İnfeksion mononukleoz

İnfeksion mononukleoz (Filatov xəstəliyi) əksər hallarda herpesviruslar ailəsindən olan Epşteyn–Barr virusunun, daha nadir hallarda sitomeqalovirusun törətdiyi kəskin virus xəstəliyidir. Ən çox yeniyetmələr və gənc yetkinlər xəstələnir; kiçik uşaqlarda infeksiya çox vaxt yüngül soyuqdəymə kimi keçir. Xəstəlikdən sonra virus orqanizmdə ömürlük qeyri-aktiv vəziyyətdə qalır.

Səbəblər və risk amilləri

Virus əsasən tüpürcəklə ötürülür — öpüşmə (buna görə «öpüş xəstəliyi» adlanır), ortaq qab-qacaq və oyuncaqlar vasitəsilə. İnsan sağaldıqdan sonra daha bir neçə ay virus ifraz edə bilər. İnkubasiya dövrü uzundur — təxminən 4–6 həftə.

Simptomlar

• 1–2 həftə davam edə bilən qızdırma;
• boğazda güclü ağrı, böyümüş badamcıqlarda ərp;
• limfa düyünlərinin, xüsusən boynun arxa səthində böyüməsi;
• bir neçə həftə davam edə bilən kəskin zəiflik və yorğunluq;
• dalaq və qaraciyərin böyüməsi, göz qapaqlarının ödemi;
• səpgi — çox vaxt ampisillin və ya amoksisillin qəbulundan sonra.

Diaqnostika

Həkim simptomların birgə mövcudluğuna əsaslanır. Leykositar formula ilə ümumi qan analizində limfositoz və atipik mononuklearlar xarakterikdir, qaraciyər fermentləri tez-tez yüksəlir. Diaqnoz heterofil anticisimlərə test və ya Epşteyn–Barr virusunun antigenlərinə qarşı anticisimlərin təyini ilə təsdiqlənir. Ultrasəs müayinəsi dalağın ölçüsünü qiymətləndirməyə kömək edir. Mononukleozu streptokokk anginasından ayırmaq vacibdir.

Müalicə

Spesifik müalicə yoxdur, xəstəlik öz-özünə keçir. İstirahət, bol maye qəbulu, qızdırmasalıcı və ağrıkəsici vasitələr tövsiyə olunur. Təsdiqlənmiş bakterial infeksiya olmadıqda antibiotik lazım deyil. Kortikosteroidlər yalnız ağırlaşmalarda, məsələn, böyümüş badamcıqlar tənəffüs yollarını tutmaq təhlükəsi yaratdıqda tətbiq edilir.

Ağırlaşmalar və məhdudiyyətlər

Ən təhlükəli ağırlaşma böyümüş dalağın partlamasıdır. Buna görə ən azı 3–4 həftə, bəzən daha uzun müddət kontakt idman növləri və ağır əşya qaldırmaq qadağandır; yüklənmələrə qayıtmaq vaxtını həkim müəyyən edir. Daha nadir hallarda hepatit, anemiya, trombositopeniya, sinir sisteminin zədələnməsi baş verir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Sol qabırğaaltında və ya qarında qəfil şiddətli ağrı, başgicəllənmə və solğunluq, çətin nəfəs, hətta tüpürcəyi uda bilməmək, dərinin saralması, şüurun dolaşması zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.