiala görə əsasən iki qrupa bölünür. Seçim dişin vəziyyətindən, estetik gözləntidən və həkimin tövsiyəsindən asılıdır:
| Göstərici | Farfor (keramik) vinir | Kompozit vinir |
|---|---|---|
| Hazırlanma qaydası | Diş texniki laboratoriyasında hazırlanır | Həkim tərəfindən birbaşa kabinetdə formalaşdırılır |
| Görünüş | Təbii dişə çox yaxın şəffaflıq və parlaqlıq | Yaxşı görünüş, lakin zamanla parlaqlıq azala bilər |
| Rəng sabitliyi | Çox yüksək, ləkələnməyə davamlıdır | Zamanla ləkələnə bilər |
| Müddət | Bir neçə vizit tələb edir | Adətən bir vizitdə |
| Təmir imkanı | Zədələndikdə adətən yenisi hazırlanır | Yerində düzəldilə bilər |
Hansı materialın daha uyğun olduğunu stomatoloq müayinədən sonra müəyyən edir.
Vinirin hazırlanmasına göstərişlər
Rəngi dəyişmiş dişlər:
- köhnə plombların qeyri-qənaətbəxş estetik vəziyyəti;
- depulpasiya olunmuş dişlər; qansızma ilə müşayiət olunan diş travması;
- tetrasiklin, minosiklin dişləri;
- hipoplaziya, flüoroz;
- mineralizasiyanın pozulması;
- emalın çoxsaylı piqmentli çatları.
Destruktiv proseslər nəticəsində dişdə dəyişikliklər:
- III, IV, V sinif diş kariyesi və onların birləşməsi;
- eroziya, emalın nekrozu; paçvari qüsurlar;
- dişin bərk toxumalarının patoloji şaquli aşınması;
- diş travması, dişin formasının, vəziyyətinin dəyişməsi, forma anomaliyası;
- diastemalar, tremalar (dişlərarası aralıqlar);
- dişin qövsdən kənar vəziyyəti; parodont xəstəlikləri, travmalar zamanı dişlərin yerindən tərpənməsi.
Farfor vinirlərin hazırlanma mərhələləri
- Birinci mərhələ – dişin flüor və yağlı maddələr saxlamayan vasitələrdən istifadə edilməklə ərpdən təmizlənməsidir.
- İkinci mərhələ – materialın lazımi çalarının seçilməsi.
- Üçüncü mərhələ – preparasiya aparılır. Dişin ön səthindən təxminən 0,5 mm emal təbəqəsi götürülür, yəni vinir üçün «yataq» hazırlanır.
- Dördüncü mərhələ – qəliblərin alınması. Qəliblər üzərinə qəlib kütləsi çəkilən xüsusi qaşığın köməyi ilə alınır, sonra qaşıq pasta bərkiyənə qədər bir neçə dəqiqə dişlərə sıxılır. Alınmış qəliblərə əsasən diş texniki laboratoriyasında gips model – pasiyentin dişlərinin dəqiq surəti tökülür. Diş texniki viniri hazırlayır, onu gips model üzərində yoxlayır.
- Beşinci mərhələ – preparasiyadan dərhal sonra stomatoloq həkim tərəfindən birbaşa kabinetdə müvəqqəti vinirin hazırlanması.
- Altıncı mərhələ – farfor vinirin quraşdırılması. Stomatoloq həkim farfor viniri pasiyentin dişinə yoxlayır, çatışmazlıqları aradan qaldırır, onu uyğunlaşdırır, dişləmi yoxlayır. Vinir dişə xüsusi sementin köməyi ilə bərkidilir.
Estetik restavrasiyanın digər üsulları
Estetik restavrasiya dişlərin təbii formasını, rəngini, şəffaflığını və digər optik xüsusiyyətlərini bərpa etməyə əsaslanır. Bu üsullar yalnız itirilmiş hissəni bərpa etməyə deyil, həm də mövcud dişlərin rəngini, formasını və vəziyyətini dəyişməyə, diş sırasındakı qüsurları gizlətməyə imkan verir. Dişlər bu zaman çox vaxt canlı qalır və ağız boşluğunun fizioloji proseslərində iştirak etməkdə davam edir.
Estetik restavrasiyaya keramik inleylər, vinirlər və metalsız tac və qapaqlar daxildir. Vinir bu qrupda dişin yalnız ön səthinin nazik emal təbəqəsinin götürülməsini tələb etdiyinə görə qənaətli üsul sayılır. Bununla belə, seçim hər pasiyentdə dişin vəziyyətinə və estetik gözləntiyə görə fərdi müəyyən edilir.
Prosedura necə hazırlaşmaq olar
Vinir quraşdırılmazdan əvvəl ağız boşluğunun sağlam olması vacibdir. Hazırlıq mərhələsində aşağıdakılar nəzərə alınır:
- stomatoloqla məsləhətləşmə və gözləntilərin ətraflı müzakirəsi;
- kariyesin, diş ətinin iltihabının və digər xəstəliklərin müalicəsi;
- peşəkar gigiyena, yəni diş daşı və ərpinin təmizlənməsi;
- dişlərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün rentgen müayinəsi;
- gecə dişləri sıxma və qıcırtma vərdişi (bruksizm) olduqda bu barədə həkimə məlumat vermək;
- çaların seçilməsi üçün təbii işıqda baxış və lazım olduqda gələcək görünüşün modelləşdirilməsi.
Müalicə planı və gözlənilən nəticələr əvvəlcədən pasiyentə izah olunmalı, razılıq sənədi imzalanmalıdır.
Farfor vinirlərə qulluq
Gigiyena qaydalarına və stomatoloq tərəfindən dövri baxışlara riayət edildikdə vinir uzun illər xidmət edə bilər. Vinirlərin xidmət müddəti onlara düzgün qulluqdan asılıdır.
Farfor vinirli dişləri hər gün diş fırçası və diş sapı ilə diqqətlə təmizləmək lazımdır. Gigiyena qaydalarına riayət diş ərpinin toplanmasını, kariyesin yaranma riskini minimuma endirir. Vinirlər, əlbəttə, kariyesə məruz qalmır, lakin kariyes dişin vinirlə örtülməyən hissələrində yarana bilər.
Farfor vinirlər dişin xarici görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün nəzərdə tutulub və əhəmiyyətli yüklərə və ya güc təsirlərinə müqavimət göstərə bilmir. Həddindən artıq güc təsirlərini istisna etmək üçün dırnaq gəmirmək, dişlə butulka açmaq və s. vərdişlərdən əl çəkmək lazımdır. Bu güc təsirləri vinirin sınmasına və ya yerdəyişməsinə gətirib çıxara bilər.
Gözəl təbəssüm insanın özünə inamını artırır. Mütəxəssisə müraciət edin.
Nəticə və bərpa
Vinir quraşdırıldıqdan sonra bərpa adətən sürətli keçir və xüsusi bərpa dövrü tələb etmir. Ümumi gedişat belə ola bilər:
- Preparasiyadan sonraDişlərdə müvəqqəti həssaslıq ola bilər. Müvəqqəti vinirlər taxılır, çox isti, soyuq və bərk qidalardan çəkinmək lazımdır.
- Quraşdırma günüVinir dişə xüsusi yapışdırıcı ilə bərkidilir. Dişləm yoxlanılır və lazım olduqda düzəldilir. Bir neçə gün ərzində yeni dişə alışmaq prosesi gedir.
- İlk həftələrYeni görünüşə və dişləmə hissinə alışma baş verir. Həkim nəzarət müayinəsi təyin edir.
- Sonrakı illərDövri nəzarət, peşəkar gigiyena və vərdişlərə diqqət vinirlərin xidmət müddətini uzadır.
Əks göstərişlər
Vinir hər pasiyent üçün münasib deyil. Aşağıdakı hallarda həkim bu üsuldan imtina edə və ya əvvəlcə əlavə müalicə təyin edə bilər:
Ehtiyatla yanaşılmalı hallar
- müalicə olunmamış kariyes, diş ətinin və dayaq toxumalarının xəstəlikləri;
- dişlərin böyük hissəsinin itirilməsi, emalın çox az qalması;
- bruksizm (dişlərin gecə sıxılması və ya qıcırdılması) və ya düzgün olmayan dişləm;
- dişləri gəmirmək, bərk əşyaları dişləmək vərdişləri;
- pis gigiyena və siqaretdən çox istifadə;
- yaş məhdudiyyəti, böyümə dövründəki yeniyetmələr;
- materiallara allergiya.
Mümkün ağırlaşmalar
Vinirlər düzgün göstərişlə və təcrübəli həkim tərəfindən quraşdırıldıqda uzun müddət xidmət edir. Buna baxmayaraq, bəzi problemlər ola bilər:
- dişlərin müvəqqəti həssaslığı, xüsusilə soyuq və isti qidaya;
- vinirin çatlaması, qopması və ya sınması, xüsusilə güclü yük zamanı;
- vinirin kənarında diş ətinin qıcıqlanması və ya kariyesin yaranması;
- rəng uyğunsuzluğu və ya estetik narazılıq;
- nadir hallarda diş sinirinin zədələnməsi və kanal müalicəsinə ehtiyac.
Bu risklər düzgün planlaşdırma, ağız gigiyenası və həkim nəzarəti ilə xeyli azalır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Vinir quraşdırıldıqdan sonra aşağıdakı hallarda stomatoloqa müraciət etmək lazımdır:
Həkimə müraciət edin
- vinir qopubsa, çatlayıbsa və ya sınıbsa;
- dişlərdə güclü və davamlı ağrı və ya həssaslıq yaranıbsa;
- diş ətində qanaxma, qızartı və şişkinlik müşahidə olunursa;
- dişləmə zamanı narahatlıq və ya çənə oynağında ağrı varsa;
- vinirin kənarında rəng dəyişikliyi və ya çirklənmə görünürsə.
Vinirləri özbaşına düzəltməyə cəhd etməyin, çünki bu, dişə zərər verə bilər.
Tez-tez Verilən Suallar
Vinir üçün dişin yalnız xarici səthindən çox nazik emal təbəqəsi götürülür. Diş canlı qalır. Bununla belə, preparasiya geri dönməyən prosesdir, buna görə qərar ehtiyatla verilməlidir.
Xidmət müddəti gigiyenadan, vərdişlərdən və həkim nəzarətindən asılıdır. Düzgün qulluq edildikdə vinir uzun illər xidmət edə bilər.
Farfor vinirin rəngi dəyişmir. Ağartma dişin təbii hissəsinə təsir edir, buna görə ağartmanı vinir quraşdırılmazdan əvvəl həkimlə planlaşdırmaq lazımdır.
Prosedur yerli anesteziya altında aparılır və ağrısızdır. Bəzən sonra dişlərdə qısa müddətli həssaslıq olur.
Adi qidanı yemək mümkündür, lakin çox bərk əşyaları dişləməkdən, dırnaq gəmirməkdən və dişlə butulka açmaqdan çəkinmək lazımdır, çünki vinir güclü yüklərə davam gətirmir.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.
Şərh yazın
Şərh yazmaq üçün telefon nömrənizi təsdiqləyin.
Nömrənizə birdəfəlik SMS kodu göndəriləcək. Parol lazım deyil, şəxsi kabinetiniz avtomatik yaradılır.
Nömrəni təsdiqlə