Fissura ani MKB-10: K60.0, K60.1, K60.2

Anal çat anal kanalın selikli qişasında uzununa cırılmadır; defekasiya zamanı kəskin ağrı və al qırmızı qanla özünü göstərir. Kəskin və xroniki formaları olur.

Sinonimlər: Anus çatı

Anal çat anal kanalın selikli qişasında kiçik xətti defektdir və əksər hallarda arxa divarda yerləşir. Əsas əlamətlər bağırsaq boşaldılarkən və ondan sonra kəskin ağrı, tualet kağızında qan izləridir. 6–8 həftədən artıq sağalmayan çat xroniki sayılır: onun kənarları bərkiyir, “gözətçi” düyüncük əmələ gəlir, daxili sfinkterin spazmı güclənir.

Səbəblər və risk amilləri

Cırılma adətən bərk və həcmli nəcisin keçməsi və ya əksinə, tez-tez duru nəcis zamanı yaranır. Daxili sfinkterin spazmı selikli qişanın qanla təchizatını pisləşdirir və sağalmanı ləngidir. Risk amilləri:

xroniki qəbizlik və güclü gərilmə;
doğuş və doğuşdan sonrakı dövr;
diareya, anal cinsi əlaqə, travmalar;
bağırsağın iltihabi xəstəlikləri, ilk növbədə Kron xəstəliyi.

Qeyri-tipik yerləşən (yan tərəfdə), çoxsaylı və ya ağrısız çatlar zamanı Kron xəstəliyi, infeksiyalar (sifilis, HİV, vərəm) və şiş istisna edilməlidir.

Simptomlar

Defekasiya zamanı kəsici və ya yandırıcı ağrı; bir neçə dəqiqədən bir neçə saata qədər davam edə bilər.
Nəcisin səthində və ya tualet kağızında az miqdarda al qırmızı qan.
Bağırsağı boşaltmaq qorxusu; bu, qəbizliyi artırır və qapalı dairə yaranır.

Diaqnostika

Proktoloq diaqnozu adətən sağrıları ehtiyatla aralayaraq baxış zamanı qoyur. Güclü ağrı olduqda barmaqla müayinə və anoskopiya təxirə salınır və ya yerli anesteziya ilə aparılır. Xroniki gedişdə, 45–50 yaşdan yuxarı pasiyentlərdə və narahatedici əlamətlər olduqda kolonoskopiya və ya rektoromanoskopiya təyin olunur.

Müalicə

Müalicənin əsasını yumşaq və müntəzəm nəcis təşkil edir: qida lifləri, kifayət qədər maye, lazım gəldikdə osmotik işlədici dərmanlar. İsti oturaq vannalar ağrını azaldır. Sfinkterin spazmını aradan qaldırmaq üçün həkim nitratlar və ya kalsium kanalı blokatorları olan məlhəmlər, onlar kömək etmədikdə isə botulin toksini inyeksiyası təyin edə bilər. Xroniki çat zamanı cərrahi müalicə aparılır: yan dərialtı sfinkterotomiya və ya çatın kəsilib götürülməsi. Metodu və dərmanları həkim seçir.