Epitelial büzdüm keçidi büzdüm üzərində, sağrılararası büküşün dərisində anadangəlmə dar kanaldır; iltihablaşaraq absses və fistullar əmələ gətirə bilər.
Sinonimlər: Pilonidal kista, Büzdüm kistası
Epitelial büzdüm keçidi (pilonidal kista) içərisi dəri ilə örtülmüş, sağrılararası büküşdə bir və ya bir neçə nöqtəvari dəliklə açılan dar kanaldır. Müasir fikrə görə əsas rolu tüklərin büküşün dərisinə daxil olması və sonrakı iltihab oynayır. Keçid iltihablanmayanadək çox vaxt heç bir əlamət vermir. Xəstəlik sıx tük örtüyü olan gənc kişilərdə daha tez-tez rast gəlinir.
Səbəblər və risk amilləri
- oma nahiyəsində sıx, sərt tük örtüyü;
- dərin sağrılararası büküş;
- uzun müddət oturmaq, sürtünmə, artıq tərləmə;
- artıq çəki, oma nahiyəsinin qeyri-kafi gigiyenası;
- oma-büzdüm nahiyəsinin travmaları.
Simptomlar
Sakit fazada büküşdə yalnız kiçik dəliklər (“çuxurcuqlar”) görünür, bəzən onlardan tüklər çıxır. İltihab zamanı büzdüm üzərində oturduqda güclənən ağrı, şişkinlik, qızartı və qızdırma yaranır. Kəskin absses özbaşına açılıb irin xaric edə bilər. Xroniki gedişdə vaxtaşırı ifrazatlı fistullar əmələ gəlir.
Diaqnostika
Diaqnoz adətən baxış zamanı qoyulur. Proktoloq və ya cərrah bu keçidi paraproktitdən, furunkuldan, düz bağırsaq fistullarından fərqləndirir. Keçidlərin yayılmasını qiymətləndirmək üçün göstərişə görə yumşaq toxumaların ultrasəs müayinəsi, daha nadir hallarda MRT aparılır.
Müalicə
İltihabsız, əlamətsiz keçid bir qayda olaraq təcili əməliyyat tələb etmir; taktika cərrahla müzakirə olunur. Kəskin absses açılır və drenaj edilir, iltihab sakitləşdikdən sonra radikal müdaxilə planlaşdırılır. Tətbiq olunan üsullar:
- az invaziv üsullar — ilkin dəliklərin götürülməsi və keçidin təmizlənməsi (pit picking), lazer obliterasiyası;
- keçidin kəsilib götürülməsi və yaranın tikilməsi, o cümlədən orta xətdən yana sürüşdürməklə və dəri laxtası ilə plastika;
- geniş zədələnmədə kəsilib götürülmə və yaranın açıq idarə olunması.
Əməliyyatdan sonra yaraya qulluq və oma nahiyəsində tüklərin təmizlənməsi (lazer epilyasiyası və ya müntəzəm qırxma) vacibdir; bu, residiv riskini azaldır. Yayılmış iltihabda antibiotikləri həkim təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- büzdüm üzərində sürətlə artan ağrı, şişkinlik və qızartı;
- 38 °C-dən yuxarı qızdırma, üşütmə, qızartının sağrılara yayılması;
- diabet və ya immunçatışmazlığı olduqda irinli ifrazat.
