Ən azı iki həftə davam edən, gündəlik həyatı pozacaq dərəcədə davamlı pis əhval, marağın itməsi və gücsüzlüklə keçən dövr.
Depressiv epizod depressiyanın ayrıca, zamanla məhdud dövrüdür. XBT-10-a görə diaqnoz üçün simptomlar ən azı iki həftə davam etməlidir. Epizod həyatda yeganə ola, təkrarlana (bu zaman təkrarlanan depressiv pozuntudan danışılır) və ya bipolyar pozuntunun fazası ola bilər. Ağırlığına görə yüngül, orta və ağır, o cümlədən psixotik simptomlu epizod ayırd edilir.
Səbəblər və risk amilləri
Epizod adətən bioloji həssaslığın (irsiyyət, neyromediator mübadiləsinin xüsusiyyətləri) və xarici yüklərin — itkilərin, münaqişələrin, xroniki stressin, ağır xəstəliklərin birləşməsi zamanı yaranır. Onu doğuşdan sonrakı dövr, hormonal pozuntular (məsələn, hipotireoz), alkoqoldan sui-istifadə, bəzi dərmanlar təhrik edə bilər.
Simptomlar
Əsas simptomlar: günün çox hissəsində pis əhval, maraq və zövqün itməsi, artmış yorğunluq. Əlavə simptomlar: diqqətin və özünəinamın azalması, günahkarlıq və dəyərsizlik hissi, gələcəyə tutqun baxış, yuxu pozuntuları, iştahanın dəyişməsi, ölüm və ya özünə zərər vermə haqqında fikirlər. Simptomlar nə qədər çox olub həyata mane olursa, epizod bir o qədər ağırdır.
Diaqnostika
Psixiatr simptomların sayını, şiddətini və müddətini qiymətləndirir, şkalalardan (məsələn, PHQ-9) istifadə edir, əvvəllər əhvalın yüksəlmə dövrlərinin olub-olmadığını dəqiqləşdirir — bu, bipolyar pozuntunu gözdən qaçırmamaq üçün vacibdir. Tireotrop hormon daxil olmaqla qan analizləri somatik səbəbləri istisna etməyə kömək edir.
Müalicə
- yüngül epizod: psixoterapiya (koqnitiv-davranış, interpersonal), fiziki fəallıq, müşahidə;
- orta və ağır epizod: antidepressantlar psixoterapiya ilə birlikdə; yaxşılaşmadan sonra residiv riskini azaltmaq üçün müalicə daha bir neçə ay davam etdirilir;
- psixozlu və ya yüksək intihar riskli ağır epizod: stasionarda müalicə.
Antidepressantları özbaşına dayandırmaq olmaz — bu barədə həkim qərar verir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Plan və ya niyyətlə intihar düşüncələri varsa, insan yeyib-içməyi dayandırıbsa, sayıqlama və ya hallüsinasiyalar yaranıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Kömək gələnədək belə insanı tək qoymayın.
Üst termin: Depressiya
Əlaqəli terminlər
- Depressiya
- Bipolyar affektiv pozuntu
- Doğuşdan sonrakı depressiya
- Apatiya
- Yuxusuzluq
- Psixoterapiya
- Koqnitiv-davranış terapiyası
- Tireotrop hormon
