Nəcisin saxlanılmaması nəcisin və ya qazların xaric olmasını idarə edə bilməmək vəziyyətidir: epizodik sızmadan bağırsaq boşalmasına nəzarətin tam itməsinə qədər.
Sinonimlər: Anal inkontinensiya
Nəcisin saxlanılmaması (anal inkontinensiya) insanın qazları, duru və ya formalaşmış nəcisi uyğun an gələnədək saxlaya bilmədiyi vəziyyətdir. Bu hal düşünüldüyündən daha tez-tez rast gəlinir: çoxları problem barədə danışmaqdan utanır, halbuki əksər hallarda onu azaltmaq və ya aradan qaldırmaq mümkündür. Passiv (insan sızmanı hiss etmir) və imperativ (çağırış o qədər güclüdür ki, tualetə çatmaq olmur) formaları ayırd edilir.
Mümkün səbəblər
- doğuş zamanı, xüsusən aralıq cırılmaları ilə anal sfinkterlərin zədələnməsi;
- anus və düz bağırsaq üzərində əməliyyatların nəticələri (fistul, hemorroy, xərçəng səbəbindən);
- xroniki diareya, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, bağırsağın iltihabi xəstəlikləri;
- yaşlılarda xroniki qəbizlik zamanı nəcis tıxacları — duru nəcis bərk kütlələrin ətrafından sızır;
- düz bağırsağın düşməsi, çanaq dibi əzələlərinin zəifliyi;
- nevroloji xəstəliklər: insult, dağınıq skleroz, onurğa beyni travmaları, diabetik neyropatiya, demensiya;
- kiçik çanaq orqanlarına şüa terapiyası.
Müşayiətedici əlamətlər
Çox vaxt eyni zamanda sidiyin saxlanılmaması, anus ətrafında dərinin qıcıqlanması, qaşınma, tez-tez çağırışlar müşahidə olunur. Problem həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edir: insanlar səfərlərdən və ünsiyyətdən qaçır, həyəcan və depressiya yaranır.
Diaqnostika
Həkim epizodların tezliyini, nəcisin konsistensiyasını, doğuşları və əməliyyatları dəqiqləşdirir, baxış və barmaqla müayinə aparır. Əsas üsullar anorektal manometriya və sfinkter defektlərini göstərən endoanal ultrasəs müayinəsidir. Göstərişə görə kolonoskopiya, kiçik çanağın MRT-si, defekoqrafiya, nevroloji müayinə aparılır.
Müalicə səbəbə görə seçilir: qida lifləri və dərmanlarla nəcisin tənzimlənməsi, çanaq dibi əzələlərinin məşqi və biofidbek terapiyası, sakral sinirlərin stimulyasiyası, sfinkterin plastikası. Sxemi proktoloq müəyyən edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- saxlanılmama bel ağrısı, aralıq nahiyəsində keyimə, ayaqlarda zəiflik və ya sidik ləngiməsi ilə birlikdə qəfil yarandıqda — sinir köklərinin sıxılması ola bilər, təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- susuzlaşma əlamətləri olan güclü diareya fonunda saxlanılmama;
- qan qarışığı, arıqlama, nəcis vərdişinin dəyişməsi.
Əlaqəli terminlər
- Anorektal manometriya
- Diareya
- Xroniki qəbizlik
- Dağınıq skleroz
- İnsult
- Epiziotomiya
- Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
- Düz bağırsaq fistulu
