Functional constipation MKB-10: K59.0

Funksional qəbizlik — müayinə zamanı üzvi səbəb tapılmayan seyrək, çətin və ya natamam bağırsaq boşalmasıdır.

Funksional qəbizlik bağırsaq fəaliyyətinin ən çox rast gəlinən pozuntularındandır. Nəcis seyrəkləşir (həftədə üç dəfədən az), bərkləşir, boşalma güclü gərginlik tələb edir və tam boşalma hissi yaranmır. Diaqnoz simptomlar ən azı üç ay davam etdikdə, analizlər, kolonoskopiya və digər müayinələr şiş, bağırsaq daralması, endokrin və ya nevroloji xəstəlik aşkar etmədikdə qoyulur. Qıcıqlanmış bağırsaq sindromundan fərqli olaraq burada qarın ağrısı əsas əlamət deyil.

Səbəblər və risk amilləri

yoğun bağırsaqda möhtəviyyatın ləng hərəkəti;
çanaq dibi əzələlərinin dissinergiyası — gərginləşmə zamanı anal sfinkter boşalmır, əksinə sıxılır;
qidada az lif və maye, az hərəkətli həyat tərzi;
tualetə getməyi təxirə salmaq vərdişi, rejim dəyişikliyi, səfərlər;
hamiləlik, yaşlı yaş, bəzi dərmanlar (opioidlər, dəmir preparatları, bəzi antidepressantlar).

Simptomlar

Bərk, parça-parça nəcis, güclü gərginləşmə, düz bağırsaqda maneə hissi, bəzən boşalmaq üçün əllə kömək etmək ehtiyacı. Tez-tez meteorizm və qarında ağırlıq narahat edir.

Diaqnostika

Həkim nəcisin xarakterini, qəbul edilən dərmanları və həyat tərzini soruşur, düz bağırsağın barmaqla müayinəsini aparır. Ümumi qan analizi, qlükoza, TSH və kalsium təyin edilir. Həyəcan əlamətləri olduqda və ya 45–50 yaşdan yuxarı şəxslərdə kolonoskopiya aparılır. Müalicə kömək etmədikdə anorektal manometriya və tranzit müayinəsi edilir.

Müalicə

Əsas addımlar qidada lifin tədricən artırılması (gündə 25–30 q), kifayət qədər maye, fiziki aktivlik və səhər yeməyindən sonra müntəzəm tualetə getməkdir. Dərmanlardan osmotik işlədicilər (makroqol, laktuloza), nəcisin həcmini artıran vasitələr (psillium), ehtiyac olduqda qısa kurslarla stimuləedici işlədicilər və yeni qrup preparatlar istifadə olunur. Dissinergiyada bioloji əks-əlaqə (çanaq dibi əzələlərinin məşqi) effektivdir. Preparatları və sxemi həkim seçir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

nəcisdə qan və ya qara rəngli nəcis;
izah olunmayan arıqlama, anemiya;
qəbizlik ilk dəfə 50 yaşdan sonra yaranıb və ya nəcisin xarakteri kəskin dəyişib;
şiddətli qarın ağrısı, qusma, qazların çıxmaması — bağırsaq keçməməzliyi ola bilər, təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Üst termin: Qəbizlik