Süd vəzisindən iynə ilə nümunə: aspirasiya ilə biopsiya niyə fərqlənir?

Mayeli kistanın boşaldılması bəzi pasiyentlərdə ağrını azalda bilər. Hüceyrə nümunəsinin sitoloji müayinəsi də müəyyən suallara cavab verir. Lakin hüceyrələrin görünüşü ilə toxumanın bütöv quruluşu eyni məlumat deyil. Şübhəli bərk düyünün qiymətləndirilməsi üçün həkim toxuma biopsiyasına üstünlük verə bilər. Hər “punksiya” nəticəsi xərçəngi tam istisna edən sənəd sayılmır.

Hansı üsulun seçilməsi tapıntının xarakterindən, yerindən və görüntülənmə imkanından asılıdır.

Seçimin səbəbini soruşmaq hüququnuz var; yaxşı izah olunan plan həm narahatlığı, həm də lazımsız təkrar müdaxilələri azaldır.

Kiçik toxuma parçaları patoloji laboratoriyada araşdırılır. Bu üsul dəyişikliklərin quruluşunu qiymətləndirməyə imkan verir. Zərurət olduqda əlavə toxuma markerləri də yoxlanır. Biopsiya düyünü bütövlükdə çıxaran əməliyyat deyil. Nümunənin doğru sahədən götürülməsi üçün USM, mammoqrafiya və ya MRT nəzarəti seçilə bilər. Hər törəmə bütün görüntüləmə üsullarında eyni dərəcədə görünmür.

Qan durulducular, qida əlavələri, allergiyalar və əvvəlki qanaxma problemləri haqqında məlumat verin. Dərmanları özbaşına dayandırmayın; dəyişiklik olarsa onu dərmanı təyin edən həkimlə əlaqələndirmək lazım gələ bilər. Yerli keyitmə və prosedurdan sonrakı sarğı barədə göstəriş alın. Sedasiya nəzərdə tutulursa müşayiət məsələsi əvvəlcədən həll edilməlidir.

1. Hazırlıq söhbəti. Allergiyalar, qanaxma meyli və qəbul etdiyiniz dərmanlar soruşulur.
2. Mövqe. Tapıntıya görə uzanmış və ya oturmuş vəziyyət seçilir.
3. Yerli keyitmə. Dəri və dərialtı sahə keyidilir.
4. Nümunə götürülməsi. Görüntü nəzarəti ilə iynə hədəfə yönəldilir, bir neçə nümunə alına bilər.
5. Sıxma və sarğı. Qanaxmanın qarşısını almaq üçün müəyyən müddət təzyiq göstərilir.
6. Nümunənin göndərilməsi. Material patologiya laboratoriyasına ötürülür.

Patoloji cavabın görüntüdəki şübhəli sahəni izah etməsi vacibdir. Uyğunsuzluq varsa təkrar nümunə və ya cərrahi qiymətləndirmə lazım ola bilər. “Nümunə azdır” cavabı normal nəticə ilə eyni deyil. Eyni zamanda hər xoşxassəli düyünün əməliyyatı da tələb olunmur. Qərar bütün məlumatın uyğunluğuna və konkret diaqnoza əsaslanır.

Məsələn, radioloq şübhəli bərk sahədən nümunə götürülməsini istəyib, laboratoriyaya isə çox az hüceyrə çatıbsa “bədxassəli hüceyrə görünmədi” cümləsi bütün sualı bağlamaya bilər. Nümunənin yetərliliyi və tapıntını izah edib-etməməsi vacibdir. Əlavə biopsiya təklifinin səbəbi bu uyğunluq ola bilər. Təkrar müdaxilə ehtiyacını soruşmaq, eyni zamanda əsaslandırılmış tövsiyəni gecikdirməmək lazımdır.

Laborator cavabda dəqiq diaqnoz, qeyri-kafi nümunə və əlavə analiz tələb edən nəticə fərqlənir. Bəzi əlavə toxuma testləri vaxt ala bilər. Gözləmə müddətinin özü diaqnozun ağır olduğunu göstərmir. Cavabı kimin izah edəcəyi və hansı tarixədək əlaqə alınmasa müraciət etməli olduğunuz əvvəlcədən bilinməlidir. Yerli sarğı, duş və ağır fiziki fəaliyyət barədə mərkəzin yazılı göstərişini izləyin; başqa biopsiya növünün təlimatını avtomatik tətbiq etməyin.

İynə biopsiyasından sonra düyünün hələ hiss olunması prosedurun uğursuz olduğunu təkbaşına göstərmir. Məqsəd çox vaxt diaqnostik toxuma almaqdır. Kista aspirasiyasında isə maye boşaldığı üçün ölçü və narahatlıq azala bilər. Bu iki gözləntini əvvəlcədən fərqləndirmək faydalıdır. Nümunə nəticəsi əsasında izləmə və ya çıxarılma ayrıca seçilir. Bəzi biopsiya üsullarında nümunə yerinin sonradan tapılması üçün işarələmə istifadə edilə bilər; sizin prosedurda belə plan varsa onun məqsədini soruşun. Müdaxilə növünü tam adı ilə sənəddə saxlamaq faydalıdır.

İynə yerində həssaslıq, yüngül şişkinlik və göyərmə adi hal sayılır və adətən tədricən azalır. Mərkəzin verdiyi sarğı və fiziki fəaliyyət göstərişlərinə əməl etmək vacibdir.

Cavabda xoşxassəli dəyişikliklər, atipik sahələr, yerində (in situ) və invaziv xəstəliklər fərqləndirilir. Fibroadenoma və fibrokistik dəyişikliklər xoşxassəli tapıntılara aiddir. Atipik hüceyrə dəyişiklikləri isə özlüyündə xərçəng olmasa da, əlavə qiymətləndirmə və bəzən cərrahi çıxarma müzakirəsi tələb edə bilər.

Bədxassəli diaqnoz qoyulduqda patoloq əlavə xüsusiyyətləri də müəyyən edir; bunlar müalicənin seçilməsinə kömək edir. Cavab qeyri-müəyyəndirsə, bu, mütləq pis nəticə demək deyil, daha dəqiq nümunə və ya digər müayinə lazım ola bilər. Terminin mənasını yazılı hesabat əsasında həkimlə birlikdə aydınlaşdırın.

İynənin tapıntıya dəqiq yönəldilməsi üçün görüntüləmə istifadə olunur. USM nəzarəti real vaxtda iynənin hərəkətini göstərir və USM-də görünən düyünlər üçün çox istifadə edilir. Yalnız mammoqrafiyada görünən kiçik sahələr, məsələn mikrokalsifikatlar üçün stereotaktik adlanan mammoqrafik nəzarət seçilə bilər. MRT-də görünən, digər üsullarla aşkar olunmayan tapıntılar üçün isə MRT nəzarətli biopsiya mümkündür.

Bəzi hallarda biopsiya yerində kiçik metal işarə qoyula bilər ki, tapıntı sonradan asan tapılsın. Bu işarə adətən hiss olunmur və MRT-yə uyğun olub-olmadığı haqqında məlumatı sənəddə saxlamaq faydalıdır.

• Hansı üsul seçilib və niyə məhz o?
• Hansı görüntü nəzarəti istifadə olunacaq?
• Prosedur nə qədər nümunə almağı nəzərdə tutur?
• Dərmanlarımla bağlı hansı ehtiyat tədbirləri lazımdır?
• Sarğı və fiziki fəaliyyətlə bağlı yazılı göstəriş veriləcəkmi?
• Nəticəni kim izah edəcək və görüş nə vaxt olacaq?

Bu sualları öncədən yazmaq, prosedur günü həyəcan səbəbindən vacib məsələləri unutmamağa kömək edir.

Biopsiyadan sonrakı gözləmə dövrü çox pasiyent üçün həyəcanlı olur. Bu dövrdə konkret addımlar planlaşdırmaq vəziyyəti idarə etməyə kömək edir.

• Nəticənin nə vaxt və kim tərəfindən izah olunacağını öyrənin.
• Əvvəlki USM, mammoqrafiya və ya MRT rəylərini və görüntüləri bir yerdə toplayın.
• Görüşə yaxın bir şəxslə gəlməyi düşünün, çünki həyəcan səbəbindən məlumatın bir hissəsi yadda qalmaya bilər.
• Həkimə veriləcək sualları əvvəlcədən yazın.
• Lazım olarsa ikinci rəy üçün hesabatın tam mətnini və patoloji slaydların mövcudluğunu soruşun.

Gözləmə dövründə internetdə nəticəni təxmin etmək adətən narahatlığı artırır. Rəqəm və terminləri yalnız həkim izahı ilə şərh edin. Yeni şikayət yaranarsa, görüşü gözləmədən müraciət edin.

Süd vəzisində düyün hamiləlik və ya əmizdirmə dövründə də yarana bilər. Bu dövrdə süd vəzisinin quruluşu dəyişdiyi üçün tapıntı çətin qiymətləndirilə bilər, lakin düyünü gözləmədən araşdırmaq lazımdır. Hamiləlik və laktasiya dövründə USM əsas görüntüləmə üsuludur.

Biopsiya bu dövrdə də mümkündür, lakin komanda hamiləlik və ya əmizdirmə vəziyyətini bilməlidir. Əmizdirən qadında nadir hallarda iynə yerindən süd sızması ola bilər. Bunu da əvvəlcədən müzakirə edin. Prosedurdan əvvəl əmizdirmə rejimi, süd sağma və sarğı ilə bağlı göstərişi komandadan alın. Düyünün hamiləlik və laktasiya ilə əlaqəli olması ehtimalı onu araşdırmamağa əsas vermir.