Bronxolitik terapiya — bronxların saya əzələlərini boşaldan və mənfəzini genişləndirən preparatlarla müalicədir; obstruksiya zamanı tənəffüsü yüngülləşdirir.
Sinonimlər: Bronxodilatator terapiya
Bronxolitiklər (bronxodilatatorlar) bronxların daraldığı xəstəliklərin — bronxial astma, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi, obstruktiv bronxitin müalicəsinin əsasını təşkil edir. Onlar iltihabın səbəbini aradan qaldırmır, lakin spazmı tez və ya uzunmüddətli götürür, təngnəfəsliyi azaldır və yükə daha asan dözməyə imkan verir. Bronxolitiklərin əksəriyyəti dərmanın birbaşa tənəffüs yollarına düşməsi üçün inhalyasiya şəklində tətbiq olunur.
Göstərişlər
- astmada boğulma və fitverici tənəffüs tutmaları;
- XOAX-da daimi təngnəfəslik və yükə dözümlülüyün azalması;
- infeksiyalar, fiziki yük, allergik reaksiyalar zamanı bronxospazm;
- həkim təyinatı ilə müayinələrə və tənəffüs yollarının fizioterapiyasına hazırlıq.
Necə aparılır, növləri
- Qısatəsirli beta-2-aqonistlər (məsələn, salbutamol) — bir neçə dəqiqəyə təsir etməyə başlayır, simptomları aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur.
- Uzunmüddətli təsirli beta-2-aqonistlər (məsələn, formoterol, salmeterol, indakaterol) — 12–24 saat təsir edir, daimi nəzarət üçün tətbiq olunur.
- Qısa və uzunmüddətli təsirli xolinolitiklər (antixolinergik vasitələr) (məsələn, ipratropium, tiotropium) — xüsusilə XOAX-da vacibdir.
- Metilksantinlər (teofillin) — təhlükəsizlik diapazonu dar olduğuna görə daha az istifadə edilir.
Dərman dozalanmış aerozol inhalyatorları (daha yaxşı speyserlə), toz inhalyatorları və ya nebulayzer vasitəsilə çatdırılır. İnhalyasiya texnikası nəticəyə preparatın özündən az təsir göstərmir.
Effektivlik və risklər
XOAX-da uzunmüddətli təsirli bronxolitiklərlə müntəzəm terapiya təngnəfəsliyi və kəskinləşmələrin tezliyini azaldır. Astmada GINA tövsiyələrinə görə uzunmüddətli təsirli bronxolitikləri inhalyasiya qlükokortikoidləri olmadan tətbiq etmək olmaz, «təcili yardım» preparatına tez-tez ehtiyac isə xəstəliyə zəif nəzarət olunduğunu və müalicəyə yenidən baxmaq lazım olduğunu göstərir. Mümkün yan təsirlər: ürəkdöyünmə, əllərdə titrəmə, qanda kaliumun azalması; xolinolitiklərdə — ağız quruluğu, prostat adenoması olan kişilərdə sidik ifrazının çətinləşməsi. Preparatı, cihazı və sxemi həkim seçir.
Tutma adi inhalyatorla keçmirsə, təngnəfəslik artırsa, danışmaq çətinləşirsə, dodaqlar göyərirsə, yaxud döş qəfəsində 5 dəqiqədən uzun ağrı və ya ciddi ürək ritmi pozulmaları yaranıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- İnhalyasiya terapiyası
- Bronxial astma
- Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi
- Bronxospazm
- Bronxial obstruksiya
- Bronxodilatasiya testi
- Qlükokortikoid
- Pikfloumetriya
