Böyrəküstü vəzlərin renindən asılı olmayaraq həddindən artıq aldosteron hasil etməsi; davamlı hipertenziya və tez-tez kaliumun azalması ilə müşayiət olunur.
Sinonimlər: Konn sindromu
Birincili hiperaldosteronizm (Konn sindromu) böyrəküstü vəzlərin orqanizmin ehtiyacından asılı olmayaraq çoxlu aldosteron ifraz etdiyi vəziyyətdir. Hormon natrium və suyu saxlayır, kaliumun xaric olunmasını gücləndirir, nəticədə arterial təzyiq yüksəlir. Bu, hipertenziyanın ən çox rast gəlinən endokrin səbəblərindən biridir. Onu vaxtında aşkarlamaq vacibdir: aldosteron artıqlığı ürəyə, damarlara və böyrəklərə eyni dərəcəli adi hipertenziyadan daha çox zərər verir.
Səbəblər və risk amilləri
Əsas formalar bir böyrəküstü vəzin aldosteron hasil edən adenoması və hər iki vəzin hiperplaziyasıdır. Ailəvi formalar və karsinoma nadirdir. Xəstəlikdən rezistent hipertenziyada (üç dərmana baxmayaraq təzyiq nəzarətdə deyil), aşağı kaliumla müşayiət olunan hipertenziyada, təsadüfən aşkarlanmış böyrəküstü vəz törəməsində, səbəbsiz qulaqcıqların fibrillyasiyasında və gənc yaşda hipertenziyada şübhələnmək lazımdır.
Simptomlar
Çox vaxt yeganə əlamət yüksək təzyiqdir. Hipokaliemiya olduqda əzələ zəifliyi, qıcolmalar, ürək ritminin pozulması, susuzluq və gecə tez-tez sidiyə getmə mümkündür. Lakin kalium çox hallarda normal qalır.
Diaqnostika
- skrininq — qanda aldosteron-renin nisbəti (analizdən əvvəl həkim dərmanları və kalium səviyyəsini tənzimləyə bilər);
- təsdiqedici sınaqlar (məsələn, fizioloji məhlulla);
- böyrəküstü vəzlərin kompüter tomoqrafiyası;
- zədələnmənin bir və ya iki tərəfli olmasını müəyyən etmək üçün böyrəküstü vəz venalarından selektiv qan götürülməsi.
Müalicə
Birtərəfli zədələnmədə adətən böyrəküstü vəzin laparoskopik çıxarılması aparılır: kalium normallaşır, təzyiq azalır, bəzi xəstələrdə isə təzyiq əleyhinə dərmanlara ehtiyac qalır. İkitərəfli prosesdə mineralokortikoid reseptor antaqonistləri (spironolakton, eplerenon) təyin edilir. Dərmanları həkim seçir, onları özbaşına dayandırmaq olmaz.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- təzyiq 180/120 mm c.s.-dan yuxarıdır və güclü baş ağrısı, görmə pozğunluğu, qusma var — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- 5 dəqiqədən uzun çəkən, sakitlikdə keçməyən döş ağrısı — təcili tibbi yardım (103);
- ayağa qalxmağa imkan verməyən ağır əzələ zəifliyi, güclü ürəkdöyünmə və ya fasilələr — kaliumun təhlükəli düşməsi ola bilər;
- üzün asimmetriyası, qol və ya ayaqda zəiflik, nitq pozğunluğu — dərhal 103.
Üst termin: Hiperaldosteronizm
Əlaqəli terminlər
- Hiperaldosteronizm
- Arterial hipertenziya
- Hipokaliemiya
- Aldosteron
- Böyrəküstü vəz
- Böyrəküstü vəzin insidentaloması
- Kompüter tomoqrafiya
- Qulaqcıqların fibrillyasiyası
