Bronchial hyperresponsiveness

Bronxial hiperreaktivlik — bronxların sağlam insanlarda reaksiya yaratmayan qıcıqlandırıcılara cavab olaraq daralmağa artmış meylidir.

Bronxial hiperreaktivlik ayrıca xəstəlik deyil, tənəffüs yollarının xüsusiyyətidir. Belə insanın bronxları soyuq havaya, tüstüyə, kəskin iylərə, fiziki yükə və ya virus infeksiyasına insanların əksəriyyətindən daha güclü və tez spazmla cavab verir. Hiperreaktivlik bronxial astmanın əsas əlamətidir, lakin onsuz da rast gəlinir: KRVİ-dən sonra müvəqqəti olaraq, allergik rinitdə, xroniki bronxitdə, XOAX-da, siqaret çəkənlərdə.

Səbəblər və risk amilləri

bronxların selikli qişasının xroniki, daha çox eozinofil iltihabı;
atopiya və məişət, tozcuq allergenlərinə qarşı sensibilizasiya;
keçirilmiş virus infeksiyaları — məsələn, erkən uşaqlıqda respirator-sinsitial virus infeksiyası; KRVİ-dən sonra hiperreaktivlik bir neçə həftə davam edə bilər;
siqaret çəkmə, o cümlədən passiv, çirkli hava, peşə qıcıqlandırıcıları;
qastroezofageal reflüks, piylənmə.

Simptomlar

Hiperreaktivlik özü triggerlərə cavab olaraq öskürək, fitverici tənəffüs, döş qəfəsində tıxanma hissi epizodları ilə özünü göstərir: şaxtaya çıxmaq, gülmək, qaçmaq, boya və ya ətir iyi, tütün tüstüsü. Çox vaxt soyuqdəymədən sonra uzanan quru öskürək narahat edir.

Diaqnostika

Obyektiv təsdiq üçün spirometriya nəzarəti altında bronxoprovokasion sınaqlar — metaxolin, mannitol, hipertonik məhlul və ya fiziki yüklə — aparılır: forsə edilmiş nəfəsvermə həcminin nə qədər azaldığı qeyd olunur. Sınaqlar yalnız spazmı tez aradan qaldırmağa hazır olan ixtisaslaşmış kabinetlərdə edilir. Mənfi nəticə astma diaqnozunu az ehtimallı edir. Əlavə olaraq allerqoloji status və iltihab markerləri qiymətləndirilir.

Müalicə

Əsas xəstəlik müalicə olunur. Astmada hiperreaktivlik iltihab əleyhinə inhalyasiya preparatlarının müntəzəm istifadəsi fonunda azalır. Triggerlərin aradan qaldırılması, siqaretdən imtina, rinit və reflüksün müalicəsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Keçici postinfeksion hiperreaktivlik çox vaxt öz-özünə keçir, bəzən həkim qısa inhalyasiya kursu təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qıcıqlandırıcı ilə təmasdan sonra təngnəfəslik artırsa və inhalyatordan sonra keçmirsə, danışmaq çətinləşirsə, dodaqlar göyərirsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Soyuğa və yükə qarşı öskürək müntəzəm təkrarlanırsa, planlı müraciət lazımdır.