Plevra boşluğundan maye və ya havanı çıxarmaq, həmçinin mayeni analizə götürmək üçün döş qəfəsi divarının iynə ilə deşilməsi.
Sinonimlər: Torakosentez
Plevral punksiya (torakosentez) həkimin qabırğalar arasından iynə və ya nazik kateteri plevra boşluğuna yeritdiyi prosedurdur. O, effuziyanın səbəbini aydınlaşdırmaq lazım olduqda diaqnostik, nəfəsi tez yüngülləşdirmək tələb olunduqda isə müalicəvi məqsədlə aparılır.
Göstərişlər
- səbəbi məlum olmayan plevral effuziya — mayenin analizi üçün;
- təngnəfəslik yaradan böyük həcmli maye;
- irinli prosesdən (empiyema) və ya şiş mənşəli effuziyadan şübhə;
- bəzi hallarda pnevmotoraksda havanın çıxarılması.
Əks-göstərişlər
Mütləq əks-göstərişlər azdır. Nisbi əks-göstərişlər: qanın laxtalanmasının ağır pozğunluqları, antikoaqulyantların qəbulu, mayenin çox az həcmi, deşilmə yerində dəri infeksiyası, hərəkətsiz qala bilməmək. Laxtalanmaya təsir edən dərmanların müvəqqəti dayandırılması barədə qərarı yalnız həkim verir.
Hazırlıq
Prosedurdan əvvəl deşilmə yerini dəqiq müəyyən etmək üçün USM, bəzən laxtalanma analizi aparılır. Pasiyentdən yerli anestetiklərə allergiya və qəbul etdiyi dərmanlar barədə soruşulur. Xüsusi pəhriz tələb olunmur.
Necə aparılır
Pasiyent adətən irəli əyilərək və əllərini stola dayayaraq oturur. Dəri antiseptiklə işlənir və yerli anesteziya edilir. Damar və sinirləri zədələməmək üçün iynə USM nəzarəti altında qabırğanın yuxarı kənarı boyunca yeridilir. Maye şprislə çəkilir və ya sistem vasitəsilə qaba axıdılır. Ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün bir dəfəyə çox böyük həcm çıxarılmır. Prosedur 15–30 dəqiqə çəkir.
Maye müayinələrə göndərilir: zülal, LDH, qlükoza, hüceyrələr, əkmə, lazım olduqda sitologiya və vərəm analizi. Bu, transsudatı (məsələn, ürək çatışmazlığında) ekssudatdan (iltihab, infeksiya, şiş) ayırmağa imkan verir.
Mümkün ağırlaşmalar
- prosedur zamanı təzyiq hissi, deşilmə yerində yüngül ağrı;
- ağciyər açılarkən öskürək — adətən mayenin çıxarılmasını dayandırmaq üçün siqnaldır;
- pnevmotoraks, qanaxma, infeksiya — nadir hallarda;
- böyük həcmin sürətlə çıxarılmasından sonra ağciyər ödemi — nadir hallarda.
Prosedurdan sonra çox vaxt nəzarət USM-i və ya rentgenoqrafiya edilir. Növbəti saatlarda artan təngnəfəslik, döşdə kəskin ağrı, qanhayxırma və ya yüksək hərarət yaranarsa, dərhal həkimə bildirin, nəfəs kəskin pisləşərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
