Gözlərin altında nəzərə çarpan qaralıqlar sadəcə paraorbital nahiyədə tündləşmə şəklində kosmetik qüsur deyil. Bu səhifədə gözlərin altında qaralıqların səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Hepatoloq Kardioloq Nefroloq Nevroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Gözlərin altında nəzərə çarpan qaralıqlar sadəcə paraorbital nahiyədə tündləşmə şəklində kosmetik qüsur deyil. Bu yolla orqanizm xəstəliklərin inkişafı haqqında siqnal verə bilər. Onların çoxu erkən mərhələlərdə həmişə başqa əlamətlərlə özünü büruzə vermir. Həkimə müraciət səbəbini aydınlaşdırmağa, xoşagəlməz hadisədən qurtulmağa və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edəcək.
Növləri
Gözlərin altındakı qaraltıların əsas növləri rənginə görə fərqləndirilir:
- Mavi və ya bənövşəyi;
- Qəhvəyi;
- Sarı-qəhvəyi;
- Bozumtul;
- Göyümtül;
- Qırmızımtıl.
Qaraltıların hər növü müəyyən xəstəlik qrupu üçün xarakterikdir. Bu, ilkin diaqnoz qoymağa və pasiyenti düzgün müayinəyə yönləndirməyə kömək edir.
Səbəbləri
Gözlərin altında qaraltıların yaranması həmişə xəstəlik əlaməti deyil. Bunun təbii səbəbləri də var.
- Yağ təbəqəsinin nazikləşməsi. Kəskin arıqlama zamanı gözlərin altındakı damar şəbəkəsi və əzələlər dərinin altından görünməyə başlayır və dəriyə göyümtül və ya qırmızımtıl çalar verir. Bu, dərinin altından daha çox nəyin görünməsindən asılıdır — damarlar, yoxsa əzələ lifləri.
- Üz anatomiyasının xüsusiyyətləri. Dərin burun-göz yaşı şırımı olan və gözləri dərin yerləşən insanlarda qaraltılar daha nəzərə çarpır.
- Yaşla əlaqədar dərinin nazikləşməsi. Dəri tədricən kollagen və rütubət itirir, quruluşunu dəyişir və yaşlılıqda perqamentə bənzəyir.
- Damarların dəriyə yaxın yerləşməsi.
- Həyat tərzi: stress, yuxusuzluq, susuzlaşma, xroniki yorğunluq, vitamin çatışmazlığına səbəb olan düzgün olmayan qidalanma.
Piqmentasiyanın artması tetrasiklinlər, oral kontraseptivlər, sulfanilamidlər qəbul edərkən, həmçinin qlaukoma əleyhinə preparatların istifadəsi zamanı müşahidə olunur.
Patoloji xarakterli qaraltıların səbəblərini təxminən onların rənginə görə müəyyən etmək olar.
Göyümtül, qırmızımtıl
Bu cür qaraltılar toxumaların oksigen çatışmazlığı, zəif qan təchizatı və maddələr mübadiləsinin pozulması nəticəsində yaranır. Bunların hamısı ürək-damar və bronxağciyər sistemi xəstəliklərinin əlamətidir.
Hipoksiyanın (toxumalarda oksigen çatışmazlığı) səbəbi hemoqlobin çatışmazlığı ola bilər. Bu zülal toxumalara oksigen daşıyır və onlardan karbon qazını çıxarır. Onun çatışmadığı halda gözlərin altındakı dəri nazik görünür, damarlar dəri altından seçilir, selikli qişalar solğunlaşır.
Mavi
Göyümtül qaraltıların yaranmasına aşağıdakı vəziyyətlər səbəb ola bilər.
- Burun boşluqlarının iltihabı fonunda damarların həddindən artıq genişlənməsi.
- Böyrək və böyrəküstü vəzi xəstəlikləri nəticəsində kortizol hormonunun artıqlığı.
- Kəskin infeksion proses fonunda yaranan intoksikasiya. Bu zaman orqanizmin turşu-qələvi tarazlığı pozulur, damar divarlarının keçiriciliyi artır. Ümumi susuzlaşma səbəbindən gözlərin altındakı dəri quru və nazik olur, genişlənmiş kapilyarlar dəri altından görünür.
- Allergik rinit və pollinoz zamanı damarların genişlənməsi və keçiriciliyinin artması.
Qadınlarda hiperpiqmentasiya proqesteron və estrogen tarazlığının pozulması səbəbindən yarana bilər. Bu, hamiləlik dövründə tez-tez müşahidə olunur. Uşaqlarda tünd qaraltılar çox vaxt parazitar yoluxmadan xəbər verir.
Sarı
Sarımtıl qaraltılar qaraciyər və öd kisəsini əhatə edən hepatobiliar sistem xəstəliklərinin əlamətidir. Öd durğunluğu, onun bağırsağa axınının pozulması, həmçinin qaraciyər iltihabı zamanı qanda bilirubin səviyyəsi yüksəlir. Bu, qəhvəyi-sarı rəngli öd piqmentidir. Nəticədə təkcə gözətrafı nahiyə deyil, göz ağları və bədənin digər hissələri də sarı rəng alır.
Diaqnostika
Gözlərin altındakı qaralıqların səbəbini müəyyən etmək üçün instrumental və laborator üsulları əhatə edən kompleks diaqnostika tələb oluna bilər.
- Analizlər
- Baş və boyun damarlarının USDQ-si
- Qarın boşluğunun USM-i
- EKQ – Elektrokardioqrafiya
- Qalxanabənzər vəzin USM-i
- Boyun onurğasının rentgeni
- Analiz: ümumi sidik və qan analizi, helmintoz üzrə müayinələr, tiroid hormonlarının səviyyəsinin qiymətləndirilməsi və s.
- Qarın boşluğu orqanlarının, böyrəklərin, qalxanabənzər vəzin USM-i — dəyişikliklərin vizuallaşdırılması və xəstəliklərin istisna edilməsi üçün.
- Transkranial dupleks skanlaşdırma — baş nahiyəsində qan axınının keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün.
- Boyun onurğasının rentgeni, boyun damarlarının USDQ-si — qan dövranının pozulmasına səbəb olan osteoxondrozu istisna etmək üçün.
- EKQ və exokardioqrafiya — ürəyin işinin diaqnostikası.
Zəruri hallarda müayinələr siyahısı alınan nəticələrdən asılı olaraq tamamlana və ya dəyişdirilə bilər.
Müalicə
Gözlərin altındakı qaraltıların müalicə üsulları diaqnostika nəticələrinə görə müəyyən edilir. Boyun osteoxondrozunda ödem əleyhinə vasitələr, xondroprotektorlar, əzələ boşaldıcılar, B qrupu vitaminlər, qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar, həmçinin fizioterapiya təyin olunur.
Qaymorit antibakterial və ya antivirus preparatlarla, fizioterapevtik üsullarla müalicə olunur. Ürək çatışmazlığında səbəb müəyyən edilir və onu aradan qaldırmaq üçün terapiya təyin olunur. Xolesistit zamanı öd axınını normallaşdırmaq üçün öd qovucu preparatlar, motorikanı tənzimləyən vasitələr təyin olunur və ya daşları çıxarmaq üçün əməliyyat aparılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Gözlərin altında qaralıqların ağırlaşmaları qaraltıların yaranmasına səbəb olan xəstəliyə diqqət yetirilmədiyi halda meydana çıxır.
- Ürək çatışmazlığı: qan dövranının və qaz mübadiləsinin pozulması orqanlarda durğunluq proseslərinin inkişafına səbəb olur, bu da ağciyər ödeminə, böyrəklərin, qaraciyərin və digər orqanların quruluşunun pozulmasına gətirib çıxarır. Kəskin nəfəs darlığı və ya sinədə ağrı yarandıqda təcili yardım çağırılmalıdır.
- Xolesistit: öd kisəsindəki iltihab yayılaraq pankreatitə, plevritə, pnevmoniyaya, abses əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Kisə divarının deşilməsi və nəticədə peritonit inkişafı mümkündür. Qəflətən güclü qarın ağrısı yarandıqda təcili yardım çağırılmalıdır.
- Qaymorit: infeksiyanın yayılması meningit, göz qapağı absesi, periostit, otit, sepsis inkişafı ilə təhlükəlidir.
Osteoxondrozun ağırlaşması işemik insult, udma pozğunluğu, qalxanabənzər vəzin disfunksiyası, görmənin və qolların hərəkət qabiliyyətinin pisləşməsi ola bilər. Üzdə assimetriya, nitq pozğunluğu və ya qolda zəiflik yarandıqda dərhal təcili yardım çağırın — bu, insultun əlaməti ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Gözlərin altında qaralıqlar tez-tez yaranarsa və ya daim mövcud olarsa, terapevtə müraciət etmək lazımdır. O, ilkin diaqnostika aparacaq və profilli mütəxəssislərə yönləndirəcək. Xəstə ilə müxtəlif ixtisas həkimləri işləyə bilər.
Yadda saxla!
Daim mövcud olan göyümtül qaraltılar əzələ və damarların dəri səthinə yaxın yerləşməsi ilə bağlı insanın normal xüsusiyyəti ola bilər. Belə hallarda çalar qışqırma, ağlama, həyəcan, utanma zamanı — üzü qızardan emosiyalar zamanı — güclənir. Bu hallarda qaraltıların müalicəsinə ehtiyac yoxdur. Kosmetoloqa, damar cərrahına müraciət etmək olar.
Qaraltılar digər orqan və sistemlər tamamilə sağlam olduğu halda yavaş gedişli blefarit və konyunktivitin nəticəsi ola bilər. İltihabı istisna etmək üçün oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Qaraltıların simptomsuz səbəbi çox vaxt boyun fəqərələrinin osteoxondrozu olur. Az adam vaxtaşırı ağrıyan boyuna, yüngül başgicəllənməyə, gözlərdə diskomforta diqqət yetirir. Diaqnostika zamanı daxili orqanlara və ürəyə diqqət yönəldilərkən osteoxondroz çox vaxt nəzərdən qaçırılır, halbuki o, beyin qan dövranının xroniki pozulmasına səbəb ola bilər.
Qaraltıların profilaktikası üçün tövsiyələr:
- Təmiz havada daha çox gəzmək;
- Gündə 1,5-2 litr su içmək;
- Qəhvə miqdarını azaltmaq, alkoqolu minimuma endirmək;
- Sutkada ən azı 8 saat yatmaq;
- Düzgün qidalanmaq.
Gözlərin altındakı dəriyə düzgün kosmetik qulluq göstərildikdə qaraltılar daha az nəzərə çarpacaq.
Suallar və cavablar
Qurd invaziyası fonunda tünd qaraltılar parazitlərin metabolizm məhsulları ilə intoksikasiya nəticəsində böyrəküstü vəzilərin fəaliyyətinin pozulmasından yaranır.
Mümkün səbəb defisit vəziyyətləridir: D vitamini və B qrupu vitaminlərin, dəmirin, maqneziumun çatışmazlığı. Bu elementlərin çatışmazlığını istisna etmək üçün müayinədən keçmək məsləhətdir.
