Karotid endarterektomiya

Karotid endarterektomiya açıq damar əməliyyatıdır: cərrah boyunda kəsik vasitəsilə yuxu arteriyasını açır, piləyi divarın daxili qatı ilə birlikdə çıxarır və mənfəzi bərpa edir. Bu, yuxu arteriyasının əhəmiyyətli stenozu olan pasiyentlərdə insultun profilaktikasının ən çox öyrənilmiş üsullarından biridir. Bəzi hallarda alternativ olaraq yuxu arteriyasının stentlənməsi aparılır.

Göstərişlər

• Eyni tərəfdə tranzitor işemik ataka və ya yüngül insultdan sonra daxili yuxu arteriyasının 50–99% (NASCET meyarları ilə) simptomlu stenozu. Ən böyük fayda əməliyyat hadisədən sonra ilk iki həftə ərzində aparıldıqda əldə olunur.
• Yüksək insult riski əlamətləri və məqbul cərrahi riski olan ayrı-ayrı pasiyentlərdə 60–99% simptomsuz stenoz — qərar fərdi verilir.

Əks-göstərişlər

Arteriyanın tam okklüziyası, ağır nevroloji çatışmazlıqla gedən ağır insult, yüksək əməliyyat riski yaradan ağır yanaşı xəstəliklər, məhdud gözlənilən ömür müddəti. Şüalanmadan və ya əvvəlki əməliyyatlardan sonra boyun anatomiyası seçimi stentləmənin xeyrinə dəyişə bilər.

Hazırlıq

Dupleks skanlama və KT- və ya MR-angioqrafiya aparılır, ürək müayinə olunur, qan analizləri qiymətləndirilir. Antiaqreqantlar və statinlər adətən dayandırılmır — bunu cərrah həll edir. Qəbul edilən bütün dərmanları əvvəlcədən həkimlə müzakirə etmək vacibdir.

Necə aparılır

Əməliyyat ümumi və ya regionar (yerli) anesteziya altında aparılır. Cərrah arteriyanı müvəqqəti sıxır, lazım olduqda beynin qan təchizatı üçün müvəqqəti şunt istifadə edir, piləyi çıxarır və arteriyanı çox vaxt yamaq ilə tikir. Müddəti orta hesabla 1–2 saatdır. Xəstəxanada adətən bir neçə gün qalınır.

Mümkün ağırlaşmalar

Əsas risk əməliyyat zamanı və ya sonra insultdur; buna görə əməliyyatın ağırlaşma səviyyəsi aşağı olan mərkəzlərdə aparılması tövsiyə olunur. Boyun hematoması, dərinin müvəqqəti keyiməsi, kəllə-beyin sinirlərinin zədələnməsi (səsin xırıldaması, dilin yana meyli), təzyiq dəyişkənliyi, baş ağrısı ilə hiperperfuziya sindromu mümkündür. Əməliyyatdan sonra antiaqreqantlar, statinlər və təzyiqə nəzarət davam etdirilir.

Əməliyyatdan sonra üzün asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, nitqin pozulması, tənəffüsü çətinləşdirən boyunda sürətlə artan şişkinlik və ya çox şiddətli baş ağrısı olarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.