Cinsiyyət dodaqları iltihab, ödem, şiş, kista əmələgəlmələri, abseslər nəticəsində böyüyür. Bu səhifədə cinsiyyət dodaqlarının böyüməsinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Dermatoloq Ginekoloq İnfeksionist Onkoginekoloq Onkoloq Veneroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Cinsiyyət dodaqları iltihab, ödem, şiş, kista əmələgəlmələri, abseslər nəticəsində böyüyür. Böyümə birtərəfli və ya simmetrik ola bilər. Bu, həm kiçik, həm də böyük cinsiyyət dodaqlarına aid ola bilər. Əlavə əlamətlərin olub-olmamasından asılı olmayaraq, qeyri-səciyyəvi şişkinlik, qabarıqlıq yarandıqda həkimə müraciət etmək lazımdır.
Növləri
Qadınlarda böyük və kiçik cinsiyyət dodaqları sidik kanalının ağzını və vaginaya girişi örtən vulva elementləridir. Onların ölçüsü və forması hər zaman fərdidir. Böyümənin son mərhələsi püberte dövründə hormonların təsiri altında baş verir. Bəzi qadınlarda təbiətən qalın, iri cinsiyyət dodaqları olur. Yaşla onların həcmi azalmağa başlayır. Böyük dodaqların altından sallanan uzun kiçik cinsiyyət dodaqları da olur — bu da normanın bir variantıdır.
Patoloji böyümə müxtəlif amillərin təsiri altında baş verir. Bunlara xəstəliklər, allergiya, travmalar aiddir.
Səbəbləri
Böyük cinsiyyət dodaqlarının şişməsinin fizioloji səbəbləri:
- Ovulyasiya dövrü;
- Hamiləlik;
- Cinsi oyanma.
Bu hallarda həcm hormonların təsiri və güclənmiş qan axını hesabına artır. Doğuşdan sonra 2-3 həftə ərzində vulvanın şişməsi normal sayılır. Bu, körpənin doğuş yollarından keçməsi ilə bağlıdır.
Cinsiyyət dodaqlarının görünüşünün dəyişməsi, ağrılı olması, xoralaşma, səpgi, qaşınma, sıxlaşma patologiya əlamətləridir.
- Bartolinit — böyük dodaqların qalınlığında, anusa yaxın yerləşən cüt vəzilərdən birinin və ya hər ikisinin iltihabı. Axarların ağızları açılan kiçik cinsiyyət dodaqları qızarır və şişir. Vaginanın dəhlizinin arxa hissəsində narahatlıq hiss olunur.
- Bartolin vəzisinin absesi. İnfeksiyanın vəzinin gövdəsinə yayılması zamanı yaranır. Vaginaya girişin arxa hissəsində ifadəli ağrılı şiş meydana çıxır. Ağrı çəkici, sancıcı xarakter daşıyır, hərəkət zamanı güclənir. Abses toyuq yumurtası ölçüsünə çata bilər.
- Bartolin vəzisinin kistası — vaginanın dəhlizinin arxa hissəsində ağrısız, dəyirmi törəmə. Adətən əlamətsiz gedir, lakin travma və ya infeksiya nəticəsində iltihablana bilər.
- Kəskin vulvit — qızartı, şişkinlik, ağrı, qaşınma, yanma ilə müşayiət olunan vulva elementlərinin iltihabı.
- Vulva krauroz — toxumaların hormonal yaş involyusiyası ilə bağlı proqressivləşən atrofiya. Şişkinlik və qızartı ilk mərhələdə yaranır. Əlamətlər qan dövranının pozulması, hipoksiya ilə bağlıdır.
- Böyük cinsiyyət dodaqlarının qalınlığında xoşxassəli törəmələr. Bunlar lipoma (piy vəzisi), fibroma, fibrolipoma ola bilər. Travma və ya infeksiya zamanı iltihablana bilərlər.
- Bədxassəli törəmələr. İlkin mərhələlərdə adətən əlamətsiz keçir. Qabaqlaşmış hallarda şişin səthinin yanması, qaşınması, xoralaşması ilə özünü göstərir, lakin bu əlamətlər yalnız xəstəliyin son mərhələlərində yaranır.
Diaqnostika
İlk qəbulda həkim xəstəni ginekoloji kresloda müayinə edir, vulvanın xarici görünüşünü qiymətləndirir. Güzgülər və böyüdücü cihazlar vasitəsilə bartolin vəzilərinin axarlarının tutulmasını, selikli qişanın atrofiya əlamətlərini, səpgiləri, iltihab əlamətlərini aşkar etmək mümkündür.
Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün instrumental və laborator müayinələr aparılır.
- USM. Dodağın qalınlığında yerləşən törəmələrin xarakterini, habelə uşaqlığın və yumurtalıqların vəziyyətini müəyyənləşdirməyə kömək edir. Bu orqanların iltihabı vulvanı qıcıqlandıran ifrazatın yaranmasına səbəb ola bilər.
- Bakterioskopik və bakterioloji analizlər — iltihab prosesi zamanı patogen floranı aşkar edir, onun antibiotiklərə həssaslığını müəyyənləşdirir.
- Cinsi yolla keçən infeksiyaları (CYKİ) aşkar etmək üçün biomaterialın PZR müayinəsi.
- Vulvanın biopsiyası. Törəmə hüceyrələrinin xarakterini dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verir.
Lazım gəldikdə həkim digər müayinələr də təyin edəcək.
Müalicə
Cinsiyyət dodaqlarının böyüməsinin müalicə üsulları diaqnostika nəticələrindən asılıdır. Xəstəliyin infeksion təbiəti olduqda antibiotiklər, göbələkəleyhinə, protozoaəleyhinə vasitələr təyin olunur. Klimaks öncəsi yaşda olan qadınlara atrofik proseslər zamanı hormonal terapiya təyin edilir.
Kəskin vulvitin gedişini yüngülləşdirmək üçün fizioterapiya təyin olunur: yüksək tezlikli terapiya, ultrabənövşəyi şüalanma, sinusoidal modulə edilmiş cərəyanlarla müalicə. Xroniki iltihab parafin, ozokerit, palçıq applikasiyaları, infraqırmızı lazer təsiri ilə effektiv aradan qaldırılır.
Cərrahi üsullar irinli törəmələrin açılması, vəzilərin və kistaların kəsilib çıxarılması üçün tətbiq olunur. Xoşxassəli törəmələr göstəriş olduqda çıxarılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağırlaşmaların yaranma ehtimalı və xarakteri vulvanın şişməsinə səbəb olan amildən asılıdır.
- Bartolinit: vulvanın deformasiyasına, fistulaların yaranmasına, sepsisə səbəb olan abses. İltihab nəticəsində vaxtaşırı irinləyən retension kista yarana bilər. Hamilə qadınlar üçün bartolinit döl infeksiyası, doğuş zamanı mama sepsisi baxımından təhlükəlidir.
- Vulvit: vaxtında müalicə olunmadıqda xroniki, tez-tez residiv verən formaya keçir. Nəticədə selikli qişalarda patoloji dəyişikliklər, vulvanın deformasiyası, piy vəzilərinin hipertrofiyası baş verir.
- İnfeksion iltihab: sonsuzluq, uşaqlıq epitelinin, uşaqlıq boynunun, yumurtalıqların patoloji dəyişməsi, borularda yapışmaların yaranması.
Vulvar varikozun ağırlaşması venoz divarların sıxlaşması, ağrılı olması (varikotromboflebit) ola bilər. Doğuş zamanı, cinsi əlaqə zamanı və ya fiziki yüklənmə zamanı venanın cırılması və güclü qanaxma baş verə bilər — belə halda dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır. Kiçik çanaq damarlarının xroniki zədələnməsi sonsuzluqla nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Cinsiyyət dodaqlarının qeyri-tipik böyüməsi problemi ilə ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Lazım gəldikdə həkim xəstəni digər mütəxəssislərə yönləndirəcək.
Yadda saxla!
Qızlarda böyük cinsiyyət dodaqlarının patoloji böyüməsi nadir hallarda rast gəlinir. Əsasən problem həddindən artıq sallanan kiçik dodaqlarla (hipertrofiya) bağlı yaranır. Bir çox qadın bu barədə kompleks keçirir və labioplastikaya — cərrahi korreksiyaya — müraciət edir.
Ağlabatan həddə hipertrofiya norma sayılır. Uzadıldıqda uzunluq 5 sm-dən çox olduqda kənarlaşma qeyd olunur. Böyük dodaqların altından 6 sm və daha çox sallanan nəhəng kiçik cinsiyyət dodaqlarına da rast gəlinir. Belə hallarda qadınlar vulvanın görünüşü ilə bağlı komplekslərdən əlavə, geyim geyərkən, cinsi əlaqə zamanı, velosiped sürərkən fiziki narahatlıq da yaşayırlar.
Patologiyanı normadan yalnız həkim ayırd edə bilər. Qadın müntəzəm müayinədən keçirsə, ginekoloq cinsiyyət dodaqlarının ölçüsündə, quruluşunda, rəngində narahatedici kənarlaşmaları vaxtında görəcək.
Suallar və cavablar
Xarici cinsiyyət dodaqlarının bir qədər sallanması normaldır. Daxili dodaqlar da tez-tez xaricilərin altından görünür (hipertrofiya), bu da müəyyən ölçüyə qədər normadır. Səbəb genital toxumaların estrogenə artmış həssaslığı, mexaniki təsir, iltihabi xəstəliklərdir.
Lipomalar və ya ateromalar xoşxassəli törəmələrdir. Böyüməsi və narahatlıq yaratması onların çıxarılması üçün göstərişdir.
