Hypertensive heart disease MKB-10: I11

Uzunmüddətli arterial hipertenziya nəticəsində ürəyin zədələnməsi: sol mədəciyin hipertrofiyası, boşalmasının pozulması, ürək çatışmazlığı və aritmiya riski.

Sinonimlər: Hipertonik ürək

Hipertenziv ürək xəstəliyi (hipertonik ürək) uzun illər davam edən yüksək arterial təzyiqin ürəkdə yaratdığı dəyişikliklərin məcmusudur. Aortadakı yüksək təzyiqə qalib gəlmək üçün sol mədəciyin divarı qalınlaşır (hipertrofiya), sərtləşir və pis boşalır. Zaman keçdikcə bu, diastolik disfunksiyaya, sol qulaqcığın böyüməsinə, qulaqcıqların fibrillyasiyasına, ürək çatışmazlığına gətirib çıxarır, həmçinin ürəyin işemik xəstəliyinin inkişafını sürətləndirir.

Səbəblər və risk amilləri

Əsas səbəb uzunmüddətli nəzarətsiz arterial hipertenziyadır. İrəliləməsinə piylənmə, şəkərli diabet, qidada artıq duz, alkoqoldan sui-istifadə, yuxu apnoesi, xroniki böyrək xəstəliyi və yaşlı yaş təsir edir.

Simptomlar

Erkən mərhələlərdə şikayət olmur, dəyişikliklər yalnız EKQ və ya exokardioqrafiyada aşkarlanır. Sonralar aşağıdakılar yaranır:

yük zamanı, sonra istirahətdə və gecə təngnəfəslik;
tez yorulma, fiziki yükə dözümün azalması;
ayaqlarda ödem;
ürək döyüntüsündə fasilələr, ürəkdöyünmə;
miokardın oksigenə tələbatının artması səbəbindən döşdə sıxıcı ağrılar.

Diaqnostika

Təzyiqin müntəzəm ölçülməsi, arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi, EKQ (sol mədəciyin hipertrofiyası əlamətləri), exokardioqrafiya — divarların qalınlığını, atım fraksiyasını və diastolik funksiyanı qiymətləndirən əsas üsul. NT-proBNP, kreatinin, kalium, lipidoqramma, qlükoza təyin edilir, lazım gələrsə ürəyin MRT-si və Holter monitorinqi aparılır.

Müalicə

Əsas məqsəd təzyiqin həkimin müəyyən etdiyi hədəf səviyyəyə davamlı endirilməsidir (əksər xəstələr üçün 140/90 mm c.s.-dən aşağı, yaxşı dözümlülükdə isə daha aşağı). AÇF inhibitorları və ya angiotenzin II reseptor blokatorları, kalsium antaqonistləri, diuretiklər, göstəriş olduqda beta-blokatorlar istifadə olunur. Təzyiqə yaxşı nəzarət zamanı hipertrofiya qismən azala bilər. Ürək çatışmazlığı və qulaqcıqların fibrillyasiyası olduqda müvafiq müalicə aparılır. Sxemi həkim seçir.

Profilaktika

Hipertenziyanın erkən aşkarlanması və müalicəsi, duzun məhdudlaşdırılması, normal bədən çəkisi, müntəzəm fiziki fəallıq, siqaretdən imtina və alkoqolda mötədillik.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qəfil güclü təngnəfəslik, uzanmış vəziyyətdə boğulma, çəhrayı köpüklü bəlğəm, döşdə sıxıcı ağrı, huşunu itirmə, güclü baş ağrısı, görmə və ya nitq pozğunluğu ilə müşayiət olunan çox yüksək təzyiq zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.