Cərrahi müalicə tələb edən infeksion-iltihabi xəstəliklər qrupu, həmçinin əməliyyatların və travmaların infeksion ağırlaşmaları.
Cərrahi infeksiya əsas müalicə üsulunun əməliyyat olduğu irinli-iltihabi proseslər üçün ümumiləşdirici anlayışdır: irinliyin açılması, ölü toxumaların götürülməsi, drenaj. Belə hallarda antibiotiklər cərrahi müdaxiləni yalnız tamamlayır, onu əvəz etmir, çünki irinə və nekrotik toxumalara pis nüfuz edir.
Səbəblər və risk amilləri
Törədicilər — stafilokoklar, streptokoklar, bağırsaq və göy-yaşıl irin çöpləri, anaeroblar (o cümlədən klostridilər), daha nadir hallarda göbələklərdir. Giriş qapısı yaralar, mikrotravmalar, tük follikulları, əməliyyat kəsikləri, kateterlərdir. Riski şəkərli diabet, piylənmə, immun çatışmazlığı, ahıl yaş, qidalanma çatışmazlığı, siqaret çəkmə, qan dövranının pozulması, mikrobların antibiotiklərə rezistentliyi artırır.
Əsas formalar
- dəri və piy toxumasının zədələnmələri: furunkul, karbunkul, hidradenit, absses, fleqmona, qızılyel;
- barmaqların və əlin irinli xəstəlikləri — panarisi;
- sümük və oynaq infeksiyaları — osteomielit, irinli artrit;
- boşluq infeksiyaları — peritonit, plevra empiyeması, mediastinit;
- yara infeksiyası və cərrahi müdaxilə sahəsinin infeksiyaları;
- ağır anaerob infeksiyalar, qazlı qanqrena, nekrotikləşən fassiit.
Simptomlar
Yerli — ağrı, qızartı, şişkinlik, istilik, funksiyanın pozulması, irin yığılması. Ümumi əlamətlər — qızdırma, üşütmə, halsızlıq, nəbzin tezləşməsi. İnfeksiyanın generalizasiyası sepsisə və septik şoka gətirib çıxarır.
Diaqnostika
Cərrah müayinəsi, ümumi qan analizi, C-reaktiv zülal, sepsisdən şübhə olduqda prokalsitonin, irin yığıntılarını axtarmaq üçün ultrasəs müayinəsi və KT, ifrazatın və qanın bakterioloji əkməsi.
Müalicə
Əsas prinsip ocağa nəzarətdir: açılma və drenaj, nekrektomiya, infeksiyalaşmış yad cisimlərin çıxarılması. Antibakterial terapiyanı həkim ehtimal olunan törədicini və əkməni nəzərə alaraq seçir. Qan şəkərinin, qidalanmanın korreksiyası, ağrısızlaşdırma vacibdir.
Profilaktika
Tibbdə aseptika və antiseptika, əsaslandırılmış antibiotik profilaktikası, yaraların düzgün işlənməsi, tetanusa qarşı vaksinasiya, diabetin müalicəsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Görünən dəyişikliklərə nisbətən qeyri-mütənasib güclü ağrı, şişkinliyin sürətlə yayılması, tünd möhtəviyyatlı qabarcıqlar, dəri altında xırıltı, şüurun dolaşıqlığı və ya təzyiqin düşməsi ilə yüksək temperatur olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.
