Bronxların selikli qişasının kəskin, əsasən virus mənşəli iltihabı; əsas əlaməti adətən 1–3 həftəyə keçən öskürəkdir.
Kəskin bronxit bronxların selikli qişasının qəfil başlayan və adətən tam sağalan iltihabıdır. Əsas əlamət öskürəkdir: əvvəlcə quru, sonra bəlğəmli olur. Pnevmoniyadan fərqli olaraq ağciyər toxuması zədələnmir, xroniki bronxitdən fərqli olaraq isə xəstəlik illərlə təkrarlanmır.
Səbəblər və risk amilləri
Halların 90%-dən çoxunda səbəb viruslardır: qrip, rinoviruslar, adenoviruslar, koronaviruslar, respirator-sinsitial virus. Bakteriyalar (məsələn, göyöskürək törədicisi, mikoplazma) daha az rast gəlinir. Siqaret çəkənlərdə, bronxial astması olanlarda, tüstü, toz və kimyəvi buxarlarla təmasda olanlarda, həmçinin uşaqlarda və yaşlılarda risk yüksəkdir.
Simptomlar
- öskürək — əvvəlcə quru, bir neçə gündən sonra şəffaf, ağ, sarı və ya yaşılımtıl bəlğəmlə;
- öskürərkən döş sümüyünün arxasında göynəmə və ya yanma;
- yüngül qızdırma, halsızlıq, burun axması, boğaz ağrısı;
- bəzən fitverici xırıltılar və yüngül təngnəfəslik.
Bəlğəmin rəngi tək başına bakterial infeksiyanı göstərmir. Digər əlamətlər keçdikdən sonra öskürək 3 həftəyə qədər davam edə bilər.
Diaqnostika
Həkim diaqnozu şikayətlərə və ağciyərlərin dinlənilməsinə əsasən qoyur. Pnevmoniyadan şübhə olduqda — 3 gündən artıq yüksək hərarət, tez-tez nəfəsalma, yerli xırıltılar, yaşlı pasiyent — döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası aparılır. Uzunsürən öskürəkdə astma, göyöskürək və reflüks yoxlanılır.
Müalicə
Müalicə əsasən simptomatikdir: bol maye qəbulu, istirahət, siqaretdən imtina, lazım olduqda hərarətsalıcı dərmanlar. Virus mənşəli bronxitdə antibiotiklər kömək etmir; onlar yalnız təsdiqlənmiş və ya ehtimal olunan bakterial infeksiyada (məsələn, göyöskürək) təyin edilir. Fitverici nəfəsdə həkim inhalyasiya şəklində bronxolitiklər tövsiyə edə bilər. Öskürək dərmanlarını, xüsusən uşaqlar üçün, həkim seçir.
Profilaktika
Hər il qripə qarşı vaksinasiya, əllərin yuyulması, siqaretdən və passiv siqaret tüstüsündən uzaq durmaq riski azaldır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- 38 °C-dən yüksək hərarət 3 gündən çox davam edir;
- güclü təngnəfəslik, nəfəs alarkən döşdə ağrı;
- bəlğəmdə qan;
- öskürək 3 həftədən uzun sürür;
- dodaqların göyərməsi, şüurun qarışması, uşaqda çətin nəfəsalma — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Bronxit
Əlaqəli terminlər
- Bronxit
- Xroniki bronxit
- Pnevmoniya
- Öskürək
- Qrip
- Obstruktiv bronxit
- Antibakterial terapiya
- Rentgenoqrafiya
